Кіріспе

Қуат құралының түрі

Шеге қағу машинасы, шеге қағу тапаншасы немесе шегелегіш – ағашқа немесе басқа материалдарға шегелерді қағу үшін қолданылатын балғаның бір түрі. Ол әдетте қысылған ауамен (пневматикалық), электромагнетизммен, өте тұтанатын газдармен, мысалы, бутан немесе пропанмен, немесе ұнтақпен жұмыс істейтін құралдар үшін шағын жарылғыш зарядпен қозғалады. Шеге қағу машиналары көп жағдайда құрылысшылардың таңдаған құралы ретінде балғалардың орнын басты. Шеге қағу машинасы инженер-құрылысшы Моррис Пайнос Говард Хьюздің Hughes H 4 Hercules (Spruce Goose деп белгілі) жобасындағы жұмысы үшін ойлап тапқан. Ағаштан жасалған фюзеляж шегеленіп, желімделді, содан кейін шегелер алынып тасталды. Алғашқы шеге қағу машинасы ауа қысымын пайдаланды және 1950 жылы үйлердің еденін және төменгі қабаттарын жылдам салу мақсатымен нарыққа енгізілді. Алғашқы шеге қағу машинасымен оператор тұрып тұрып жұмыс істей алатын және минутына 40-60 шеге қағуға мүмкіндік берді. Оның сыйымдылығы 400-600 шегеге дейін жетеді.

Қолдану

Тырнақ ату автоматтары ұзын клиптерге (штепсель таяғына ұқсас) немесе тырнақ ату автоматтарының конструкциясына байланысты қағаз немесе пластик тасымалдағышта орналасқан бекіткіштерді пайдаланады. Кейбір толық бас тырнақ ату автоматтары, әсіресе паллет жасау және шатыр жабу үшін қолданылатындары, ұзын пластик немесе сыммен біріктірілген орамдарды қолданады. Кейбір жолақты тырнақ ату автоматтары кесілген басқа ие, бұл тырнақтарды бір-біріне жақын орналастыруға мүмкіндік береді, соның салдарынан жиі қайта зарядтаудың қажеті болмайды. Кесілген бас тырнақтары кейде штаттық немесе жергілікті құрылыс нормаларымен тыйым салынады. Толық дөңгелек бас және сақиналы сабақты тырнақтар тартылуға қарсы кедергі күшін арттырады. Тырнақ ату автоматтары сондай-ақ «орамды» типте болуы мүмкін, онда бекіткіштер сым немесе пластик тасымалдағышта келеді және барабандық дүкені бар тырнақ ату автоматтарымен қолданылады; артықшылығы – бір жүктемеге көбірек бекіткіштер, бірақ қосымша салмақ есебінен. Болат немесе бетонға қарсы қолдануға арналған өнеркәсіптік тырнақ ату автоматтары жарылғыш қақпақтарды өздігінен жүктеуге арналған механизмдерге ие болуы мүмкін, бірақ көбінесе тырнақтарды қолмен жүктеу қажет. Тырнақ ату автоматтары қолдана алатын тырнақтардың ұзындығы мен диаметрі (қалыңдығы) бойынша әртүрлі болады. Бекіткіштердің ең кішкентай өлшемі әдетте 23 калибрлі (диаметрі), олар көбінесе «түйіршік ату автоматтары» деп аталады және әдетте минималды басқа ие болады. Олар әр түрлі бекіту үшін қолданылады – бұрыштардан, қалыптардан және т.