Кіріспе
ЛДС шіркеуінің миссионері Леви Савидж кіші (1820 жылдың 23 наурызы – 1910 жылдың 13 желтоқсаны) – Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (ЛДС шіркеуінің) тарихындағы маңызды тұлға. Ол Азияға миссияға барған ЛДС шіркеуінің ең алғашқы миссионерлерінің бірі және Вилли қол арбасымен көшіп жүрген мормон пионерлерінің басшыларының бірі болды.
Levi Savage Jr. (March 23, 1820 – December 13, 1910) is a prominent figure in the history of The Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church). He was one of the LDS Church's earliest missionaries to Asia and was one of the leaders of the Mormon pioneers traveling in the Willie Handcart Company.
Ерте өмір
Савидж Огайо штатының Гринфилд қаласында Леви Савидж аға мен Поли Хейнстің 15 баласының екіншісі болды. Ол Мичиган штатының оңтүстігіндегі шаруашылықта өсіп, біраз білім алды. Өмірі бойы Савидж жүк тасушы, әскерші, мұғалім, пионер және Үндістан мен Бирмаға миссионер болды. Өмірінің соңғы жылдарын Юта штатының оңтүстігінде фермер ретінде өткізді. Савидж 1852 жылдың 6 қазанынан 1903 жылдың 16 наурызына дейін егжей-тегжейлі күнделік жазды.
Бастышы
1840-жылдардың басында Савидждің ата-анасы LDS шіркеуіне қосылды. Отбасы Мичиганнан Иллинойс штатының Науву қаласына көшіп келді, ал кейіннен 1847 жылы Мормон пионерлері ретінде Солт-Лейк аңғарына көшіп келді. Наувудан Солт-Лейк-Ситиге көшіп барған кезінде Савидж Мормон батальонының бір бөлігі ретінде АҚШ армиясына қатарына жазылды. Оның әскери қызметі 1846 жылдың шілдесінде батальонның D ротасында басталды. Батальон Айова штатының Кэусел-Блаффс қаласынан Калифорния штатының Сан-Диего қаласына дейін 1400 миль жол жүрді. Савидждің отбасы 18 маусым 1847 жылы Абрахам О. Смут / Джордж Б. Уоллес керуен тобының құрамында болды. Оның анасы Поли Ютаға жол жүріп қайтыс болды. Савидж анасының қазасы туралы Мормон батальонындағы қызметін аяқтағаннан кейін білді. Савидж Сан-Диего арқылы Солт-Лейк-Ситиге 1847 жылдың 16 қазанында, отбасынан үш апта кейін келді. Савидж Джейн Матерске 1848 жылдың 23 қаңтарында үйленді. Джейн Савиджтің ата-анасы үшін даладан өтіп келген аспаз болған. Олардың жалғыз баласы Леви Матерс Савидж 1851 жылдың 11 қаңтарында дүниеге келді. Джейн 1852 жылдың 29 желтоқсанында қайтыс болды, Леви кішісін тәрбиелеуді қалдырды. 1856 жылдың 10 шілдесінде Савидж Айова штатының Айова қаласында болды, онда ол Солт-Лейк-Ситиге көшіп бара жатқан Уиллидің қол арбалары тобына қосылды. Ол топтың қосалқы капитаны болып тағайындалды. 1856 жылдың 13 тамызында Флоренцияда (Небраска штаты) өткен керіс пікір алмасуда Савиджтен ойын сұрағанда, ол маусымның осы уақытында Батысқа аттану қауіпті деп сенетінін айтты. Савидж: "Мен айтқанымның рас екенін білемін, бірақ сіздер алға жылжуға бекіндіңіздер, мен сіздермен бірге болам, қолымнан келгеннің бәрін көмектесемін, сіздермен бірге жұмыс істеймін, сіздермен бірге демалып, қажет болса, сіздермен бірге өлемін. Құдай бізге рақымын жаудырып, аман-есен сақтасын!" деді. Топтың капитаны Уильям Вудвард кейіннен: "Флоренцияда шындықты айтқаны үшін сынға алынған Леви Савидж, менің ойымша, бізге ең жақсы көмек болды. Оның барлық жаны біздің тобымызды құтқаруға арналған" деп жазды. Топтың бестен бір бөлігі суықтан және аштықтан 1856 жылдың 9 қарашасында Солт-Лейк-Ситиге жеткенге дейін қайтыс болды. Солт-Лейк-Ситиге қайтып келгеннен кейін Савидж, ол құтқаруға көмектескен Уилли қол арбалары тобының мүшесі Энн Браммел Куперге үйленді. Кейін ол Энн Браммел Купердің екі қызы Мэри Энн мен Аделаидаға үйленді, бірақ оның тек Мэри Эннмен ғана балалары болды. Савидж 1858 жылдың 31 қазанында Энн Браммел Куперге үйленді. Неке кезінде Энннің қызы Аделаида 6 жаста болды (1851 жылдың 28 қарашасында туған). Мэри Энн 8 жаста (1849 жылдың 22 қарашасында туған). Кейін Савидж Аделаидаға 48 жасында, ал оған 16 жасында үйленді (1868 жылдың 17 қазаны). Бір аптадан кейін ол екінші қарындасы Мэри Эннге үйленді. Ол 18 жаста болды. Мэри Энн екеуінің Уильям, Райли және Клара деген үш баласы болды.
