Кіріспе
Бұзаудың басынан жасалған сорпа.
Мокк-құбы – 18-ші ғасырдың ортасында жасыл құбының орнына жасалған ағылшын сорпасы. Оны жасағанда ми мен ішек-қарны, мысалы, бұзаудың басы қолданылады, бұл түпнұсқадағы тасбақа етінің құрамы мен дәмін қайталау үшін жасалған. Өйткені, жасыл құбыларды көп аулап, олардың саны азайып кеткен. Америка Құрама Штаттарында мокк-құбы түпнұсқа сорпадан гөрі танымал болды және Цинциннатиде әлі де сүйікті тағам. Бұл сорпа Германияның Төменгі Саксония аймақтарында да дәстүрлі тағам болып саналады, онда ол ағылшын асүйінің ерекшелігі деп есептеледі.
Тарих
Бұзаудың бас сорпасы Англияда тасбақа әкелудің алдында-ақ белгілі болған. Бұл сорпа, түпнұсқа тағамға қажетті тасбақалардың жоғалып кетуіне жақын аң аулаудың салдарынан пайда болды. Тасбақа сорпасы 1720 жылдардың басында Батыс Үндістаннан келген теңізшілер бірнеше жасыл тасбақаны үйлеріне алып келгеннен кейін танымал болды және 18-ғасырдың ортасына қарай кеңінен таралды. 19-ғасырдың соңында консервіленген жалған тасбақа сорпасының саудалық маркалары қолжетімді болды, ал жарнама, ақырғысы ретінде, тұтынушыларды "Еліктеулерден сақтаныңыз" деп ескертті. 1845 жылы жарық көрген "Жеке отбасыларға арналған қазіргі заманғы асхана" кітабында "ескі үлгідегі" жалған тасбақа сорпасының рецепті келтірілген. Хестон Блюменталдың жаңартылған нұсқасында сиыр сүйектері мен өгіздің құйрығы қолданылады және жұлдызды анис пен қызыл шараппен дәмделеді.
Англия
18 ғасырда тасбақа сорпасын беру – әулеттің байлығын көрсетудің белгісі еді.
Америка Құрама Штаттары
Көптеген елдерде жасыл теңіз тасбақасы шұбат жасауға танымал болғанымен, АҚШ рецепттерінде көптеген басқа жергілікті түрлер де болған. Елде әлі күнге дейін қызарып жатқан тасбақа етінен жасалған шұбат та бар. Сол сияқты, «қалжың шұбасы» рецептісінде еттің орнына әртүрлі ингредиенттер қолданылады. Британдық рецепттердегідей ішкі органдардан басқа, АҚШ рецепттерінде көбінесе қайнатылған немесе ұсақталған сиыр еті қолданылады, бірақ кейде аллигатор еті де қосылады. Бұл тағам Абрахам Линкольннің алғашқы инаугурациясында, «Уолдорф Астория», «Сент-Регис» және «Плаза» мейрамханаларында ұсынылған. Оның рецепті 1887 жылы Ақ үйдің аспаздық кітабында жарияланған. Бұл шұба Цинциннатиде әлі де танымал, онда касапшы Фил Хоуктың рецепті тұтынушылардың арасында соншалықты сүйікті болғандықтан, ол ет кесуді тоқтатқан да, шұба өндірісіне көшкен. 1920 жылы ол «Worthmore» тауарлық маркасын құрды, ол қазіргі таңда «қалжың шұбасының» жалғыз коммерциялық өндірушісі болып табылады. 1900 жылдардың басында бұл шұба Рейннен жоғарыдағы неміс салондарында сыра сатып алатын клиенттерге тегін түскі ас ретінде берілген. 1980 жылға дейін ол Рейннен жоғары және Цинциннатидің батыс жағындағы көптеген мейрамханаларда ұсыныла берді. 2021 жылға қарай жергілікті мәзірлерде, ет дүкендерінде, фестивальдерде және спорттық жарыстарда оны кездестіруге болады. «Кэмпбелл» шұба компаниясы бір кезде бұзаудың басынан жасалған консервіленген шұбаны шығарған, бірақ 1960 жылға дейін оны өндіруді тоқтатқан. 1962 жылы Дэвид Бурдонмен сұхбаттасқан Энди Уорхол «Кэмпбеллдің» тоқтатылған шұбалары туралы пікір білдіріп, «қалжың шұбасы» бір кезде оның сүйіктісі болғанын айтқан.
Танымал мәдениетте
Льюис Кэрролл 1865 жылы "Алисаның ғажайыптар еліндегі оқиғалары" атты балалар кітабында Мок-Тортул атты кейіпкерді енгізді. Кейіпкердің денесі мен алдыңғы жүзбе қанаттары тасбақаның, ал басы, құйрығы және артқы аяқтары бұзаудың болды. "Сізге қызмет көрсетілуде ме?" телесериалының жетінші маусымының алтыншы эпизодында ерлер және әйелдер киімдері бөлімінің кейіпкерлері асхана қызметкерлері наразылық білдіргеннен кейін асхананы иеленеді. Олар (басқа тағамдармен қатар) жалған тасбақа сорпасын ұсынады. Дүкен иесі, жас Грейс мырза, сорпаға тапсырыс береді және ішінен бақа табады.