б. жиһазға дейін, орташа өлшемді еден тақталарына, қалыптауға және жақтауға дейін. Ұзындығы әдетте, бірақ кейбір өнеркәсіптік құрал өндірушілері 23 калибрлі микротүйіршіктер пайдаланушылардың бұлардың тесігін қалың тырнақтарға қарағанда әлдеқайда кішірек қалдыратынын, осылайша тесіктерді толтыруға жұмсалатын уақытты азайтатынын және жақсы көрінетін дайын өнімді ұсынатынын анықтағандықтан, одан да ұзын тырнақтарды ұсынады. Келесі өлшем – 18 калибрлі (1,02 мм диаметрлі) бекіткіш, оны көбінесе «брад» деп атайды. Бұл бекіткіштер де қалыптауды бекіту үшін қолданылады, бірақ 22-24 калибрлі кіші бекіткіштер сияқты қолдануға болады. Олардың жоғары беріктігі кейбір тесіктерді толтыруға болатын қатты ағаштардағы қаптау жұмыстарында қолдануға әкеледі. Көптеген 18 калибрлі брэдтер басқа ие, бірақ кейбір өндірушілер бассыз бекіткіштерді ұсынады. Ұзындығы 16 және 15 калибрлі (1,63 және 1,83 мм диаметрлі) келесі өлшемдер. Бұлар әдетте «аяқтау тырнақтары» деп аталады. Олардың ұзындығы аралығында болады және көптеген жұмсақ ағаштар мен МДФ қаптау жұмыстарында (мысалы, еден тақталары/юбкалар, архитравтар және т.б.) қолданылады, онда тесіктер толтырылып, жұмыс содан кейін боялады. Дәстүрлі біріктірілген бекіткіштердің ең үлкен өлшемдері – кесілген бас және толық бас тырнақтары, олар каркас, қоршау және басқа да құрылымдық және сыртқы жұмыстарда қолданылады. Бұл тырнақтардың диаметрі әдетте, бірақ кейбір өндірушілер кішірек диаметрлі тырнақтарды да ұсынады. Жалпы ұзындығы диапазонда, сабақтың пішіні жай, сақиналы, бұрылған және т.б. болып келеді, ал материалдар мен жабындар да әртүрлі – қарапайым болат, мырышталған болат, шердтелген болат, тот баспайтын болат және т.б., қолданылатын қолдану үшін тартылуға қарсы кедергіге, коррозияға төзімділікке және т.б. қарай. Осы өлшемдегі бекіткіштер таяқшамен (әдетте 20°-21° толық басқа, 28°-34° кесілген басқа) немесе орамды түрінде (паллет/шатыр тырнақтары үшін) қолданылуына байланысты қол жетімді. Толық бас тырнақтары кесілген бас тырнақтарына қарағанда тартылуға қарсы кедергі күші жоғары және көптеген дауылды аймақтарда құрылымдық каркас үшін нормативтік талаптармен міндетті. Құрылыста жиі кездесетін бекітудің тағы бір түрі – жолақты бекіту, ол үлкен бас тырнағына ұқсас. Олар жолақты ату машинасымен (немесе тіке орналастыру машинасымен, Ұлыбританияда) ағаш құрылымдарына тұтқалы ілгіштер, бұрыштық пластиналар, күшейту жолақтары және т.б. сияқты металл бұйымдарын бекіту үшін қолданылады. Олар дәстүрлі тырнақтардан өзгешелігі – бекіту ұшы қапталмайды, сондықтан тырнақ ату машинасы ату алдында оны дәл орналастыруға болады. Сондай-ақ, ұзындығына дейін тікенектерді айдай алатын, ағашты болатқа бекіте алатын және т.б. басқа да арнайы тырнақ ату автоматтары бар. Ладоньдық тырнақ ату машинасы – бұл әдетте пневматикалық, бір қолдың ладонына сыятын кішкентай, жеңіл құрал. Ол тар кеңістікте жұмыс істеуге ыңғайлы және қысқа да, ұзын да тырнақтарды айдай алады. Бір рет емес, көп рет соққы беру (секундына шамамен 40 соққы) бекіткішті қозғалтады.

