Антони Хейнсиус: Голланд саяхатшысы және Францияға қарсы күрескер

Кіріспе

Голландиялық мемлекет қайраткері (1641–1720)

Антони (немесе Антоний) Хейнсиус (23 қараша 1641, Делфт – 3 тамыз 1720, Гаага) – 1689 жылдан өмірінің соңына дейін, 1720 жылға дейін Голландияның Бас зейнеткері қызметін атқарған голландиялық мемлекет қайраткері. Хейнсиус қатал келіссөзші және XIV Людовиктің Франциясының экспансиялық саясатына ең ірі және ең қарсыластарының бірі болды. Ол Тоғыз жылдық соғыс (1688–97) және Испания мұрагерлігі соғысы (1701–14) кезінде Францияға қарсы коалицияларды құруға ықпал еткен жетекші тұлғалардың бірі еді. Король III Уильям тірі кезінде де ол Франциядан тыс Еуропадағы ең көрнекті мемлекет қайраткері деп есептелді. 1702 жылы III Уильям қайтыс болғаннан кейін, Хейнсиус Голландия штаттарындағы ықпалы азайды, бірақ ол Голландияның Бас зейнеткері лауазымын сақтап, Голландия Республикасының сыртқы саясатындағы басты саясаткер ретінде III Уильямды алмастырды. Оған жеке хатшысы Абель Тассен д’Алонн басқарған құпия кабинет қолдау көрсетті.

Ерте өмір

Антония Хайнсиус 1641 жылғы 23 қарашада Делфт қаласында Адриан Хайнсиус пен Мария Деделдің некесінен туған. Оның әкесі Делфт қаласын басқарған әулеттердің біріне жатқан, Антоний латын мектебінде білімін аяқтаған. Кейіннен ол Орлеан университетіне түсіп, 1662 жылы азаматтық және канондық құқықтан докторлық диссертациясын қорғады. Делфтке оралғаннан кейін, 1679 жылы қаланың зейнеткері болып тағайындалғанға дейін заңгерлікпен айналысты. Голландия штаттарында бұл жылдары Делфт үкіметі көбінесе Амстердаммен бірігіп, Вильгельм III Оранскийдің сыртқы саясатына қарсы тұрды. Хайнсиус, қаланың зейнеткері ретінде, осы бағытты қолдады, соның салдарынан 1682 жылы оны Парижге жіберуді одан құтылудың жолы деп қарады. Оның міндеті – Луи XIV-нің Оранж княздығында жасаған зорлық-зомбылық әрекеттерін тоқтату болды. Сапарға шығар алдында Вильгельм III Парижде оны жағымсыз қабылдамайтын, бірақ ешқандай нәтиже бермейтін қабылдау күтіп тұрғанын болжады, бұл болжамы дәл болды. Алайда, Хайнсиус Луи XIV-нің ықпалына қарсы тұрғаны соншалық, Лувуа оны Бастилия түрмесіне тастаумен қорқытты. Бұл миссия Хайнсиуске Луи XIV-нің билігі мен саясатының шын мәнінде қауіпті екенін және Вильгельм III-нің оған дұрыс қарсы тұрғанын түсінуге көмектесті. 1685 жылдың басында ол бірнеше делегатпен бірге Голландия (VOC) және ағылшын (EIC) Шығыс Үндістан компаниялары арасындағы дауларды шешу үшін Англияға аттанды. 1686 жылдың көктемінде комиссия мақсатына жетпей қайтып келді, бірақ 1687 жылы ол Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының Делфт бөлімшесі кеңесінің мүшесі болды. Осы кезеңде оның Ұлы зейнеткер Гаспар Фагельмен жүргізген хат алмасуы, ол енді Принц Вильгельмнің қарсыластарына жатпайтынын және Фагель мен Ұлы зейнеткер оған сенім арта бастағанын көрсетті. Олардың қарым-қатынасы одан да жақсарды, Фагельдің денсаулығы нашарлағанда Хайнсиуске Фагельдің орнын басуға дайын екендігі туралы сұрақ қойылды.

