Кіріспе
Негев шөлінің және Синай түбегінің жер бедері махтеш ( , еврейше көпше: מַכְתְּשִׁים ( – Makhteshim) – Израильдің Негев шөлінің және Египеттің Синай түбегінің ерекше геологиялық нысаны болып саналады. Махтеш – бір арналы вадимен әдетте кеуілген, тік, берік тас қабырғалармен оралған терең жабық аңғар. Аңғарларда өсімдіктер мен топырақ шектеулі, түрлі түсті тау жыныстарымен қатар алуан түрлі жануарлар мен өсімдіктер мекендейді. Ең белгілі және ірі махтеш – Мактеш Рамон.
A makhtesh ( , Hebrew plural: מַכְתְּשִׁים ( – Makhteshim) is a geological landform considered typical for the Negev desert of Israel and the Sinai peninsula of Egypt. A makhtesh has steep walls of resistant rock surrounding a deep closed valley, which is usually drained by a single wadi. The valleys have limited vegetation and soil, containing a variety of different colored rocks and diverse fauna and flora. The best known and largest makhtesh is Makhtesh Ramon.
Этимология
Бұл құрылымдар "кратерлер" деп аталғанымен, олар "эрозия цирктері" (тік беткейлі аңғарлар немесе тіктөртбұрышты каньондар). Кратерлер метеордың немесе жанартаудың жарылуынан пайда болады, ал мактешимдер эрозия нәтижесінде қалыптасады. "Махтеш" сөзі еврей тілінде "диірмен тасы" (מַכְתֵּשׁ) деген мағынаны білдіреді. Геологиялық жер бедері осыған ұқсас болғандықтан осылай аталды.
Геология
Қатты тау жыныстарының қабаты жұмсақ тау жыныстарын жапқан жерлерде, эрозия жұмсақ минералдарды салыстырмалы түрде жылдам тоздырып, қатты жыныстардың астынан шығарып жібереді. Қатты жыныстар өзінің салмағынан ақыры құлайды, нәтижесінде кратерге ұқсас аңғар құрылысы пайда болады. Негев және Синай махташтарында қатты жыныстар әктас және доломиттер, ал ішкі жұмсақ жыныстар крейда немесе құмтас болып табылады. Негевтің орталық бөлігін солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылған антиклинальді қырқалар басып алады. Төрт қырқаның жоталары тік беткейлермен қоршалған бес терең аңғарға орналасқан. Аңғардың жоғарғы жартысы қатты әктас және доломиттен, ал төменгі бөлігі ұсақ құмтастан тұрады. Әрбір аңғар, мактеш деп аталады, тар арнамен кеуіп жатады.
Негев
Негевте бес махташ бар: Махташ Рамон, Махташ Гадол, Махташ Катан және Махташ Рамонның оңтүстігіндегі Ариф тауындағы екі кіші махташ. Махташ Рамон ерекшелігі – оны екі өзен (Нахал Рамон және Нахал Ардон) кесіп өтеді. Оның ұзындығы 40 км-ден асады, ені 2–10 км, ал тереңдігі 500 м-ден жоғары. Бұл махташтың тау жыныстарында мыңдаған амонитофоссилдері, сондай-ақ жанартаулық және метаморфтық тау жыныстары кездеседі. Махташ Гадол (Үлкен Махташ). Атау берілген кезде Махташ Рамон картаға түсірілмегендіктен, бұл ең үлкен махташ деп есептелді, оның өлшемдері 10 км х 5 км. Махташ Катан (Кіші Махташ) – 7 км х 5 км өлшемдес ең кішкентай махташ, және оны 1942 жылы еврей саяхатшылары картаға түсірді.
Синай
Синайдағы Мысырдағы екі махташ бассейніне ат қойылмаған, бірақ олардың қабырғаларында бірнеше атау бар, оның ішінде Джабал әл-Манзур немесе Гебель Махара.
Иордания
Сол сияқты бірнеше геологиялық құрылымдар Иорданияның оңтүстігіндегі Вади-Румда да табылады.