Қауіпсіздік

АҚШ-тың Ауруларды бақылау орталығының (CDC) мәліметінше, жыл сайын шамамен 42 000 адам шеге қағу пістолеттерінен болған жарақаттармен жедел жәрдем бөлімшелеріне жүгінеді. Осы жарақаттардың 40% тұтынушыларға тиесілі. 1991 жыл мен 2005 жыл аралығында шеге қағу пістолеттерінен болған жарақаттар үш есеге артқан. Ең көп кездесетін жарақаттар – қол және аяқ жарақаттары. АҚШ-тың Тұтынушы өнімдерінің қауіпсіздігі комиссиясы шеге қағу пістолеттерінен болған жарақаттарды емдеуге елде жылына кемінде 338 миллион доллар жұмсалатынын есептейді. Көп жағдайда құрал-саймандарды сатушылар оларды пайдаланудың қауіптілігі туралы немесе жарақаттардың алдын алуға көмектесетін қауіпсіздік шаралары туралы білмейді. Саусақтар, қолдар мен аяқтар – ең көп кездесетін үш жарақаттың ішінде, бірақ қолдар мен аяқтар сияқты дене мүшелеріне, сондай-ақ ішкі органдарға да зиян келтіру орын алады. Осы жарақаттардың кейбіреулері ауыр, ал кейбіреулері өлімге әкеп соқтырады. Барлық түрдегі шеге қағу пістолеттері қауіпті болуы мүмкін, сондықтан оларды пайдалану кезінде ату қаруына ұқсас қауіпсіздік шараларын сақтау ұсынылады. Қауіпсіздік үшін шеге қағу пістолеттері нысанаға жанасқан тұмсықпен пайдалануға арналған. Егер олар арнайы мақсатқа сәйкес өзгертілмесе, олар оқ-дәрілік қару ретінде тиімді емес. Ең көп таралған іске қосу механизмі – екі әрекетті контакттық тетік, ол үшін шеге қағу үшін қолмен басу және тұмсықпен жанасу элементтерінің екеуі де басылуы керек. Қауіпсіздігі жоғары кезекті тетік тұмсықты қолмен басу тетігімен бірдей емес, одан бұрын басуды талап етеді. CDC мәліметінше, контакттық тетікпен жұмыс істейтін құралдардан болған жарақаттардың шамамен 65%-дан 69%-ын кезекті тетіктерді пайдалану арқылы болдырмауға болады. Шеге қағу пістолетінен шеге шығарылғанда кері соққы пайда болады. Контакттық тетіктер, егер тұмсық ағаш бетіне немесе бұрын орнатылған шегеге тисе, қасақана емес шегелерді де атқызуы мүмкін. Тістеу ұшы (контактілік) тетігі бар шеге қағу пістолеттері осындай екі рет атуға бейім. Тұтынушы өнімдерінің қауіпсіздігі комиссиясының 2002 жылғы инженерлік есебіне сәйкес, кері соққы және екінші шеге атуы тетік босатылғанға дейін көп бұрын болады. Контактілік тетіктерді пайдаланатын пайдаланушылар арасында жедел жарақаттану деңгейі екі есе жоғары. 2011 жылдың қыркүйегінде Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау басқармасы (OSHA) және Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау ұлттық институты (NIOSH) шеге қағу пістолеттерінің қауіпсіздігі туралы нұсқаулық шығарды, онда кезекті тетіктерді пайдалану, пайдалану алдында оқыту және көзді қорғау сияқты тиісті қорғаныш құралдарын пайдалануды қоса алғанда, жарақаттарды болдырмау үшін практикалық қадамдар келтірілген. 2013 жылдың маусым айында NIOSH шеге қағу пістолеттерінің қауіптілігі және құрылғыны дұрыс пайдалану жолдары туралы ақпарат беретін оқу комиксін жариялады. Шеге қағу пістолеттерінен болған апаттарды азайтуға бағытталған зерттеулер, ең көп шеге қағу пістолеттерін пайдаланатын маңдайға салушылар арасында жалғасуда.

Пневматикалық

Ең көп таралған тырнақ қағу тапаншасы, бекіткіштерін итеру үшін қысылған ауа қолданады. Сондықтан, оның жұмыс істеуі үшін компрессор да, компрессорды қуатпен қамтамасыз етуге арналған қуат көзі де (немесе тұрақты электр тогы, немесе жеке генератор) қажет. Сонымен қатар, ол ауыр, жоғары қысымды ауа шлангісімен шектеледі (ол суық ауа райында өте қатаң болуы мүмкін және бір кезде оралған күйін есте сақтайды). Пневматикалық тырнақ қағу тапаншасы компрессордың көлемімен және кері соққы жылдамдығымен бір қатарға қанша бекіткіш қағуға болатынымен де шектеледі. Бұрын пневматикалық тапаншаларды күнделікті майлау қажет еді (кемінде), бірақ қазір "майсыз" үлгілері де шығарылуда.

Жанар-жағар маймен жұмыс істейтін

Газ (мысалы, пропан) және ауаның шағын цилиндрдегі жарылысы арқылы қозғалады; поршень шегеді тікелей итеріп, айналмалы бөлшектері жоқ.

Электрлік

Бір түрлі электр шеге қағу станогінде айналмалы электр моторы күшті серіппені бірте-бірте қысып, кенеттен босатады.

Соленоидты қуатты

Мұнда соленоид металл поршеньді итеріп шығарады, оның алдыңғы ұзын таяғы шегеге күш түсіреді. Соленоид поршеньді немесе снарядты өзінің ортасына қарай тартуға бейім. Егер бірнеше соленоид қолданылса (бұл шеге қаққышты катушкалы түрге айналдырады), қуатты арттыру үшін әрбір соленоид поршень оның ортасына жеткенде сөндірілуі керек. Көп соленоидты катушкаларда үлкен конденсатордан (әр соленоидқа бірі қосылған) поршеньді немесе снарядты итеру үшін дұрыс уақытта қысқа импульс беріледі. Қосымша ақпарат алу үшін "Ферромагниттік снарядтар" деген тақырыпты қараңыз.

Шынақ тігуші

Шынақ қағу машинасы – бұл аяқтау тырнақтарының орнына қарапайым, жіңішке тырнақтарды қадауға арналған тырнақ тапаншасының бір түрі. Шынақ қағу машиналары көбінесе жиһаз, шкафтар және интерьерлік ағаш өңдеу жұмыстары үшін қалыптарды бекітуге қолданылады. Сонымен қатар, қысқышпен сенімді ұстау мүмкін болмайтын, қисық пішіндегі бөлшектерді уақытша бекіту үшін де пайдаланылуы мүмкін.