Миссионерлік
1852 жылдың қазан айында Савидж Сиамға ЛДС шіркеуінің миссионері ретінде кірісті. Ол 21 айлық ұлын қарындасы Ханна Мария Савидж Элдреджге аманаттап, төрт жыл бойы Қиыр Шығыста миссионерлік қызмет атқарды. 1852 жылы 21 қазанда ол Сиамға жолға шығып, Невада штатының Лас-Вегас қаласы арқылы Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласына, содан кейін қайықпен Сан-Францискоға сапар жасады. 1853 жылдың 30 қаңтарында Савидж Сан-Францискодан Сиамға бет бұрды. Сапар барысында Левиге шешек ауруы жұқты, бірақ ол осы індеттен аман қалды. 1853 жылдың 25 сәуірінде ол Үндістанның Калькутта қаласына жетіп, содан кейін Мьянманың Рангун қаласына барды. Одан кейін ол Янгондан оңтүстік-шығысқа қарай 300 шақырым, Татоннан оңтүстікке қарай 70 шақырым жерде орналасқан Мулмайн қаласына (Бирма) сапарлады. Ол британдық гарнизонында уағыз айтуға тырысты, бірақ жергілікті британдық командирі оған рұқсат бермеді. Сиамда азаматтық соғыс болғандықтан, Савидж сол жерге ешқашан жетпеді. Ол Қиыр Шығыстағы миссионерлік қызметін 2,5 жыл атқарды және 1855 жылдың 12 қазанында Ютаға қайта оралды. Ол Үндістанның Калькутта қаласынан Жақсы Үміт мүйісін айналып, Массачусетс штатының Бостон қаласына дейін сапар жасады. 1856 жылдың 28 ақпанында Бостонға келді, содан кейін Огайо мен Мичиганға туыстарына қонаққа барды. 1856 жылдың 19 маусымында Савидж күнделігіне: "Мен жер шарын айналып шықтым", - деп жазды. Бұл сапардың барлығы төрт жылға созылды.
Қоныстанушы
Савидж Ютаға оралғаннан кейін мұғалім болып жұмыс істеді. Савидж Юта соғысы кезінде Науву легионында қызмет етті, ал 1858 жылы Лихиге (Юта штаты) көшіп барды және Флойд лагерінде АҚШ армиясын жабдықтап қамтамасыз етті. Жеті жылдан кейін ол Юта штатының Токервилл қаласына көшіп, өмірінің соңғы 45 жылын үш әйелімен бірге өткізді, олардың екеуі оның асырап алған келіндері еді, ал Савидж бен оның үлкен келіні / әйелі Мэри Энннің үш баласы болды. Савиджтің соңғы жазбаларының бірі 1903 жылдың ақпан айында: "Бұл күні мен күнделікті оқиғаларды жазуды біраз уақытқа ұмытыппын; бірақ, ешқашан болмағаннан гөрі кеш жақсы". Савидж 1910 жылдың 13 желтоқсанында Юта штатының Вашингтон округіне қарасты Токервилл қаласында қайтыс болды және Токервиллдегі зиратқа жерленді.
Портреттер
Савидж – Т. К. Кристенсеннің «17 керемет» фильміндегі басты кейіпкер (осы рөлді актер Джейсен Уэйд сомдады). Бұл фильм 1856 жылы Вилли қол арбалы тобының Солт-Лейк-Ситиге қатысты жорығында Савиджтің көмек көрсетуге жасаған нақты әрекеттеріне негізделген, сонымен қатар сапар барысында ол және оның серіктері бастан өткерген кереметтерге баса назар аударады.