Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сия Эу Чин (; басқаша аталуы: Сиа У Чин, Сиа Учин немесе Сиа Ю Чин; 1805-1883) – Оңтүстік Қытайдан Сингапурға көшіп келген, кейіннен табысты саудагерге айналған, Сия әулетінің көрнекті өкілі және шетелдегі қытай қауымының жетекшісі. Ол бұрыш және гамбиер плантацияларының кең аумағынан "Гамбиер патшасы" деп белгілі болды.
Seah Eu Chin (; a. k. a. Siah U chin, Seah Uchin or Seah You Chin; 18051883) was an immigrant from South China to Singapore, later becoming a successful merchant, a prominent descendant of Seah Clan and leader in the Overseas Chinese community. He became known as the "Gambier King" for his extensive plantations for pepper and gambier.
Ерте өмір
Сеа Эу Чин 1805 жылы бұрынғы Чаочжоу Фуының Чэнхай округіндегі Гүек по (Теочев диалектісінде) ауылының кішігірім провинциялық лауазымдағы Сеа Кэн Лиаттың ұлы болып дүниеге келді. Жастық шағында қытай классикасын оқыды, бірақ шетелде өзін сынап көруге және байлық табуға шешім қабылдады. 1823 жылы Сингапурге келді, бастапқыда кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, кейін плантация иесіне айналды, соңында саудагерлікпен айналысты.
Seah Eu Chin was born in 1805 as the son of Seah Keng Liat , a minor provincial official of Guek po (i. e. in Teochew dialect) Village at the Chenghai County of the former Chaozhou Fu. He was educated in Chinese classics in his youth, but decided to seek his fortune abroad. He came to Singapore in 1823, first working as a clerk, then becoming a plantation owner and finally becoming a trader and a merchant.
Егіншілік және сауда қызметі
Сеа Эу Чин табысты плантация иесі болған. Ол Сингапурда алғаш рет қымыз бен гембиерді (немесе ақ кәтчті) ірі көлемде отырғызды. 1839 жылға қарай, оның гембиер плантациясы Өзен Жолының жоғарғы басынан Букит Тима жолы мен Томсон жолына дейін сегіз-он шақырымға созылған. Сеаның иелігі оған "Гамбиер патшасы" деген атақ әкелді. Ол қымыз және бұрыш плантацияларында байлық жинады. Алайда, 1850-60 жылдары Сингапурда қымыз бен бұрыш өсірудің кірістілігі бірнеше себептерге байланысты төмендеді, соның ішінде отырғызу үшін таза жердің азаюы (қымыз топырақты тез тозытады, сондықтан плантацияларды жиі көшіруге тура келді), орманды кесуден отынның жетіспеуі және Сингапур аралының өзіндегі жердің жетіспеуі. Сондықтан, өмірінің соңғы жылдарында ол Солтүстік Көпір жолында орналасқан "Еу Чин Компанисі" деген атпен саудагер және агент ретінде саудамен айналысты. Оның ұлдары, әсіресе үлкені Сеа Чэо Сеа және екінші ұлы Сеа Лян Сеа, бизнес басқаруға көмектесті, сондай-ақ оның жеңістігі Тан Сенг По да көмектесті.
Seah Eu Chin was a successful plantation owner. He was the first to plant pepper and gambier (or white cutch) on a large scale in Singapore. By 1839, his gambier plantation had stretched for eight to ten miles, from the upper end of River Valley Road to Bukit Timah Road and Thomson Road. Mr Seah's holdings earned him the title: 'King of Gambier'. He made his fortune in gambier and pepper plantations. However, by the 1850s–60s, the planting of gambier and pepper was becoming less profitable in Singapore for several reasons, including the increasing scarcity of uncleared land for planting (gambier quickly exhausted the soil and so plantations had to keep shifting), the shortage of firewood from the clearing of forests, and the lack of land on Singapore Island itself. Therefore, in his later years, he became involved in trading as a merchant and agent under the name of Eu Chin Co. which was based in North Bridge Road. His sons, especially the eldest, Seah Cheo Seah, and second son Seah Liang Seah, helped manage the business, as did his brother in law, Tan Seng Poh.