Anthonie Heinsius was born in Delft on 23 November 1641, from the marriage of Adriaan Heinsius and Maria Dedel. His father belonged to the governing families of Delft, where Anthonie completed his education at the Latin school. He later attended the University of Orléans, earning a doctorate in both civil and canon law in 1662. Upon returning to Delft, he practiced law there until his appointment as the city's pensionary in 1679. In the States of Holland, during these years, the Delft government generally aligned with Amsterdam in opposition to the foreign policy of William III of Orange. Heinsius, as the city's pensionary, leaned in this direction, prompting some to see his assignment in 1682 to Paris as a means to remove him. His task was to address the acts of violence orchestrated by Louis XIV in the Principality of Orange. Before his departure, William III predicted a reception in Paris that would not be unfriendly but would yield no results, a prophecy that proved accurate. Heinsius resistance to the encroachments of Louis XIV, however, escalated to the extent that Louvois went as far as threatening him with imprisonment in the Bastille. This mission seemingly contributed to convincing Heinsius that the power and politics of Louis XIV were indeed perilous and rightfully opposed by William III. In early 1685, he departed for England with several other delegates to negotiate difficulties between the Dutch (VOC) and English (EIC) East India Companies. By the spring of 1686, the commission returned without achieving its goal, but in 1687 he became a member of the board of the Delft chamber of the Dutch East India Company. Correspondence between him and the Grand Pensionary Gaspar Fagel during this time clearly indicates that he no longer belonged to the adversaries of Prince William and the Grand Pensionary and Fagel came to trust him. Their relationship had even improved to the extent that, as Fagel's health deteriorated, Heinsius was approached regarding his willingness to take over Fagel's position.

Тоғыз жылдық соғыс

1688 жылдың соңында Фагель қайтыс болғаннан кейін, Ұлы зейнетақышы лауазымын уақытша Харлемнің зейнетақышы Михель тен Хове иеленді. Алайда, Тен Хове 1689 жылдың 24 наурызында қайтыс болды. Содан кейін, Heinsius-ке осы лауазымды уақытша атқару тапсырылды. Бастапқыда тағайындалуға тартынған ол, Ұлы революциядан кейін Англия королі болған Уильямның шұғыл талабына көнді. 1689 жылдың 26 мамырында Голландия штаттары оны Ұлы зейнетақышы етіп сайлады және одан кейін әр бес жыл сайын қайта тағайындады. Осы кезеңде Нидерланд Республикасы Тоғыз жылдық соғысқа қатысты. Голландиялықтар ұзақ жылдар бойы Испан Нидерландтарының тағдырымен алаңдады, оны Францияға қарсы стратегиялық буфер ретінде қарастырды. Бұл көзқарас Франциямен одақтас болған кезеңдерде де, Йохан де Витт тұсында да сақталды. Мұны Нидерланд Республикасындағы "Gallicus amicus non vicinus" ("Франция жақсы дос, бірақ жақсы көрші емес") деген ұранның кең таралғаны дәлелдейді. Деволюция соғысы (1667–68) және Франко-голландия соғысы (1672–78) испандықтардың Оңтүстік Нидерландыны қорғай алмайтынын көрсетті. Голландиялықтар Амстердам төңірегіндегі сауда және демографиялық орталықтарын оңтүстіктен болатын шабуылдан қорғау үшін қажетті стратегиялық тереңдік беретін кедергі жасауға үміттенді. Тоғыз жылдық соғысты аяқтаған Рисвик бейбіт келіссөздері голландиялықтарға Испанияның сегіз маңызды қаласына гарнизон орналастыруға мүмкіндік берді. Heinsius осы бейбіт келісімге қол қойған голландиялық делегаттардың қатарында болды.

