Кіріспе

Австралия мен Жаңа Зеландиядағы лютерандық конфессия Австралия лютерандық шіркеуі (АЛШ) – Австралия мен Жаңа Зеландиядағы ең ірі лютерандық конфессия. Ол 1966 жылы Австралиядағы Евангелиялық лютерандық шіркеу мен Австралиядағы Біріккен Евангелиялық лютерандық шіркеуінің қосылуынан құрылды.

Тарих

Австралияға алғаш рет көптеп келген лютерандар 1838 жылы пастор Август Кавельмен бірге Пруссиядан келген иммигранттар болды. Бұл кезең Пруссияда король Фридрих Вильгельмнің Пруссия одағына қосылудан бас тартқан "Ескі лютерандарды" қудалаумен ерекшеленді. 1841 жылы пастор Готтард Фрицшемен бірге пруссиялық иммигранттардың екінші толқыны келді. Ол өз тобымен бірге Оңтүстік Австралиядағы Лобетал және Бетани (қазіргі Бетани) қалаларына қоныстанды. Осы кезеңдегі лютеран шіркеуі Кавель-Фрицше синоды деп аталады. 1846 жылы Оңтүстік Австралия лютеран қауымы екіге бөлініп, екі жеке синод құрылды. Кавельдің ізбасарлары Лангмейл-Лайт Пас синодын, ал Фрицшенің ізбасарлары Бетани-Лобетал синодын құрды. Бұл екі топ ақырында Бетани-Лобетал синодынан туындаған Австралиядағы Евангелиелік лютеран шіркеуі және Лангмейл-Лайт Пас синодынан туындаған Австралияның Біріккен Евангелиелік лютеран шіркеуі, сондай-ақ басқа да көптеген синодтар болып аталды. Бұл екі конфессия 1966 жылы Австралия лютеран шіркеуін құру үшін бірікті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үлкен көші-қон болды, сонымен қатар басқа еуропалық елдерден де көптеген лютерандар келді. Лютерандар аборигендер қауымдастықтарында миссионерлік жұмыс ұйымдастырды. Мысалы, Ноэл Пирсон осындай ортада өсті.

Демография

2009 жылы шіркеудің 320 приходы, 540 қауымы және Австралияда 70 000 крещение алған мүшесі, ал Жаңа Зеландияда 1 130 крещение алған мүшесі болды. 2013 жылы Австралия лютеран шіркеуінің сайтында былай делінген: «Мемлекеттік санақтар көрсеткендей, Австралия мен Жаңа Зеландияда шамамен 250 000 адам өзін лютеран дінін ұстанушы деп жариялайды. Бірақ іс жүзінде Жаңа Зеландия лютеран шіркеуін (ЖЗЛШ) қамтитын Австралия лютеран шіркеуі (АЛШ) – 60 000-ға жуық тұрақты ғибадат етушісі бар салыстырмалы түрде шағын христиан діні». 2021 жылғы Австралия халық санағында 145 868 адам өз дінін лютерандық деп атады. Сондай-ақ, «1880 жылдары шіркеу АҚШ-тан (Миссури Синоды) пасторлар іздеген». Шіркеу Құдай Сөзінің үйретілімдерін қолдайтын жағдайларда Австралия христиандық лоббисін қолдауға дайын.

XXI ғасырдың қиындықтары

Мәсіхтің үйретіктеріне адал болып, қалай жаңарту керек деген мәселені шешуге тырысқандықтан, шіркеу Австралия бойынша мүшелерінің санының азаюын бастан өткеруде. 2011 жылғы Австралия халық санағы мәліметтері бойынша, қазір Австралияда индуистер лютерандардан көп.