Отбасылық өмір
1837 жылы Перактың Капитан Синасы (яғни қытай қауымының басшысы) Тан Ах Хуңның қызына үйленді. Ол шешек ауруынан жақын арада қайтыс болды, шамамен бір жылдан кейін оның әпкесіне үйленді, олардан бірнеше бала дүниеге келді. Оның жеңі күйеуі Тан Сенг Пох әпкесімен бірге Сингапурға білім алуға келді. Сенг Пох опиум мен спирттік ішімдіктерді сатумен айналысты (яғни Британдық Үндістаннан импортталған шикі опиумды өңдеуге байланысты үкіметтік монополияны басқарды. Опиум және спирттік ішімдіктер фермасы немесе акциз, Бұғаздық елдердің негізгі кіріс көзі болды) және 1864 жылы Эу Чин зейнеткерлікке шыққаннан кейін оның сауда фирмасын басқаруға көмектесті. Балаларының ішінде ең танымалдары Сеа Лян Сеа мен Сеа Пек Сеа болды, екеуі де бейбіт судья (JP) және қытай қауымының көрнекті мүшелері болды; алғашқысы сонымен қатар Бұғаздық елдердің Заң шығару кеңесінің ресми емес мүшесі де болды. Оның үлкен ұлы Сеа Чэо Сеа да JP болды, бірақ ол 1885 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң қайтыс болды. Оның тағы бір ұлы, Қытайда қайтыс болған Сеа Сонг Сеа және үш қызы болды, олар туралы көп мәлімет жоқ. Сеа Эу Чин Тан Ток Сенг ауруханасы алғаш құрылғанда оны басқаруға көмектесті, оның басқару комитетінің мүшесі және кей жылдары қазынашысы болды. Еуропалық саудагерлер өздерінің іскерліктерінде қытайлық делдалдарды пайдаланғандай, Бұғаздық елдердің үкіметі қытай қауымымен байланыс жасау үшін көрнекті қытай бизнесмендеріне сүйенді. Сеа Эу Чин – Оңтүстік Қытайдың Чаочжоу провинциясынан шыққан Teochew қауымымен байланыс жасады. Ол қауымда бірнеше тәртіпсіздіктерді басуға көмектесті, ең бастысы 1954 жылғы 5 мамырда болған Хоккиен-Теочев төңкерісін тоқтатуға көмектесті. Бұл оқиға көрінеу, Хоккиен мен Теочев арасындағы күріш бағасына байланысты даудан басталды, бірақ бұл дау, мүмкін, Хоккиен (Қытайдың Фуцзянь провинциясынан) және Теочев (Чаочжоу провинциясынан) қауымдастықтары арасындағы ұзақ уақыт бойы жиналған наразылық пен ашудың туындауына себеп болды. 10 күндік қақтығыста 400-ден астам адам қаза тапты. Сингапур аралында британдық билік Қытай басшыларымен, оның ішінде Теочевтерден Сеа Эу Чинмен және Хоккиендерден Тан Ким Чингпен кездесті, олардың көмегімен жағдайды бақылауға алуға көмектесті. Ол 1837 жылы құрылған Сингапур сауда палатасының алғашқы мүшесі болды және 1867 жылы бейбіт судья атанды. Ол 1851 жылдан бері Бас қазылар алқасының мүшесі болды, сондай-ақ сот қытайлықтарға қатысты істерді оған жіберді. 1872 жылы ол төрт қытаймен бірге, оның ішінде жеңінің інісі Тан Сенг Похпен бірге құрметті полиция судьясы болды.