Испания мұрагерлік соғысының алғашқы жылдары

Испания мұрагерлік соғысы кезінде Гейнсий, Марлборо герцогы және Евгений ханзадасымен бірге Еуропаны әртүрлі жағынан басқарған триумвират құрды. Гейнсий Ұлы Одақтың стратегиясының көп бөлігін басқарды және әскери басшы болмаса да, көптеген әскери науқандарды жоспарлауда маңызды рөл атқарды. Баварияның Максимилианы, испандық Нидерландтардың губернаторының көмегімен, 1701 жылы голланд гарнизоны француз әскерлерімен ауыстырылды. Голландияның басымдықтары – бөгеттік бекіністерді қайта құру және нығайту, экономикалық маңызы бар Шельда сағасының бақылауын сақтау және Испания империясындағы саудаға қол жеткізу еді. Голландия әскерлері испандық Нидерландтан тыс жерде операция жүргізгенде, бұл көбінесе ағылшын одақтастарына жасалған жеңілдік болып саналды. Бірақ, ең бастысы – Франция, Бавария және Баварияның Жозеф Клеменсі, Льеж мен Кельн билеушісі арасындағы одақтан туындаған Голландия шекараларын қорғау еді. Алғашқы айларда голланд фельдмаршалы, Нассау принці Усинген Кайзерсвертті басып алды, ал Ниймегенге жасалған шабуыл, өте маңызды голланд қаласы, Атлон графы тарапынан қиындықпен тойтарылды. Голландия Республикасында көптеген қабілетті және тәжірибелі генералдар болды, бірақ ешқайсысы Төмен Жерлердегі жоғарғы басқаруға лайық деп есептелмеді. Оның орнына Марлборо герцогы ағылшын-голландиялықтардың біріккен әскерінің бас қолбасшысы болып тағайындалды. Уильям III-нің оған сенуі және бұл тағайындама Лондон мен Гаага арасындағы тығыз ынтымақтастықты қамтамасыз етеді деген үміт шешуші фактор болды. Алайда, Голландияда Марлборо жеңіл салмақты тұлға деп есептелді. Ол бұрын үлкен әскерге басшылық еткен емес және салыстырмалы түрде аз әскери тәжірибесі болды. Сонымен қатар, ол шетелдік еді және Штаттар Генералы Ұлыбританияның саяси және әскери мүдделері Голландия Республикасының мүдделерінен басым түспеуін қалады. Сондықтан Штаттар Генералы оның билігіне 12 баптан тұратын қатаң шектеулер қойды. Ең маңызды баптар: (2-бап) Марлбороға біріктірілген дала әскерінің құрамына кіретін голланд әскерлеріне ғана басшылық етуге рұқсат берілді. (3-бап) Марлборо әрқашан өзінің операциялық жоспарларын ең жоғары голланд генералымен кеңесе жасауы керек еді, сондай-ақ оған өз қол астындағылардан кеңес алуға рұқсат берілді. (4-бап) Марлборо барлық шешімдерді голланд командирімен және далалық өкілдермен келісе отырып қабылдауы керек еді. (6-бап) Марлбороға голланд жоғары офицерлеріне тәуелсіз түрде голланд әскерлеріне бұйрық беруге рұқсат етілмеді. Марлборо өзінің тактикалық және көндіру қабілетіне сүйенуге және Штаттар Генералының саяси өкілдері – голланд далалық өкілдерінің келісімін алуға тиіс болды. Осы себепті Марлбороның Гейнсиймен жеке достығы оған зор пайда әкелді. 1702 жылғы науқанның қалған бөлігі салыстырмалы түрде сәтті өтті және Марлборо Венло, Рермонд, Стивенсверт және Льежді Мез бойында басып алды. 1703 жылғы науқан, керісінше, одақтастар арасындағы стратегиялық дау-дамаylarмен бүлдірілді. Бонды басып алғанмен, олар Антверпенді ала алмады, ал маусым айында голланд контингенті Экерендегі апаттан мүжілді. Сол жылы императордың стратегиялық жағдайы нашарлай берді. Қысымды жеңілдету үшін Марлборо Рейнге қарай жорық жасап, Луи Баден және Евгений ханзадасымен бірігіп, 2 шілдеде Дунайды кешіп өтті. 13 тамызда Бленхаймдегі одақтастардың жеңісі Баварияны соғыстан шығарды және Ильберсхайм шарты бойынша ол Австрияның билігіне көшті. 1705 жылы жеңіске жету үшін жасалған күш-жігерлер нашар үйлестірілуге, тактикалық дауларға және басқарудағы бәсекелестікке ұшырады. Голландия Республикасы мен Англия арасындағы дипломатиялық дағдарыстың алдын генерал Слангенбургтің жұмыстан босатылуы ғана болды. Бұл мәселеде Гейнсийдің үлкен рөлі болды.