Негізгі наным-сенімдер

LCA Киелі кітаптың христиандар үшін аян мен нұсқаудың басты көзі екеніне терең сенімді. Бұл лютерандық доктрина, «sola scriptura» деп белгілі. Осы доктринаға сәйкес, тәжірибе арқылы алынған аян маңызды болғанымен, ол «sola scriptura» принципінен жоғары тұрмайды. Шіркеу «әлемдегі христиандардың үш экуменикалық (немесе әмбебап) иман жолына» адалдығын көрсетеді. Шіркеу порнографияның анықтамасы субъективті болуы және әр аудитория үшін әртүрлі болуы мүмкін деген пікірді қабылдамайды. Керісінше, шіркеудің пікірінше, «'Жамандық көздің ішінде' деген қарапайым пікір, барлық адамдардағы жамандықты, оның ішінде осы материалды өндіруде пайдаланылатын ерлер, әйелдер және балаларды пайдаланудан табыс көретіндерді де ескермейді. Сондай-ақ, ол X-рейтингілі және зорлық-зомбылыққа толы видеолардың құмарлыққа айналдырып, бақылауға алу әсерін де назарға алмайды». Шіркеу некені қасиетті санайды және жыныстық қатынастың неке шеңберінде болуына сенеді. Шіркеу некеге дейінгі жыныстық қатынастың «Құдайдың еркіне қайшы келетініне» сенімді. Ұрық сақтағыштарды кеңінен қолдану жыныстық моральдың жалпы құлдырауына себеп болды. 2013 жылы LCA-ның кезекті съезінде «Адамның сексуалдығы: бүгінгі күннің маңызды мәселелері» атты алдын ала баяндама ұсынылды. Баяндама талқылау және пікір алу үшін Бас пасторлар кеңесіне ұсынылды. Бұл баяндамалар – шіркеу өз пасторлық ілімін қайта қарастырып, түсіндіріп, қолдану арқылы адамның сексуалдығы туралы мәлімдеме жасауға жасалған қадамдар. Жаңа мәлімдеме сондай-ақ LCA-ның 1975 жылғы гомосексуализм туралы мәлімдемесін алмастырады. (283-беттен бастап)

Көптеген протестант шіркеулері сияқты, LCA «гомосексуализмді айыптамайды және соттамайды, ал Киелі кітап гомосексуалистік бағытқа қатысты үнсіз екенін мәлімдейді. Гомосексуалдар қауымға шақырылады». LCA шіркеудің сексуалды бағытты таңдау деп санамайтынын хабарлады, «Адамдар көбінесе гомосексуал болуды таңдамайды» деді. LCA-ның гомосексуализм және бір жынысты қатынастар туралы мәлімдемелері некені әйел мен еркек арасындағы гетеросексуалды қатынас деп анықтайды, сондай-ақ бір жынысты жұптарға некедегідей бірдей құқықтар беретін азаматтық одақтарды қолдайды.

Гендерлік саясат

Қазіргі кезде синодтың алдында тұрған мәселелердің бірі әйелдерді пасторлар ретінде тағайындау мәселесі болып табылады. Қазіргі уақытта әйелдер арнайы жағдайларда оқырмандар ретінде қызмет ете алады, Киелі Қасиетті үлестіруге көмектеседі, бірақ пасторлар ретінде емес. Бұл соңғы кездегі неміс және скандинавиялық лютерандыққа қайшы келеді, онда әйелдер пасторлар мен епископтар ретінде қызмет ете алады. Сондай-ақ, шіркеу Құдайға қатысты инклюзивті тіл қолданылатын Киелі кітап пен діни рәсімдердің жаңа аудармаларын да қабылдамайды. Шіркеу Құдайды "Әке" деп атауға қатысты былай дейді: "Құдайды сипаттау үшін қолданатын тіліміз тек метафоралық немесе бейнелі тіл ғана емес. Құдай туралы біздің тіліміз – Оның Мәсіх арқылы бізге ашылған нақты мәнін көрсетеді. Киелі жазбаларда адамзатқа ашылған Құдай – Әке, Ұл және Киелі Рух, бір Құдайдың үш жағы [Дегенмен] Киелі жазбалардың авторлары Құдай туралы айтқанда, Оның қандай екенін немесе Құдайдың Израиль және адамзатпен қалай қарым-қатынас жасайтынын, олармен қалай әрекет ететінін сипаттау үшін көптеген бейнелер, метафоралар мен символдарды қолданады. Осы әртүрлі бейнелер мен символдардың ішінде аналық бейнелер де бар." Діни қауым әйелдерді діни қызметке тағайындау мәселесі бойынша төрт рет дауыс берді. Әр жолы, өкілдердің көпшілігі әйелдердің діни қызметкер болуы үшін дауыс бергенімен, бұл сәтті болмады. Себебі шіркеудің ілімін өзгерту үшін үштен екі көпшіліктің қолдауы қажет. Шіркеу басшылары бұл мәселенің бөлінуге алып келетінін және шіркеудің өмір сүруіне қауіп төндіретін жағдай тудыруы мүмкін екенін мойындады.

