Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық Колумбияда, Канададағы ұлттық парк қорығы және мұралық орын.
National park reserve and heritage site in British Columbia, Canada
Гуаи Хаанас ұлттық паркі қорығы, Ұлттық теңізді қорғау аймағы және Хайда мұралық орны, көбінесе жай ғана Гуаи Хаанас деп аталады (/ɡ//w//aɪ// //'//h//ɑː//n//ə//s/), Британдық Колумбияның материгінен тыс, Хайда Гваайидің (бұрынғы Королева Шарлотта аралдары) ең оңтүстік бөлігінде орналасқан. Гуаи Хаанас 138 аралдан тұратын архипелагты қорғайды, ең ірісі – Морсби аралы, ал ең оңтүстігі – Кунгит аралы. "Гуаи Хаанас" деген сөз Хайда тілінде "Сұлу аралдар" деген мағынаны білдіреді. Хайда мұралық орны Хайда халқының аумағында орналасқан, олар Хайда Гваайиде кем дегенде 14 000 жылдан бері өмір сүріп келеді. Хайда ауызша тарихының каноны (Ḵ'aygang. nga) Хайда халқының алғашқы ағаштар Xaagyah Gwaay. yaay (Болкус аралдарына) келген кезде Гуаи Хаанаста өмір сүргенін айтады, осы кезде мұздықтар шегініп жатқан. Гүлденнің үлгілері 14 500 жыл бұрын алғашқы ағаштар пайда болғанын көрсетеді. Сансыз фильмдер Гуаи Хаанас туралы түсірілген, оның ішінде 2011 жылғы "Ұлттық парктер жобасы" атты қысқа метражды фильм, режиссері Скотт Смит, ал музыкасын Сара Хармер, Джим Гатри және Брай Уэбб жазған.
Gwaii Haanas National Park Reserve, National Marine Conservation Area, and Haida Heritage Site, usually referred to simply as Gwaii Haanas (,/ɡ//w//aɪ// //'//h//ɑː//n//ə//s/), is located in southernmost Haida Gwaii (formerly known as Queen Charlotte Islands), off the mainland of British Columbia, Canada. Gwaii Haanas protects an archipelago of 138 islands, the largest being Moresby Island and the southernmost being Kunghit Island. "Gwaii Haanas" means "Islands of Beauty" in [[Haida language, the language of the Haida people. The Haida Heritage Site is within the territory of the Haida people, who have lived in Haida Gwaii for at least 14,000 years. Ḵ'aygang. nga (the Haida canon of oral histories) say Haida lived in Gwaii Haanas when the first trees arrived at Xaagyah Gwaay. yaay (Bolkus Islands) as glaciers retreated. Pollen samples indicate trees first arrived 14,500 years ago. Numerous films have covered Gwaii Haanas, including the 2011 short National Parks Project, directed by Scott Smith and scored by Sarah Harmer, Jim Guthrie and Bry Webb.
Гуаи хаанасының құрылуы
1970 жылдардың басынан 1980 жылдардың басына дейін Бёрнаби аралында орман шаруашылығын кеңейту жоспарлары қырқыстарға әкелді және Гуаи Хаанасты қорғауға бағытталған алғашқы күш-жігер атқарылды. Табиғи ресурстарды пайдалануды тоқтату мақсатында «Оңтүстік Морсби табиғи аймағы туралы ұсыныс» жасалды. Орман шаруашылығын тоқтату үшін 1985 жылы Хайда ұлты архипелагтың оңтүстік үштен бір бөлігін қамтитын «Хайда мұралық орны» деп жариялады. Мұралық орын құрлық және теңіз, жер бетіндегі және су астындағы аумақтарды қамтыды. Дегенмен, құқықтық және саяси күрес кезінде орман шаруашылығы жалғасты. 1987 жылы Канада және Британдық Колумбия үкіметтері Оңтүстік Морсби туралы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғаннан кейін орман шаруашылығы тоқтатылды. Бұл келісім бір жылдан кейін Оңтүстік Морсби келісіміне негіз болды, ол Оңтүстік Морсби ұлттық паркінің қорығын құрды. Бұл толыққанды ұлттық парк емес, ол ұлттық паркі болуы тиіс аймақ болды, себебі федералды және тайпалық үкіметтер арасында жер иелігіне қатысты аяқталмаған талаптар болды. Бірақ бұл шара аймақты қорғады және ортақ басқаруға мүмкіндік берді. Жер дауы шешілгенге дейін ол ұлттық парк ретінде басқарылатын болды.