During the War of the Spanish Succession, Heinsius, along with the Duke of Marlborough and Prince Eugene, formed the triumvirate that, in various respects, governed Europe. Heinsius directed much of the strategy of the Grand Alliance and, despite not being a military leader, had an important role in planning many military campaigns. With the help of Maximilian of Bavaria, the governor of the Spanish Netherlands, the Dutch garrison troops had been replaced by French troops by 1701. Dutch priorities were to re establish and strengthen the Barrier fortresses, retain control of the economically vital Scheldt estuary, and gain access to trade in the Spanish Empire. When Dutch forces operated outside the Spanish Netherlands this was often a concession to their English allies. The first objective was, however, to secure the Dutch frontiers, threatened by the alliance between France, Bavaria, and Joseph Clemens of Bavaria, ruler of Liège and Cologne. In the early months Dutch Field Marshal, the Prince of Nassau Usingen, captured Kaiserswerth, while an assault on Nijmegen, a very important Dutch city, was only barely repelled, by the Earl of Athlone. The Dutch Republic had many capable and experienced generals, no one was considered qualified enough for supreme command in the Low Countries. The Duke of Marlborough was instead appointed commander in chief of the joint Anglo Dutch army. The trust William III had placed in him and the expectation that the appointment would ensure close cooperation between London and The Hague were the deciding factors. However, Marlborough was considered a lightweight in the Netherlands. He had never before commanded a large army and comparatively limited military experience. Moreover, he was a foreigner and the States General wanted to prevent British political and military interests from being prioritised over those of the Dutch Republic. The States General thus put severe limits on his power, which were defined in 12 articles. The most notable articles stated that:

(Article 2) Marlborough was only allowed to command the Dutch troops that were part of the combined field army. (Article 3) Marlborough always had to formulate his operational plans in consultation with the highest Dutch general, who was also authorised to ask his subordinates for advice. (Article 4) Marlborough had to take all his decisions in agreement with the Dutch commander and the field deputies. (Article 6) Marlborough was not allowed to give orders to the Dutch troops independently of the Dutch senior officers. Marlborough had to rely on his powers of tact and persuasion, and gain the consent of accompanying Dutch field deputies, the political representatives of the States General. Because of this Marlborough's personal friendship with Heinsius would prove immensely beneficial to him. The rest of the 1702 campaign went relatively well and Marlborough took Venlo, Roermond, Stevensweert and Liège along the Meuse. The 1703 campaign was, instead, marred by Allied conflicts over strategy. Despite capturing Bonn, they failed to take Antwerp, while a Dutch contingent narrowly escaped disaster at Ekeren in June. In that same year, the strategic position of the Emperor continued to worsen. To relieve the pressure, Marlborough marched up the Rhine, joined forces with Louis of Baden and Prince Eugene, and crossed the Danube on 2 July. Allied victory at Blenheim on 13 August forced Bavaria out of the war and the Treaty of Ilbersheim placed it under Austrian rule. Allied efforts to exploit their victory in 1705 foundered on poor co ordination, tactical disputes and command rivalries. A diplomatic crisis between the Dutch Republic and England was only averted by the dismissal of General Slangenburg. Heinsius played a significant role in this.