Дін мен мемлекет

LCA шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуына сенеді: «Шіркеуге оның қайта тірілген және көтерілген Иесі тек бір міндет тапсырды: күнәларды кешіру, өмір және құтқарылу туралы жақсы жаңалықты жоғалған және өліп бара жатқан әлемге уағыздау. Шіркеу мен мемлекеттің әртүрлі, бірақ бір-бірін толықтыратын рөлдері сақталмаса және ерекшеленбесе, тек зиян ғана туындайды. Екеуінің араласуы түрлі жамандықтарға тікелей әкеледі: шіркеу немесе мемлекет басқарушы күшке айналады, немесе екеуі де; шіркеу өзінің өмір сүру мағынасын жоғалтады». Бұдан әрі, LCA «шіркеудің ешқандай саяси мәселе немесе проблема бойынша заң шығаруға ерекше құқығы жоқ екенін мойындайды. Сондай-ақ, ол саяси партия құру, лоббилеу немесе өз мүшелеріне саяси сайлауда немесе референдумда қалай дауыс беру керектігін көрсету арқылы саяси ықпал етуге тырысуға құқығы жоқ. Оның мүшелері қоғамның барлық мүшелерімен бірлесіп, ақыл-ойының және қолда бар мүмкіндіктердің негізінде әрбір саяси жағдайда барынша әрекет етуі керек. Әрине, шіркеу Құдайдың еркіне (Заңға) айқын түрде сілтеме жасауы керек, оған барлық адамдар, соның ішінде биліктегілер де бағынуы керек». Сонымен қатар, «шіркеу құлдыраған, күнәлі әлемде Құдайдың заңдары мен институттарына, оның еркі мен ережелеріне қарсы тұрып өмір сүреді. Ол «бірін-бірі көтеріп жүреді» (Гал. 6:2 қараңыз), әсіресе, қысымға ұшыраған және әділетсіздікке ұшыраған, әділдік орнына қатыгездікпен билік жүргізетіндердің. Пайғамбарлар мен елшілер арқылы Құдайдың осындай зұлымдыққа қарсы сот үкімін жариялайды. Шіркеу біледі, қақтығыстарға толы әлемде соғыстар ашкөздік, бәсекелестік, күдік, билік құмарлығы және т.б. салдарынан басталады. Мұндай зұлымдықтарға және олардың апатты салдарына қарсы шіркеу ескерту және жалбару даусын көтереді. Шіркеу бүгінгі әлемде ядролық және басқа да құрылыс-бұзу қару-жарақтың орасан зор жиналуын терең алаңдаушылықпен және қайғымен қарайды. Қару жүйелерінің күшеюі және оларды қолдану мүмкіндігі бүкіл әлемде мазасыздық, қорқыныш және алаңдаушылық тудырады, сондай-ақ қазіргі және болашақ ұрпақтардың және олардың табиғи ортасының қауіпсіздігіне нақты төндіреді. Шіркеу үкіметтерді және олардың ел азаматтарын ядролық қаруды жоюға кірісуге шақырады. Ол ешқандай жағдайда бейбітшілік пен әділдік принциптерін бұзатын жаппай қырып-жою соғыстарын немесе қарулы қақтығыстарды қолдамайды. Шіркеу жаппай қырып-жоятын қаруды өндіру және қолдану үшін әлемдік адамзаттың қажеттіліктеріне (мысалы, аштық, баспанасыздық, ауру және кедейлік) көмек көрсету үшін қажетті қаржы ресурстарын пайдалануды айыптайды. Шіркеу азаматтардың ішкі түйсігіне қарсы тұруының заңдылығын мойындайтын заңнаманы қолдайды».

