Кіріспе

Дариуш Форухер (дәріуш фәрухер; 18 тамыз 1928 – 22 қараша 1998) – ирандық жалпыирандық саясаткер және Иран Ұлт партиясының басшысы. 1998 жылы ол әйелімен бірге өз үйінде өлтірілді және Иранның тізбектелі кісі өлтірулерінің құрбандарының бірі болды.

Ерте өмір

Форухар 1928 жылдың 28 желтоқсанында Исфахан қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Армияда генерал болған, ол Иранға ағылшын-совет басқындығы кезінде қарулы қарсылық ұйымдастыруға тырысқандықтан екінші дүниежүзілік соғыста британдықтар тарапынан тұтқындалды.

Карьерасы мен саяси қызметі

Али Размжудың "Хезб е Пан Иран" журналында жазғанына сәйкес, Форухар 1951 жылы Мохсен Пезешкпурмен бірге Иранның түпнұсқа ұлттық Пан Иран партиясының негісқалаушы мүшелерінің бірі болды. Пахлави дәуірінде ол шаһқа қарсы ұлтшыл қозғалыста өте белсенді болып, премьер-министр Мұхаммед Моссадықтың берік қолдаушысы және жақын досы болды. 1979 жылы Иран Күрдістанындағы революциядан кейінгі қақтығыстар кезінде Форухар Тегеранның күрд саяси және діни лидерлерімен келіссөздер жүргізу үшін жіберген делегация құрамында болды. Бұл делегацияның ұсыныстары орталық үкімет тарапынан іске асырылмаса да, күрдтердің көтерілісіне қатаң жаза берілді. Алайда, Форухардың күрдтермен бейбіт келісімге қол жеткізуге жасаған әрекеттері күрдтер арасында оған құрмет әкелді. 1979 жылы Мехди Базарғанның уақытша үкіметінде еңбек министрі қызметін атқарды.

Өлім

Форухар мен оның әйелі Парванех Эскандари Форухар Велаят е Факихке (рухани теократияға) ашық қарсы болды және үнемі бақылауда болды. Форухардың Иранға парсы тілінде бағдарламалар таратуға рұхсат берген батыстық радиостанцияларға берген сұхбатында, Ислам Республикасының адам құқықтарын бұзуын сынағандығы осы қылмыстың себебі болған деп саналады. Бұл "оларды Иранның кең таралған барлау қызметінің назарына іліктірді". Қоғамдық пікірдің күшімен, сол кездегі Иран президенті Мұхаммад Хатами осы істі тергеу үшін комиссия құрды, ол нәтижесінде барлау министрі Горбанали Дорри Наджафабадидің отставкасын сұрады. Осы істегі басты тұлғалардың бірі Саид Эмами түрмеде өз-өзіне қол жұмсады деген хабар бар. Форухарлардың туыстарының адвокаты Ширін Эбади Парастудың сөзін келтіріп былай деді: "Барлық дәлелдер менің әкем түрмеге баруға дайындалып жатқанын көрсетеді, себебі оның өлтірілген кезде аяқ киімдерінде баулары болмаған, қолында сағаты болмаған және әмиянынан ақшадан басқа барлық заттары мен құжаттары алынып тасталған". Олардың қаны төгілуі Ирандағы тізбектелі кісі өлтірулер деп аталатын құбылысты әшкереледі.

Жеке өмір

Форухардың екі баласы болды. Ұлы Араш пен қызы Парасту екеуі де саяси белсенді және Ирандағы саяси диссиденттердің тағдыры туралы хабардар етуді жалғастыруда. 2009 жылы Парасту ирандықтарға таратылған Iranian.com сайтындағы 266 ирандық ғалым, жазушы, суретші, журналистпен бірге бахаилерге жасалған қудалауға қатысты ашық кешірім хатына қол қойды.