Жетістікке жетудің жылдары

1706 жылы француз әкімшілігі құпия бейбітшілік ұсыныстары жасағанда, Ұлы зейнетақы иесінен және Амстердам үкіметінен кеңес сұралды. Әйгілі дәрігердің ұлы, француз Хельвеций, әкесін көру сылтауымен Парижден келді. Ол осы жерде Гейнсиуспен бірнеше рет осы мәселе бойынша пікір алмасып, президент Руйеден хаттар мен хабарламалар жеткізді. Бұдан әрі, ол Амстердам үкіметі бекіткен жобаны ағылшын мемлекеттік қайраткерлеріне жіберді. Содан кейін Гейнсиус осы ұсыныстағы 40 тармақтан тұратын мәселелерді толықтырып түсіндірді. Дегенмен, бұл келіссөздер бейбітшілікке әкелмеді. Гейнсиус француз мемлекеттік қайраткерлерінен келіссөздерге қатысқан елшілердің әрекеттеріне қатысты ашулы шағымдар жазылған хат алды. 1706 жылдан бастап, испандық Нидерландыдағы соғыс одақтас әскер үшін күтпеген жағдайға бұрылды. Рамилли шайқасында француз әскері шешулі жеңіліске ұшырады, нәтижесінде испандық Нидерландының маңызды бөлігі ағылшын-голландиялық күштердің бақылауына өтті. 1706 жылдың шілдесінен 1716 жылдың ақпанына дейін Испан Нидерландысы ағылшын-голландиялық кондоминиумға айналды. Карлдың билігі теориялық тұрғыдан мойындалды, бірақ басқаруды теңіз державаларының регенттігімен оның атынан әрекет ететін бельгиялықтардан құралған Мемлекеттік кеңес жүзеге асыратын болды. Республикаға төнген қауіп азайды, бұл Парижде үміт, ал Лондон мен Венада алаңдаушылық тудырды, себебі Гейнсиус жеке бейбітшілікке келісуі мүмкін деген ой болды. Алайда, Турне, Лилль, Монс және Намюр сияқты мықты бекіністі қалалар әлі де одақтастардың бақылауында емес екендігі ескерілмеді. Егер олар голландтық кедергіге қосылса, соғыс жалғасуы керек еді. Келесі жылдары одақтастар Франция шекарасына қарай баяу жылжуды бастады. Оденерде және Мальплаке шайқастарындағы жеңістер, сондай-ақ Лилль, Турне және Монс қалаларын басып алу одақтастар үшін маңызды жетістіктер болды. Республикаға үлкен салмақ түсірген шығындардың өсуіне қарамастан, Францияның жақын арада жеңіліске ұшырауы сөзсіз болды. 1709 жылғы бейбіт келіссөздер кезінде Людовик маңызды жеңілдіктерге келісуге дайын болған сияқты көрінді. Алайда, одақтастардың Людовик XIV-ке қойған талаптары оған тым ауыр болып көрінді. Гейнсиус патшаның өзінің әскерін жіберіп, немересін Испаниядан қууын талап етті. Гейнсиус және басқа голланд келіссөзшілерінің пікірінше, бұл талап француз патшасының бұрынғы сенімсіздігіне байланысты қажет болды. Осылайша, 1709 және 1710 жылдардағы бейбіт келіссөздер сәтсіз аяқталды.

In 1706, when the French court made some secret peace proposals, the advice of the Grand Pensionary and the government of Amsterdam was sought. The Frenchman Helvetius, the son of the renowned physician, arrived from Paris under the pretext of visiting his father. While here, he engaged in several discussions with Heinsius on this subject, delivering letters and messages from President Rouillé. Furthermore, he sent a draft, approved by the Amsterdam government, to English statesmen. Heinsius then elaborated on the points, totaling 40, contained in this proposal. However, these negotiations did not result in peace. Heinsius received a letter from the French statesmen filled with bitter complaints about the conduct of the delegates involved in those negotiations. From 1706, the war in the Spanish Netherlands took an unexpectedly favorable turn for the Allied army. At the Battle of Ramillies, a French army was decisively defeated, leading to a substantial portion of the Spanish Netherlands falling into the hands of the Anglo Dutch forces. From July 1706 until Februari 1716, the Spanish Netherlands transitioned into an Anglo Dutch condominium. The sovereignty of Charles was theoretically recognized, yet governance would be administered by a Council of State comprising Belgians, acting on his behalf under the regency of the Maritime Powers. The immediate threat to the Republic had diminished, sparking hope in Paris and anxiety in London and Vienna that Heinsius might seek a separate peace. However, it was overlooked that most strong fortified cities like Tournai, Lille, Mons and Namur were still not under Allied control. If they were to become part of the Dutch barrier, the war had to continue. In the following years, the Allies slowly advanced towards the borders of France. Victories in the battles of Oudenarde and Malplaquet and the capture of Lille, Tournai, and Mons were notable successes for the Allies. Despite the soaring costs, which also greatly burdened the Republic, the imminent humiliation of France seemed undeniable. During the peace negotiations in 1709, Louis appeared willing to make significant concessions. However, the demands posed by the Allies to Louis XIV proved to be a step too far for him. Heinsius insisted that the king should deploy his own troops to expel his grandson from Spain. According to Heinsius and the other Dutch negotiators, this demand was necessary due to the French king's unreliability in the past. The peace negotiations of 1709 and 1710 thus collapsed.