Әлеуметтік белсенділік

Теориялық тұрғыдан алғанда, LCA соғысқа қарсы тұру сияқты мәселелерде өте белсенді. Ресми түрде ол "Құдай сөзіне және бейбітшілікке дұға етуге деген адалдығы туралы үкіметтерге куәлік етуі керек. Ол билік органдарына қатысты заңнамалық және саяси шешімдер, әлеуметтік-адамгершілік мәселелер, этикалық мәселелер, экономикалық жағдайлар және халықтың әл-ауқаты мен қауіпсіздігіне әсер ететін басқа да мәселелер бойынша өз пікірін жеткізеді. Шіркеу қару-жарақтардың артуына және ұлттық және халықаралық шиеленістердің күшеюіне үндемей отыра алмайды; әйтпесе, ол жаппай қырып тастаудың алдын алу және жаһандық қақтығыстарды азайту міндетін орындамаған болар еді". Басқа LCA қауым мүшелері бұған басқаша қарайды, олар "LWF бізге жақсы жаңалықтың әлеуметтік салдарына көбірек сезінуге көмектеседі және халықаралық маңызы бар мәселелерді шешуде басқа лютерандармен серіктестікте жұмыс істеу мүмкіндігін береді" дейді. "Шіркеутің мемлекетке қарсы тұруының осы дамуына 1930 жылдардағы Германиядағы Исповедальдік шіркеу, Екінші Ватикан кеңесі, АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысына шіркеутің қатысуы, сондай-ақ 1960 және 70 жылдары күш алған феминистік, қара және азаттық теологиясы сияқты жаңа теологиялық қозғалыстар әсер етті".

Өлiм жазасы

Барлық негізгі протестанттық конфессиялардан, соның ішінде англикандық және біріктіруші шіркеулерден өзгеше, лютеран шіркеуі өлім жазасын қатаң түрде жобамайды. Керісінше, ол былай мәлімдейді: «Киелі кітапта нақты нұсқау болмағандықтан, шіркеу өлім жазасы Құдайдың еркіне қайшы емес, бірақ Құдай оны талап етпейді деп айта алады. Дегенмен, шіркеу адам өмірінің қадір-қасиетіне куәлік етуді және кісі өлтіргендерге жаза таләп етуді тоқтатпауы керек. Сонымен қатар, шіркеу мемлекетке қылмыс үшін заңмен белгіленген жазалардың себебін, мағынасын және мақсатын анық және түсінікті түсіндіруге көмектесуі керек». Алайда, өлім жазасын объективті түрде іске асыру бүкіл адамзат үшін қол жетімсіз. Сондықтан лютерандар оны іске асыруға болмайды деп санайды. Римдіктерге жолданған хаттың 12-тарауының 19-аятында айтылғандай: «Жақындарымыз, өшпенділік қылмаңыздар! Оны Құдайтың аділетті ықыласына қалдырыңыз. Өйткені Жазуларда: «Мен өш аламын, Мен есесін қайтарамын», – дейді Тәңір».

Аборт

Австралияның лютеран шіркеуі абортқа қарсы. Дегенмен, ол "кейбір жағдайларда жүктілікті тоқтатуды қарастыру мүмкін екенін мойындайды, атап айтқанда, егер білікті медицина мамандары ананың өмірін жүктілікті тоқтату арқылы ғана сақтап қалуға болатынын айтса. Мұндай жағдайда, адамдар бір адам өмірін екіншісінен бағалауға мәжбүр болады. Таңдау жасаудан қашуға болмайды. Ана баланың өмірін тоқтату туралы шешім қабылдамас бұрын, мүмкіндігі болса, медициналық және рухани кеңес алуы тиіс. Басқа да ерекше жағдайлар бар – мысалы, туысқандық қатынастан, зорлаудан немесе басқа да бұзылған жыныстық қатынастардан туған жүктіліктер, сондай-ақ ата-аналар мен медицина және медбикелік қызметкерлері шешімін табуға тырысатын мәселелер бар. Осы ерекше жағдайлар мен жағдайларды әрқашан Құдай жаратқан адам өміріне құрмет көрсету принципінің негізінде бағалау және шешу керек. Лютеран шіркеуі аурухана басшылары медициналық және медбикелік персоналдың аборт жасауға қарсы пікірлеріне құрмет көрсетуі керек деп сендіреді".

