Кіріспе

Американдық заңгер және белсенді

Джек Гринберг (22 желтоқсан 1924 – 12 қазан 2016) – американдық заңгер және құқық ғалымы. 1961 жылдан 1984 жылға дейін ол Тюргуд Маршаллдан кейін NAACP Құқықтық қорғаныс қорының бас кеңесшісі болды. Барлығында ол АҚШ Жоғарғы Сотында 40 азаматтық құқықтар ісін қарады және олардың көбісінде жеңіске жетті. Ол Колумбия құқық мектебінің зейнеткер профессор және бұрын Колумбия колледжінің деканы және Колумбия құқық мектебінің орынбасар деканы қызметін атқарған. Ол 2016 жылдың 12 қазанында қайтыс болды.

Ерте өмір

Гринберг 1924 жылғы 22 желтоқсанда Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Оның ағасы ғылыми журналист Дэниел С. Гринберг болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гринберг АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етіп, Окинава және Иво-Джимада шайқасты. Гринберг соғыстың соңғы науқандарының бірі – Ихея-Джимаға шабуылда десанттық кемені басқарды. Қызмет барысында ол Әскери-теңіз күштерінде байқаған нәсілдік дискриминациядан мазасыздық сезінді және қара терілі экипаж мүшесін қорғап, жоғары офицерге айқай салғаны үшін әскери сотқа берілуі мүмкін болды. Соғыста қызмет өткергеннен кейін Гринберг 1945 жылы Колумбия колледжін «Бакалавр» дәрежесімен бітірді. Одан әрі ол 1948 жылы Колумбия құқық мектебінен заңгерлік дәреже алды, ал 1984 жылы Колумбия құқық факультетінен құрметті докторлық дәрежесін (LL. D.) алды.

Браунның білім беру кеңесімен келісімі, 1954

Гринберг, бәлкім, ең үлкен қадамы ретінде, 1954 жылы Жоғарғы Сотта "Браун білім беру кеңесіне қарсы" ісін Тергуд Маршаллмен бірлесіп адвокат ретінде қорғады. "Браун" ісінде қара және ақ түсті оқушылар үшін бөлек мемлекеттік мектептер құруды көздейтін штат заңдары конституцияға қайшы деп жарияланды. Гринберг "Браун" ісінде психология және социология салаларындағы әлеуметтанушылар мен басқа да сарапшыларды таныстырды, олар мәжбүрлі сегрегацияның жас мемлекеттік мектеп оқушыларына тигізетін зиянды әсерлерін қарастырды.

Мередит Фэйрге қарсы, 1962 жыл

1962 жылы Гринберг «Мередитке қарсы Фейр» ісін қорғады, бұл іс студент Джеймс Мередиттің Миссисипи университетіне қабылдануына рұқсат беру арқылы университеттерді біріктірудің алғашқы қадамы болды. Гринберг қорғаған басқа да азаматтық құқықтар істерінің ішінде 1969 жылғы «Александр Холмс округі білім беру кеңесіне қарсы» ісі бар, онда бөлінген мектеп жүйелерін «бірден» тоқтату бұйырылды, және 1971 жылғы «Григгс Дьюк электр компаниясына қарсы» ісі, бұл дискриминациялық әсер ететін тесттердің нәтижелеріне негізделген жұмысқа орналастыру және жоғарылату туралы шешімдерді заңсыз деп жариялады. Сот осы істе сол кезде қолданылып келген өлім жазасының Конституцияның Сегізінші поправкасындағы «қатал және ерекше жазалаудан» қорғау ережесін бұзғанын анықтады.

Азаматтық және адам құқықтары жөніндегі басқа да топтардың құрылтайшысы

Гринберг Мексикалық-американдық құқықтық қорғау және білім беру қорының (MALDEF) және Human Rights Watch ұйымының негізін қалаушы мүшесі болды.

Білім беруші

Гринберг 1970 жылдан 1984 жылға дейін Колумбия құқық мектебінде адъюнкт-профессор, 1971 жылы Йель құқық мектебінде қонақ лекторы, ал 1977 жылы Нью-Йорк қалалық колледжінде қонақ профессор болды. 1982 жылы ол Гарвард құқық мектебінде Джулиус Л. Чемберстің нәсілдік құқық бойынша сабағын бірге оқытуға тағайындалды. Университет Гринбергтің орнына қара нәсілді профессорды тағайындаудан бас тартты, сондықтан қара нәсілді студенттер сабақты бойкоттады. Бірінші күні сабаққа бара жатқанда наразылық білдірушілердің тобынан өтуден қорқып бақысыздық сезімі болды ма деп сұрағанда, Гринберг: «Жоқ, мен Иво Джимадағы жағалауда болдым», - деді. Гринберг 1984 жылы LDF ұйымынан кетіп, Колумбия құқық мектебінде профессор және деканың орынбасары болды. 1989 жылдан 1993 жылға дейін Колумбия колледжінің деканы қызметін атқарды. Ол бір аспаздық кітап жазды (Джеймс Воренбергпен бірлесіп, Dean Cuisine), сондай-ақ New York Times газетінің Орегон пино нуарының дәм тату іс-шарасында қазық ретінде қатысты. Ол екі басқа ғалыммен бірге Франц Кафка: The Office Writings (Принстон: Принстон университеті баспасы, 2008) атты еңбекті редакциялады.

Марапаттар мен құрметтер

2001 жылы Гринбергке Президенттік азаматтар медалі табысталды. Президент Билл Клинтон: «Сот залында да, оқу залында да Джек Гринберг жарты ғасырдан астам уақыт бойы бостандық пен теңдік үшін күрескен жақтас болды» деді. 1998 жылы Гринберг Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1996 жылы Гринберг АҚШ-та азаматтық құқықтарды, азаматтық бостандықтарды және адам құқықтарын дамытуға қосқан ұзақ мерзімді үлесі үшін Америка адвокаттар қауымдастығының Тюргуд Маршалл сыйлығымен марапатталды. Гринберг 2005 жылы Нотр-Дам университетінен құрметті заң ғылымдары докторы дәрежесін, ал 2004 жылы Говард университетінен құрметті дәреже алды. 2009 жылдың желтоқсанында Гринберг Колумбия құқық мектебінің Лоуренс А. Виен әлеуметтік жауапкершілік сыйлығын алды.