In 1837, he married a daughter of Tan Ah Hun, the Kapitan Cina (i. e. leader of the Chinese community) of Perak. She died soon after from the effects of smallpox, and about a year later, he married her sister with whom he had several children. His brother in law, Tan Seng Poh, came with his sister to Singapore to be educated there. Seng Poh was an opium and spirit farmer (i. e. he ran a government tendered monopoly processing raw opium imported from British India. The Opium and Spirit Farm, or Excise, was the main source of income for the Straits Settlements) and helped manage Eu Chin's mercantile firm after the latter's retirement in 1864. Most prominent among his children were Seah Liang Seah and Seah Peck Seah, both of whom also became Justices of the Peace (JP) and prominent members of the Chinese community; the former was also an unofficial member of the Legislative Council of the Straits Settlements. His eldest son, Seah Cheo Seah, was also a JP but he died only two years after his father, in 1885. He had another son, Seah Song Seah, who died in China, and three daughters, about whom very little is known. Seah Eu Chin helped run Tan Tock Seng Hospital when it was first set up, being a member, and in some years treasurer, of its management committee. Just as the European merchant community used Chinese middlemen in conducting their business, the Straits Settlements government relied on prominent Chinese businessmen to act as go betweens with the Chinese community. Seah Eu Chin was the go between with the Teochew community, which originated from the Chaozhou province of Southern China. He rendered service in helping to quell several disturbances in the community, most notably the 1854 Hokkien Teochew Riots which broke out on 5 May 1854. The incident ostensibly began because of a dispute over the price of rice, between a Hokkien and a Teochew, but that dispute probably was only a trigger for the release of long held resentment and animosity between the Hokkien (from Fujian province in China) and Teochew (from Chaozhou province) communities. In all over 400 people were killed over 10 days of violence. The British authorities on Singapore island met with Chinese leaders, including Seah Eu Chin representing Teochews and Tan Kim Ching representing the Hokkiens, and with their assistance helped to bring the situation to a close. He was an early member of the Singapore Chamber of Commerce, established in 1837, and was made a Justice of the Peace in 1867. He had also been a member of the Grand Jury since 1851, and also had cases involving Chinese referred to him by the court. In 1872, he was made an honorary police magistrate, along with four other Chinese including his brother in law Tan Seng Poh.
Соңғы жылдар
Сеа Эу Чин 1864 жылы бизнестен зейнеткерлікке шығып, ғылыми ізденістерге көңіл бөлді, бірақ ол әлі де қоғамдық істерге қызығушылық танытты. Мысалы, оның есімі басқа бірнеше қытайлардың есімдерімен бірге үкіметке ұсынылған петицияда қытай қауымы арасындағы заңсыз "Вах Вэх" құмар ойынын тоқтату туралы өтініш болды. Өмірінің соңғы он жылында ол Сингапурдағы 19-ғасыр қытайларының төрт сарайының (四大厝) бірі саналатын ұлы Сеа Чео Сеа салған сарайда тұрды. Ол 1883 жылдың 23 қыркүйегінде, ал оның әйелі 1905 жылы қайтыс болды. Сингапурдағы бірнеше көше Сеа Эу Чин мен оның ұлдарының құрметіне аталған, атап айтқанда, Эу Чин көшесі – Сеаның құрметіне, Лианг Сеа көшесі және Пек Сеа көшесі. Брас-Басадағы Сеа көшесінің Сеа отбасының атымен аталғанына сенімді.
Seah Eu Chin finally retired from business in 1864, to concentrate on scholarly pursuits, though he still had an interest in community affairs. For instance, his name is with that of several other Chinese on a petition submitted to the government requesting the suppression of illegal "Wah Weh" gambling among the Chinese community. In the last decade of his life he lived in a mansion built by his son Seah Cheo Seah that was among the Four Mansions (c=四大厝) of the 19th century Chinese in Singapore. He died on 23 September 1883, and his widow in 1905. Several streets in Singapore are named for Seah Eu Chin and his sons, namely Eu Chin Street for Seah, Liang Seah Street, and Peck Seah Street. Seah Street, in Bras Basah, is believed to be named after the Seah family.