Кіріспе

Хромобластомикоз – тері мен тері асты тіндерінің ұзақ мерзімді саңырауқұлақ инфекциясы (тері астындағы созылмалы микоз). Оны теріге, көбінесе тікендер немесе ағаш сынықтары арқылы еніп, қалатын саңырауқұлақтың түрлі-түрлі нұсқалары тудыруы мүмкін. Хромобластомикоз өте баяу таралады. Ол сирек өлімге әкеледі және көбінесе жақсы болжамға ие, бірақ оны емдеу өте қиын болуы мүмкін. Емдеудің әртүрлі әдістеріне дәрілік препараттар мен хирургиялық араласу жатады. Бұл инфекция көбінесе тропикалық және субтропикалық климат аймақтарында, әсіресе ауылдық жерлерде кездеседі.

Симптомдар мен белгілер

Инфекцияны туғызған алғашқы жарақат көбінесе ұмытылады немесе байқалмай қалады. Инфекция бірнеше жыл бойы сол жерде дамиды, содан кейін кішкентай қызыл түйіншік (терінің көтеріңкі бөлігі) пайда болады. Зақым көбінесе ауырмайды, көбінесе ешқандай белгісіз болады немесе аздаған белгілері ғана болады. Науқастар бұл кезде медициналық көмекке сирек жүгінеді. Әртүрлі асқынулар туындауы мүмкін. Әдетте, инфекция қоршаған тіндерге баяу таралады, бірақ бастапқы жараның маңында орналасқан күйінде қалады. Дегенмен, кейде саңырауқұлақтар қан тамырлары немесе лимфа тамырлары арқылы таралып, алыс жерлерде метастаздық зақымдануларға себеп болуы мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – бактериялармен қосымша жұқтыру. Бұл лимфа стазына (лимфа тамырларының бітелуіне) және слонтиазға алып келуі мүмкін. Түйіндер жарашаланып қалған немесе бірнеше түйіндер өсіп бірігіп, аяқтың кең аумағына әсер етуі мүмкін.

Механизм

Айлар не жылдар бойы егу орнында эригематоздық папула пайда болады. Микоз баяу тараса да, көбінесе тері мен тері асты тініне локалданып қалады. Гематогенді және/немесе лимфалық таралу мүмкін. Бір қол не аяқта бірнеше түйін пайда болуы мүмкін, кейде үлкен жалаңашқа бірігіп кетеді. Екіншілік бактериялық инфекция туындауы мүмкін, кейде лимфалық обструкцияға себеп болады. Зақымның орталық бөлігі жазылып, із калдыруы немесе ойылып жараға айналуы мүмкін.

Диагностика

Ең ақпаратты зерттеу – зақымдалған жерден қабыршақ алып, оған калий гидроксиді (KOH) қосып, микроскоп астында қарау. (KOH қабыршақтары саңырауқұлақты инфекцияларды зерттеу үшін жиі қолданылады.) Патогномоникалық белгі – мидляр денелерін (мюриформды денелер немесе склерозды жасушалар деп те аталады) көру. Зақымдалған жерден алынған қабыршақтарды да өсіріп, қоздырғыш организмді анықтауға болады. Қан анализі мен суреттеу зерттеулері көбінесе қолданылмайды. Гистологиялық зерттеуде хромобластомикоз "мыстың тиындарына" ұқсас пигменттелген дрожжилер түрінде көрінеді. Қажет болған жағдайда, саңырауқұлақты анықтау үшін периодты қышқыл Шифф және Гөмёри метенамин күміс сияқты арнайы бояуларды қолдануға болады.

Алдын алу

Саңырауқұлақтың жарақаттау арқылы жұқтыруынан сақтанудан басқа ешқандай алдын алу шарасы белгілі емес. Кем дегенде бір зерттеу эндемикалық аймақтарда жалаң аяқ жүру мен аяқтағы хромобластомикоздың пайда болуы арасындағы байланысты көрсеткен.

Емдеу

Хромобластомикозды емдеу өте қиын. Негізгі емдеу таңдаулары:
Итраконазол – антифунгальды азол, флуцитозинмен бірге немесе онысыз ауызға қабылданады. Сондай-ақ, сұйық азотты қолданатын криохирургия да тиімді екені көрсетілген. Басқа емдеу опциялары – тербинафин, тағы бір антифунгальды азол – позаконазол және жылумен емдеу. Бактериялық қосымша инфекцияларды емдеу үшін антибиотиктер қолданылуы мүмкін. Амфотерицин B де қолданылған. Фотодинамикалық терапия – Хромобластомикозды емдеу үшін қолданылатын жаңа емдеу түрі.

Болжам

Хромобластомикоздың болжамы шағын зақымданулар үшін өте жақсы. Ауыр жағдайларды емдеу қиын болғанымен, болжамы бәрібір жақсы. Басты асқынулар – ойық жара, лимфедема және екіншілік бактериялық инфекция. Шамалы жағдайларда қатерлі өзгеріске ұшырап, жалпақ жасушалы карциномаға айналуы туралы хабарланған. Хромобластомикоз өте сирек өлімге алып келеді.

Эпидемиология

Хромобластомикоз бүкіл әлемде кездеседі, ең көп тропикалық және субтропикалық климатты ауылдық аймақтарда таралған.

Әлеуметтік және мәдени

Хромобластомикоз – еленбей қалған тропикалық ауру саналады, ол көбінесе кедейлікте өмір сүретін адамдарға әсер етеді және маңызды ауруға, әлеуметтік жаңғыруға және кемсітуге себеп болады.