Кіріспе

Тенерифе тігісі немесе "roseta canaria" – Канар аралдарынан шыққан ине тігісі. Оның алғашқы аталуының себебі, аралдарда (Лансароте мен Тенерифе) жасалған тігіс сол аралдан экспортталған. Бұл тігістің шығу тегі нақты белгісіз, және осы техника қай аралда туғандығы да белгісіз.

Тарих

Тенерифе (немесе Тенерифе) тігісі – бұл ине тігісінің стилі, ол бұрынғы кесу тігісінен пайда болды. Онда матадағы медальондар мен дөңгелек мотивтер матадағы жіп топтарын кесіп, тігу арқылы жасалған. Мұндай кесудің ерекше мысалын Сара Тралдың 1644 жылғы үлгісінде көруге болады. Бұрышты сәулелермен жиі дөңгелек пішіндес құрылысының ерекшелігіне байланысты ол күнге ұқсап, «күн тігісі» деген атқа ие болды. Соңында матаның қаңқасы алынып тасталды және тігістердің тіреу құрылымымен тігістердің шеңбері тігіс үшін негіз ретінде пайдаланылды, ал инемен тігу техникасы суреттерді жасау үшін қолданылды. 17 ғасыр испандық «Соль тігісі» – тоқыма жіптердің қаңқасына орнатылған дөңгелек пішіндермен жасалған жіптерді кесу өнерінің бір түрі. Осы шеберлік Еуропалық отарлаумен бірге Оңтүстік Америкаға жеткен деп саналады. «Соль тігісі» атауы Боливия, Бразилия және Перуде сақталды. 19 ғасырда тігіс жасау әдісі өзгерді және Испаниядағы «Тенерифе» мен Парагвайдағы «Нандути» және Оңтүстік Американың басқа аймақтарында қолданылатын әдістердің арасында айырмашылықтар болды. Бұл стильде жасалған фрагменттер, жағалар, орамал үлгілерін бүгінгі күні мұражайларда кездестіруге болады. 20 ғасырдың басында әйелдер жіптердің құрылымын жасауға арналған түрлі құрылғыларды патенттеді, олар сондай-ақ қол тігісі деп те аталады. 1901 жылы Ада Сайкс Диксон тігіс үшін ине ұстағышына патент алды, ол «Уильям Бриггс & Co Ltd» компаниясына берілді. Аугуста Проктор 1903 жылы «Тігіс ұстағышы» деп сипатталған стильді жасады. Проктордың дөңгелек немесе шаршы стильдегі қатты жақтауларымен бірге нұсқаулық кітап та берілді. Бұл заттар қазір антиквариат болып саналады және кейде сатып алуға болады, мысалы, мыс Бриггстің жаздық үлгісі мен қарапайым үлгілер. Сол сияқты, Проктордың шаршы немесе дөңгелек үлгілерін де табуға болады. Әртүрлі «Тенерифе» мотивтерін жасауға және әртүрлі құрылғыларды қолдануға көмектесетін нұсқаулық кітаптар жарық көрді. «Пальма» стиліндегі құрылғыда инелердің қажеті жоқ екендігі жарнамаланды, ал қолмен ұсталатын модельде инемен жұмысты жеңілдету үшін ойықтар болды. 1930-1940 жылдары «Тенерифе» тігісі кейде «Полка Торлы Тігісі» деп аталды. 1950 жылдары «Коппо Жастық» стиліндегі тігіс жастығы ойлап табылды және сатылды. Бұл икемді және пайдалы жастық стилі бүгінгі күнге дейін қолданылуда және патенттік нұсқаулықтағы нұсқаулар мен сипаттамаларды пайдаланып қайта жасауға болады. 20 ғасырдың соңында «Тенерифе» тігісіне қызығушылықтың жаңаруы осы тігіс туралы тарихи мәліметтер мен үлгілермен бірнеше еңбектердің жариялануына әкелді.

Оны қалай жасайды

Тенерифе тігісінде дөңгелек тәрізді мотивтер жеке-жеке жасалады. Жіп алдымен матамен қапталған дөңгелек картондардың, блоктардың немесе шетіне қадаған тігіштердің үстінен барып-қайта өтеді. Осы радиалды жіптер орналасқаннан кейін, өрнек инемен тоқылады. Дайын мотив тігіштерді алып тастау арқылы босатылады, ал мотивтер кейін тігіліп біріктіріледі. Машинамен жасалған химиялық тігіс үлгілерінің арасында Тенерифе тігісінің мотивтері де кездеседі. Сақталған үлгі, шығар, Шифли кесте машинасымен жасалған болуы мүмкін, және ол Ноттингемдегі Midland Lace Company құрастырған анықтамалық кітаптан алынған, бұл компания үлкен машиналарда Leavers (Nottingham) Lace және кестеленген тігістердің екеуін де жасаған. Анықтамалық кітап тігіс дизайнерлеріне шабыт көзі ретінде пайдаланылған және әртүрлі стильдер мен техникаларды қамтиды. Кестелеу құрбандыққа шалынған негізге жасалған, оны қолданылған материалға байланысты жылу, химиялық заттар немесе су арқылы жоюға болады.