From the 1970s through the early 1980s, plans to expand logging to Burnaby Island led to controversy, and the first concerted efforts to protect Gwaii Haanas. The "South Moresby Wilderness Proposal" was drawn up in an effort to stem natural resource exploitation. To prevent logging, the Haida Nation designated the "Haida Heritage Site" in 1985, encompassing roughly the southern third of the archipelago. Importantly, the Heritage site included a swath of land and sea, both terrestrial and marine areas. However, logging continued, amidst legal and political battles. In 1987, logging ended when the governments of Canada and British Columbia signed the South Moresby Memorandum of Understanding. This accord led to the South Moresby Agreement a year later, which created South Moresby National Park Reserve. It was not a full national park; it was an area reserved to become a national park, because there were outstanding claims to land ownership among federal and tribal governments. But the measure safeguarded the area, and permitted shared stewardship. It would be managed as if it were a national park, pending land claims.
Бірлесіп басқарылатын
1993 жылы Канада үкіметі мен Хайда ұлтының кеңесі Гуаи Хаанас келісіміне қол қойды, осы арқылы ұлттық парк қорығының атауы түпкі атауға өзгертілді. Бұл келісім Канаданың және Хайданың атаулары мен мүдделеріне құрмет көрсетіледін және Гуаи Хаанасты қорғауға өзара міндеттемелерді қамтиды. Парк қорығы мен Хайда мұралық орны (құрлықта) дерлік толық сәйкес келетіндіктен, оның ресми атауы екі атауды да көрсетеді: Гуаи Хаанас ұлттық паркі қорығы және Хайда мұралық орны. Келісім негізінде Гуаи Хаанасқа бірлесіп басқаруды Архипелагты басқару кеңесі (AMB) жүзеге асырады, ол Хайда ұлтының кеңесі мен Канада үкіметінен тең саны өкілдерден құралған. AMB Гуаи Хаанастың жоспарлау, жұмыс істеу және басқарудың барлық аспектілеріне жауапты.
In 1993, the Government of Canada and the Council of the Haida Nation signed the Gwaii Haanas Agreement, which changed the name of the national park reserve to a native name. This Agreement expresses respect for both Canadian and Haida designations and interests, and includes a mutual commitment to the protection of Gwaii Haanas. Because the park reserve and the Haida Heritage Site nearly coincide (on land), its official name reflected both designations: Gwaii Haanas National Park Reserve and Haida Heritage Site. Based on the Agreement, Gwaii Haanas is cooperatively managed by the Archipelago Management Board (AMB), which is made up of an equal number of representatives from the Council of Haida Nation and the Government of Canada. The AMB is responsible for all aspects of planning, operation, and management of Gwaii Haanas.
Гавайи Хаанас қырқасы
АМБ-ның жергілікті хайда суретшісі Гиицсаа жасаған гербі ерекше бірлескен басқару қарым-қатынасын көрсетеді. <blockquote> АМБ теңіз суыры мен теңіз кірпісін қорғалатын аймақтың тарихы мен дәстүріндегі маңыздылығы және олардың экологиялық рөлі үшін таңдады. Осының нәтижесінде теңіз кірпісінің саны уақыт өте келе күрт өсіп, ламинария ормандарының саулығына қауіп тудырып отыр. Теңіз суырының жоғалуы – жеке түрлердің де, тұтас экожүйелердің де осалдығын еске салады.
The AMB's crest crafted by local Haida artist Giitsxaa represents the unique joint management relationship. <blockquote>
The AMB chose the sea otter and the sea urchin because of the creatures' significance in the history and tradition of the protected area and because of their ecological significance. As a result, the sea urchin population has increased dramatically over time and the health of kelp forests is threatened. The loss of the sea otter is a powerful reminder of the vulnerability of individual species and entire ecosystems.