Папалық

Тарихи тұрғыдан алғанда, Мартин Лютерден бастап лютерандар папаның лауазымын антихрист деп есептеген. Австралияның лютеран шіркеуі көбінесе келісімге келуге бейім: «Австралияның лютеран шіркеуі қазіргі уақытта Рим папасының антихристтің ерекше белгілерін тасымалдайды деп мәлімдей алмайды. Біз католиктермен сенімдегі бауырлар мен қарындастар ретінде диалог жүргіземіз; оларды антихристтің рухы мен билігі астындағы адамдар деп есептемейміз». Дегенмен, «папалық билік лютерандар үшін әлі де үлкен мәселелер туғызады. Папа өзін Мәсіхтің викарийі ретінде қарастырады, Мәсіхтің жоғарғы өкілі ретінде бүкіл шіркеуді білдіруге құқығы мен билігін талап етеді. Папаның қателіксіздігі енді шарттармен шектелгенімен, ол әлі де сақталуда». Әулиелер туралы шіркеу былай дейді: «кеткен әулиелер христиандық өмірді қалай өмір сүруге болатынының мысалын бере алады. Біз оларды дұғаларымызда құрметтейміз және мойындаймыз, бірақ біз олардан көмек немесе дұғаларымызға жауап беруді күтпейміз. Иса – Құдай Әкеге біздің жалғыз арадашымыз». «Дәстүрлі түрде, LCA басқа шіркеулермен қарым-қатынас үшін ізгі хабардың ілімі мен қасиетті діни рәсімдерде келісімді бастапқы нүкте ретінде қарастырды. Ілім бірінші орында тұрды. Көбінесе лютерандар және басқалар ежелгі шіркеудің communio түсінігінен бастайды, ол христиандар арасындағы, сондай-ақ шіркеулер арасындағы қарым-қатынасты Әке, Оның Ұлы және Олардың Рухы арасындағы өзара қарым-қатынаста негіздейді. Үштік Иконасы ретінде шіркеу өзінің өмірінің бастауын және мақсатын құдайлық Үштік өміріне қатысудан табады. Үштік тұлғалары арасындағы өзара махаббат жердегі шіркеудің қауымдастығын (koinonia) нығайтады және қалыптастырады, ол еухаристияда жарияланады және іске асырылады. Ортақ өмір арқылы біз бөлісетін бірлік шомылдыру арқылы негізделеді және Иеміздің кешкі асы арқылы расталады және нығаяды. Мәсіхке шомылдыру және сенім арқылы біріккендер Оның денесіне айналады, Иеміздің кешкі асын жегенде. Барлық сенушілердің бірлігі – үштік Құдайдың сыйы. Құдай бізді ізгі хабар мен қасиетті тағамдар арқылы Өзімен қарым-қатынасқа тартады». Дегенмен, басқаларға көбірек ашылуға бағытталған бұл қозғалыстарға қарамастан, шіркеу әлі де Лютерандық әлемдік федерацияның толыққанды емес мүшесі болып табылады, себебі «Біздің лютерандық конфессиялық ерекшелігіміз жойылуы мүмкін, өйткені көптеген LWF мүше шіркеулері LCA сияқты конфессиялық емес» және «кейбір LWF мүше шіркеулері (Америкадағы ELCA сияқты) лютерандық емес шіркеулермен қарым-қатынасқа кірісті, олардың ілімдік ұстанымдары лютерандық конфессиялармен келіспейді».

Мерекелік шаралар

LCA Пасха мен Рождество мерекелерін тойлайды. Жиналысқа қатысушылар Реформация күнін арнайы дастарқанмен атап өтеді.