Элизаға арналған күнделік: Лоренс Стернның құпия махаббаты мен шығармашылығы
Journal to Eliza
Лауренс Стернның «Элизаға күнделік» кітабы: 1904 жылы жарияланған, Элиза Дрейперге арналған махаббат хаты ретінде жазылған күнделік жазбалар. Кітап туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Елизаға арналған күнделік – британдық автор Лоренс Стерннің туындысы. Ол 1904 жылы, автор қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Бұл күнделік түрінде жазылған, бірақ Элиза Дрейперге арналған махаббат хаты ретінде жазылуы мүмкін еді. Стерн өзінің де, Дрейпердің де қайтысынан соң бұл туынды жарық көретінін алдын ала болжаған.
Journal to Eliza is a work by British author Laurence Sterne. It was published posthumously in 1904. It is written as a diary, but was supposedly intended as a love letter to Eliza Draper. Sterne predicted that it would be published long after the deaths of both himself and Draper.
Құрастыру тарихы
Стерн оны 1767 жылдың жазында, өмірінің соңына жақындағанда жазды. Сол кезде ол "Франция мен Италия арқылы сезімтал саяхат" атты туындысын да жазып жатқан болатын, онда Йориктің мойнындағы "Элизаның кішкентай суреті" туралы бастапқыда айтылады. Журнал күнделік пен хаттың аралас түрінде жазылған және 1765–1767 жылдары Англияға келгенде танысқан Элизабет Дрейперге деген терең сезімінен шабыттанды. Ол Шығыс Индия компаниясының қызметкерінің 22 жастағы әйелі және Роусон Харт Боддамның қарындасы еді. Оның күйеуі оны аурудан жазылу үшін алып келген. Екі тараптың да үйленгенін ескерсек, бұл қарым-қатынас үятты саналды.
Sterne wrote it in the summer of 1767, as he neared the end of his life. At that time he was also writing A Sentimental Journey through France and Italy, where the 'little picture of Eliza' that Yorick wears around his neck is mentioned at the outset. The journal is in the form of a diary cum letter and was inspired by his deep affection for Mrs. Elizabeth Draper whom he had met when she visited England in 1765–1767. She was the 22 year old wife of an East India Company official and sister of Rawson Hart Boddam. Her husband had brought her to recuperate from illness. Given both parties were already married, the relationship was regarded as scandalous.
Жасанды жазу
Автор өзінің ең танымал екі романында – "Тристрам Шандидің өмірі мен ой-пікірлері", "Джентльмен" және "Франция мен Италия арқылы сезімтал саяхат" шығармаларында бұрыннан таныс Парсон Йорк псевдонимін қабылдайды. "Тристрам Шандиде" пастордың әйгілі, құрастырылған жоқ әзілкеш Йориктің туысы екендігі айтылады, оның бас сүйегі Уильям Шекспирдің "Гамлетінде" қазылып алынады:
The author adopts the pseudonym Parson Yorick, who previously appeared in his two best known novels, The Life and Opinions of Tristram Shandy, Gentleman and A Sentimental Journey through France and Italy. In Tristram Shandy we are told that the parson is related to the famous, fictional jester Yorick whose skull is disinterred in William Shakespeare's Hamlet:
"Мен жиі ойлаймын, бұл лауазым патшаның бас әзілкешінен басқаша болмауы мүмкін; – және біздің Шекспирдегі Гамлеттің Йоригі, сіз білесіз, оның көптеген пьесалары нақты оқиғаларға негізделген, – ол, әрине, дәл сол адам болған."
"It has often come into my head, that this post could be no other than that of the king’s chief Jester;—and that Hamlet’s Yorick, in our Shakespear, many of whose plays, you know, are founded upon authenticated facts,—was certainly the very man."
Брахмандарға сілтеме жасау
Автордың есімдермен ойнауының тағы бір мысалы ретінде, Стерн мен Элиза бүкіл шығарма бойында «Брамин» және «Брамине» деп аталады. Брахман индуист дін қызметкерлері қатаңдығымен және даналығымен белгілі болғандықтан, Стерн осылайша өзінің нағыз өмірдегі дін қызметкері ретіндегі рөліне назар салады. Сонымен қатар, Элизаға берілген «Брамине» аты оның Үндістанмен байланысын көрсетеді. Бұл ойыншыл діни атаулар Стерннің Англикан дінбасы екенін еске түсіреді. Бүгінде ол көркем әдебиетімен танымал болғанымен, сол кезде оның уағыздары романдарынан гөрі көптеп басылды.
In a second example of the author's playfulness with names, Sterne and Eliza receive the pet names ‘Bramin’ and ‘Bramine’ throughout. Given the Brahmin Hindu priestly caste is renowned for austerity and wisdom, Sterne thereby draws attention to his real life role as a priest. Simultaneously, Eliza's epithet Bramine highlights her connections with India. This playful religious name calling serves to remind us that Sterne was an Anglican clergyman. Remembered now for his fiction, in his day more copies of his sermons were published than of his novels.
Өмірбаяндық элементтер
Журналда Елизавета Дрейперге жеке, ұзақ сүйіспеншілік хат ретінде жазылған ба, әлде әдебиет ретінде жариялау мақсатында жазылған ба деген мәселеде Стернге тән екіұштылық бар. Ол бір жағынан автобиографиялық, екінші жағынан – ойдан туған көркем шығарма сияқты көрінеді. Стерн өзі ұрпақ үшін жазғанын айтады:
There is characteristically Sternian ambiguity in the Journal concerning whether it was written as a private extended love letter to Elizabeth Draper, or was intended for publication as literature. It appears to be both autobiographical and an imaginative work of fiction, and Sterne says he is writing for posterity:
"Егер сен де, мен де мәңгілікке тоқтағанда… Менің еңбектерімді зерттеуші немесе түсіндіруші біреу осы жерде Йорик пен ол сөз ететін ханым арасындағы ұзақ және адал достық туралы айтатын болар."
" when You and I are at rest for ever— Some Annotator or explainer of my works in this place will take occasion, to speak of the Friendship which Subsisted so long and faithfully betwixt Yorick and the Lady he speaks of."