Кіріспе

Американдық заңгер

Бёрк Маршалл (1 қазан 1922 – 2 маусым 2003) – американдық заңгер, Азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде АҚШ-тың Азаматтық құқықтар бөлімінің Бас прокурорының орынбасары қызметін атқарған.

Ерте өмір

Маршалл Нью-Джерси штатының Плейнфилд қаласында дүниеге келген. Ол 1940 жылы Филипс Эксетер академиясын бітіріп, 1943 жылы Йель университетінен бакалавр дәрежесін алды. Ол армияға қатысып, әскери барлау қызметінде жапон тілінің аудармашысы және криптоаналитик болып жұмыс істеді. Әскери қызметінде Вайолет Персонмен танысып, кейін оған үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маршалл Йель құқық мектебіне оралды және 1951 жылы заң ғылымдарының докторы (LL.D.) дәрежесін алды. Осы жылы Вашингтон, округтік адвокаттық коллегиясына қабылданды, 1952 жылы Вашингтондағы Ковингтон және Берлинг заң фирмасына қосылды, онда он жыл жұмыс істеді, «Стандарт Ойл» сияқты клиенттерге монополияға қарсы заң саласында маманданды.

Мемлекеттік мансап

Маршалл 1961 жылы президент Джон Кеннеди әкімшілігінде бас прокурор болған Роберт Ф. Кеннедидің орынбасары болып тағайындалды. Маршаллдың азаматтық құқықтар саласында тәжірибесі болмауына қарамастан, ол Азаматтық құқықтар бөлімін басқарды, себебі Роберт Кеннеди белгілі құқық қорғаушыны тағайындамауға шешім қабылдаған еді. Маршалл мен Кеннедидің қарым-қатынасы қиын басталды. Алғашқы кездесуде Кеннеди аз ғана сөз айтты, сонда ол: «Менің сол адаммен ортақ нәрсем жоқ» деді. Алайда, Оңтүстікте азаматтық құқықтар қозғалысы күшейген кезде, оқиғалар оларды жақындастырды. Үкіметте қызмет еткен кезеңінде Маршалл азаматтық құқықтарды дамытуға зор үлес қосты. 1961 жылы штаттағы сапарлардағы сегрегацияға тыйым салынды. Келесі жылы Миссисипи университеті білікті қара нәсілді студент Джеймс Мередитті қабылдауға мәжбүр болды. Маршалл мен бас прокурор президент Кеннедиді федералды әскерлерді пайдалану арқылы бұйрықты орындауға көндірді. Маршалл сонымен қатар қара нәсілділердің сайлауға қатысуын арттыру мақсатында науқан жүргізді. Ол қызметке келгеннен кейін екі жыл ішінде штаттардың сайлау заңнамасын реформалау үшін 42 федералдық сотқа шағым түсірді. Маршалл нәтижеге баса назар аударды. Ол дискриминацияны жеңу үшін Он төртінші түзетуді пайдаланудың қажеті жоқ екенін, керісінше федералды үкіметтің мемлекетаралық сауданы реттеуге конституциялық құқығын қолдау керектігін айтты. Бұл құқық үкіметке тиесілі болғандықтан, штаттардың заңдық шаралар қабылдау мүмкіндігі шектеулі болды. Маршалл осыны 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңды жасау үшін негіз ретінде пайдаланды, ол қоғамдық орындарда, үкіметте және жұмысқа орналасуда кемсітушілікке тыйым салды. Маршалл кеңседе отырып жұмыс істейтін бюрократ емес, азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды тұлғаларымен – Мартин Лютер Кингтен Алабама губернаторы Джордж Уоллеске дейін келіссөздер жүргізетін белсенді адам ретінде танымал болды. Маршалл 1964 жылдың желтоқсан айында қызметінен кетті. Президент Линдон Б. Джонсон Маршаллдың отставка туралы ресми хатына: «Мен мемлекеттік қызметте одан жақсы қызмет еткен адамды көрген емеспін» деп жазды.

Кейінгі мансап

Үкіметтен кеткеннен кейін Маршалл коммерциялық заңгерлік практикаға оралды, 1965 жылы IBM компаниясында вице-президент және бас кеңесші болғанға дейін қысқа мерзімге Covington and Burling фирмасына қайта қосылды. 1969 жылы ол аға вице-президент болды. Бас прокурордың көмекшісі лауазымынан кеткен кезде Йель заң мектебінің (YLS) деканы қызметін ұсынылғанына қарамастан, ол 1970 жылы YLS-те деканның орынбасары және профессор болды. 1986 жылы оған Николас деБ. Каценбах заң профессоры деген атақ берілді, ал кейін профессор-эмеритус атанды. Ол сонымен қатар заң саласындағы Джордж В. Кроуфорд атындағы профессорлық лекциятор болды. Йель заң мектебінде Маршалл конституциялық құқық, федералдық юрисдикция, саяси және азаматтық құқықтар пәндерін оқытты. Оның ең инновациялық және танымал курстарының бірі – «Заңның шегі», ол бастапқыда профессор Джозеф Голдштейнмен, кейін профессор Голдштейнмен және Израиль Жоғарғы Сотының Бас судьясы Аарон Баракпен бірлесе оқытылды. Сонымен қатар ол профессор Перри Дэйнмен бірге «Дін және құқық» курсын оқыды, бұл пән сол кезде ірі заң мектептерінде жеке курс ретінде сирек оқытылатын. Маршалл 1966 жылдан 1986 жылға дейін Вера әділет институтының қамқорлар кеңесінің төрағасы болды. 1996 жылы ол Жұмыспен қамту мүмкіндіктері орталығының төрағасы болды. 1999 жылы ол Адам құқықтары жөніндегі Элеонора Рузвельт сыйлығымен марапатталды.

Өлім

2003 жылдың 2 маусымында 80 жасында Коннектикут штатының Ньютаун қаласында, үйінде миелодисплазия, яғни сүйек миының ауруының салдарынан қайтыс болды. Одан кейін әйелі Вайолет П. Маршалл, үш қызы – Кэти Маршалл, Джейн Маршалл (екеуі де Нью-Йорк, Бруклинде) және Джози Филлипс (Англия, Плимут) және төрт немересі қалды: Кэти Маршалл мен Нельсон Бейкерманның ұлдары Иан Маршалл Бейкерман және Морган Монтгомери Бейкерман; сондай-ақ Джози мен Грег Филлипстің ұлдары Джеймс Маршалл Филлипс және Сэмюэл Бёрк Филлипс.