Кіріспе
Жартылай-жартылай ағын жазу, сондай-ақ жүйріп жазу деп те аталатын, қытай таңбаларын жазу стилі – бұл Хан әулеті дәуірінде (б.з.д. 202–220 ж.) пайда болған қытай каллиграфиясының бір түрі. Бұл стиль қытай таңбаларын жазу үшін қолданылады, онда жазушы жазғанда таңбаның сызықтары көрінетіндей біріктірілуіне рұқсат етіледі, бірақ оның деңгейі курсив стилінен төмен болады. Бұл стильді қалыпты жазуды оқи алатын адамдар оңай оқи алады, ал ойларын жылдам жазып алуға тиіс каллиграфтар үшін де ыңғайлы. Ресми білім берудің жетіспеушілігіне қарамастан, жартылай ағын жазу қазіргі қытай қоғамында кең таралған, және қаламдардың пайда болуы осы мәртебесін нығайтуға көмектесті.
Semi cursive script, also known as running script, is a style of Chinese calligraphy that emerged during the Han dynasty (202 BC220 AD). The style is used to write Chinese characters and is abbreviated slightly where a character's strokes are permitted to be visibly connected as the writer writes, but not to the extent of the cursive style. This makes the style easily readable by readers who can read regular script and quickly writable by calligraphers who require ideas to be written down quickly. Semi cursive script is prominent in modern Chinese society despite the lack of official education for it, a status aided by the introduction of fountain pens.
Тарих
Қытай жазу жүйесі Қытайдың зор ықпалы, технологиясы және кең аумағының арқасында мыңдаған жылдар бойы Жапония, Корея және Вьетнам сияқты Шығыс Азия елдерінде қабылданып, қолданылып келген. Осының нәтижесінде каллиграфия мәдениеті мен оның түрлі стильдері, оның ішінде жартылай жеңіл жазу (semi-cursive script) аймақ бойынша кеңінен тарады.
Қытай
Жартылай курсивтік стиль Хань әулеті кезінде дамыған. Цифрлық дәуірде қытай таңбаларын "із және нүктелер жиынтығы" әдісімен кодтау ұсынылды, бұл пайдаланушыларға өздерінің жеке жартылай курсивтік қаріптерін жасауға мүмкіндік береді. Эдо дәуірінде, жартылай курсивті хираганамен аралас қаріпте "жергілікті" әдебиет пен қарапайым халыққа арналған аударма кітаптарында қолданылатыны байқалды, ал классикалық қытай туындыларында ғалымдарға арналған кәдімгі қаріпті канджи катаканамен бірге пайдаланылды.
Корея
Қытай каллиграфиясы Кореяда біздің заманымыздың 2-ші немесе 3-ші ғасырында пайда болды. Корея 1443 жылы корей әліпбиі – хангул ойлап табылғанға дейін қытай әріптерін (корей тілінде ханжа деп аталады) пайдаланды. Бірақ, тіпті содан кейін де көптеген каллиграфтар жаңадан жасалған хангул жазу жүйесін таңдамай, қытай әріптерін қолданып каллиграфияның және оның түрлі стильдерін жазуды жалғастырды. Осы жағдайда, Жосон әулеті кезінде Кореяда жартылай жеңіл жазу қолданыла бастады.
Сипаттамалары
Жартылай көлемді жазу бір штрихтан екіншісіне еркін, табиғи қозғалысты қамтамасыз етуді мақсат етеді. Осы стильдің тағы бір ерекшелігі – әр штрихтің басталуын және одан кейін келетін штрихті анықтау мүмкіндігі. Жартылай көлемді жазумен жазу үшін каллиграф қалыпты жазуды білуі керек және штрихтардың жазылу ретін жақсы түсінуі керек. Көптеген каллиграфтар осы стильді жылдам жазу қажет болғанда таңдайды, бірақ әрбір таңбаның оқылмалы болуын қалайды. Жапонияда көптеген каллиграфия туындылары осы стильде жасалады, себебі ол каллиграфқа қысқа мерзімде өзіне тән стильді қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Қолданылуы
Жартылай қалампыр стилі эстетикалық мақсаттармен қолданылады, ал каллиграф өзі қалаған кез келген жазу түріне мамандануға құқылы. Жартылай қалампыр стилінің тегіс өтуі және кейбір сызықтардың қысқартылуы Қытай Халық Республикасының қытай иероглифтерін жеңілдетуіне де әсер етті.
Шабуыл байланысы
Жарым-жартылай курсивті жазудың ерекшеліктерінің бірі – бір-біріне тікелей жалғасқан штрихтардың болуы. Мұны іске асыру үшін, әріпті үзіліссіз жазу қажет, ал щетка қозғалысын тек қажет болған жағдайда ғана тоқтату керек. Кейбір жағдайларда штрихтар көзге көрінетіндей байланыспауы мүмкін, бірақ әрбір штрихтың қандай бағытта салынғанын анықтауға болады.
Штрихтерді біріктіру және таңбаларды оңайлату
Жартылай жазу стилі үшін қажетті жылдам қылқалам қозғалысы бір таңбаны жазу үшін қажетті сызықтар санын азайтуға мүмкіндік береді. Дегенмен, мұндай өзгерістер көбінесе әрбір қытай таңбасының сызылу реті ескеріліп, оқылуының сақталуын қамтамасыз етеді. Таңбаларды жеңілдетудің қатаң ережелері жоқ, және каллиграф өзінің жеке стилін және талғамын көрсетуге ерікті.
Шабу реттілігін өзгерту
Тездікке басымдық беру үшін каллиграфтар жазу белгісінің қалам соққан тәртібіне ұсақ өзгерістер енгізуге тырысады. Олар қалам соққан бағытын кері қайтаруы немесе қалам соққандарды реттелген жазуға қарағанда басқа тәртіппен жазуы мүмкін.
Мәтін бағыты
Жарым-жартылай қаріппен жазылған туындыларда әрбір таңбаның мөлшері бір-бірінен күрт айырылуы мүмкін. Дәстүрлі қаріптер көбінесе бірдей өлшемде жазылса, жарым-жартылай курсивті таңбаларды көркемдік тұрғыдан «ырғақ пен үйлесімділікке» қол жеткізу үшін әртүрліше орналастыруға болады. Осы ырғақ пен үйлесімділікті сақтау мақсатында, жартылай курсивті және курсивті туындылардың көпшілігі, қытай мәтіндерінде батыстық стандарттың қабылдануына қарамастан, оңнан солға тік бағаналармен жазылады, ал емес солдан оңға қатарлармен.