Жер бедері мен климат
Гуаи Хаанас ландшафты терең фьордтардан бастап, тік тауларға, лосось шарықталу өзендерінен суб-альпілік тундраға дейін әртүрлі. Гуаи Хаанастың 90% орманды, 9% альпілік және суб-альпілік тундра. Қалған 1% көлдер мен батпақтардан тұрады. Ең биік таулардан, оның ішінде тік Сан-Кристоваль жотасынан (құрметті шыңдары бар) су ағып, 40-тан астам тұщы сулы көлдерді толтыруға көмектеседі. Қорғау аймағына ыстық су бұлағы бар Ыстық бұлақ аралы кіреді. Роуз-Харбордағы Кунгит аралындағы шағын, автономды қауымдастық Оңтүстік Гуаи Хаанас аймағындағы жалғыз жеке меншік жерде гүлденуде. Қауымдастықтың экономикасы көбінесе шағын экологиялық туризмге негізделген, онда тұруға орын, тамақ, гидтер және теңіз каягингіне мүмкіндік бар. Роуз-Харбор 1940 жылға дейін Британдық Колумбияның солтүстік жағалауындағы маңызды кит аулау станциясы болған.
The landscapes of Gwaii Haanas vary from deep fjords to rugged mountains, salmon spawning streams to sub alpine tundra. Close to 90% of Gwaii Haanas is forested, 9% is alpine and sub alpine tundra. The remaining 1% is made up of lakes and wetlands. As water drains from the highest mountains including the rugged San Christoval Range with peaks over it helps fill over 40 freshwater lakes. The reserve includes the Hotspring Island, with a hot spring. A small off the grid community located in Rose Harbour, Kunghit Island is thriving on the only private piece of land in the Southern Gwaii Haanas area. The community's economy is mostly based on small scale ecotourism where it is possible to find accommodation, meals, guides and sea kayaking. Rose Harbour property was until the 1940s an important whaling station off the North Coast of British Columbia.
Флора
Гуаи Хаанас аралының батыс жағалауы жыл сайын өте көп жаңбыр алады. Күшті жел мен жаңбырдың әсерінен батыс жағалаудағы ормандар батпақты және өсуі шектеулі болады, онда батыс қызыл кедрі мен гемилок ағаштары басым. Гуаи Ханастың қорғалған, немесе шығыс жағындағы ормандар классикалық жауын-шашын ормандары болып табылады, мұнда ірі гемилок, ситка елі және батыс қызыл кедрі ағаштары үстемдік құрады.
The west coast of Gwaii Haanas can receive over of rain annually. Extreme exposure to wind and rain makes the forests on the west coast boggy and stunted, and are dominated by western red cedar and hemlock Forests of the leeward, or eastern side of Gwaii Haanas, are classic coastal temperate rainforests, dominant overstorey species include large western hemlock, Sitka spruce and western red cedar trees.
Фауна
Аралдың ерекше өсімдік және жануарлар әлемі мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан. Мұндағы түрлер көбінесе материктегі түрлерден өзгеше болады. Көптеген кең таралған континенттік түрлер аралдарда табылмайды немесе материктегі туысына қарағанда ірілеу қара аю сияқты ерекше түрге айналған. Кейбір түрлер салыстырмалы түрде жақында әкелінді, мысалы, Ситка бұғысы, құмырсқа, енот, сор және сусар. Бұл әкелінген түрлер қазір көптеп кездеседі, бұл жергілікті өсімдіктер мен жануарларға зиян келтіреді. Гуаи Хаанас – теңіз каягымен, қайықпен немесе жалданатын гидроұшақпен ғана қолжетімді алыс орналасқан аймақ. Гуаи Хаанасқа кірер алдында барлық келушілерге міндетті түрде бағдар беріледі.
Distinct island flora and fauna have evolved over thousands of years. Species here often differ from those found on the mainland. Many common continental species are not found on the islands, or have evolved into unique subspecies such as the black bear which is larger than its mainland cousin. Other species have been introduced relatively recently, such as the Sitka deer, ermine, raccoon, squirrel and beaver. Introduced species now exist in large numbers, much to the detriment of native plants and animals. Gwaii Haanas is a remote location, accessible by sea kayak, boat or chartered floatplane only. An orientation is provided to all visitors before they enter Gwaii Haanas.
Қауымдастықтар
Мұражай CMA, CHIN және Канаданың виртуалды мұражайларымен байланысты.
The museum is affiliated with: CMA, CHIN, and Virtual Museum of Canada.