Соғыс аяқталады

Ақырында, Англияның Соғыс министрлігі құлап, жаңа үкімет Франциямен бейбітшілік орнатқанда, Республика көңіл көшпейтін салдарларға ұшырады. Ол соғысты тым ұзаққа созғаны үшін көптеген басқалармен бірге жауапты болғанымен, бұл ауыртпалықты ауыр сезінді. 1712 жылы оқиғалардың көңілсіз бұрылысында ол Голландия штаттарында қатыгез сынға ілікті. Тіпті, оның отставкаға кетуге ниеттенгені туралы да қауесет тарады. Бұл орындалмағанымен, оның беделі мен құрметі күйреп, физикалық және рухани жағынан бұрынғыдай болмады. Бірақ 1713 жылғы бейбітшілік, көп жағынан, әскери және саяси тұрғыдан, Вильгельм III және Гейнсиус соғысқа қатысты көздегендерін іске асырды. Францияның экспансияға талпынысы тоқтатылды және голландтық буферлік аймақ құрылды. Сондықтан, Испания мұрагерлік соғысы бойынша голландтық замандастардың көңіл көшпеуі Ұлы одақтың орындалмаған үміттерінен туындаған жоқ. Керісінше, бұл 1706 жылдан бастап осы қақтығыстың күтпеген бағытынан туындады. Кенеттен Людовик XIV-ті шешулі түрде жеңу перспективасы мүмкін болып көрінді. Дегенмен, Францияның қиын жағдайы британ үкіметінің жасаған әрекеттерінен тиімді пайдаланбады. Алайда, голландтар мен австриялықтар арасындағы кедергілерді орнату жөніндегі келіссөздер 1715 жылға дейін созылды, себебі австриялықтар өз аумағында орналасқан голланд гарнизондары үшін төлеуге құлықсыздық танытты. Георг I британ тағына 1713 жылдан кейін отырғанда, Гейнсиус қайтадан үміт пен оң көзқарасқа ие болды. Бұл үміттер ақталуға аспады, бірақ 1715 жылғы якобит көтерілісі Георгты австриялықтарға қарсы голландтарды қолдауға мәжбүр етті. Осыдан кейін кедергі жөніндегі келіссөздер Нидерланд Республикасын қанағаттандыратын жағдайда тез аяқталды. 1716 жылдың күзінде ағылшын үкіметі оны Республикадан тыс Франциямен одақ құрып, бұрынғы берген уәделеріне қайшы келетінін айтып, тағы да көңілін қалдырды. Осы уақытқа дейін Республика Англия мен Франция арасында делдалдық рөл атқарған. Бұл жаңалықты естіген Гейнсиус қатты алаңдады, егер штаттар оны алданып қалғаны үшін айыптаса, не дейтінін ойлады. Республика осы ағылшын-француз одағына кіргеннен кейін, ол төрттік одаққа қосылу жөніндегі келіссөздерде одан да алаңдады, бұл голландтық регенттерді басқа да себептермен ұнатпады. Сонымен қатар, Утрехт бейбітшілігінен кейін қаржының нашар жағдайы оның көп қырлы қабілеттерінің жетіспеушілігін көрсетті. Ұлы зейнетақы қызметін атқарғалы бері, ол шетелдік саясатқа толыққанды берілгендіктен, қаржы мәселелеріне көңіл бөлмеді. Ол сол жылдардағы қажеттіліктерге сай, фискалдық басқару мен салық салу туралы білімге ие болмады. Ол үйленбеген. Гейнсиус 1720 жылы, лауазымында бола тұрып қайтыс болды.

Ultimately, when the English War Ministry collapsed and the new government initiated peace with France, the Republic suffered the disappointing consequences. Heinsius felt this burden heavily, even though he shared responsibility for prolonging the war excessively with many others. In 1712, amid the disappointing turn of events, he faced severe reproaches in the States of Holland. There were even rumors of his intent to resign. Although this didn't materialize, his authority and esteem were shaken, and he was henceforth not the same, neither physically nor mentally. But the peace of 1713 fulfilled in many respects, both militarily and politically, what William III and Heinsius had envisaged for the war. France's drive for expansion had been stilled and the Dutch buffer realised. Hence, the disillusionment prevailing among Dutch contemporaries regarding the War of the Spanish Succession didn't arise from unmet aspirations of the Grand Alliances. Instead, it emerged from the unforeseen course this conflict undertook starting from 1706. Suddenly, the prospect of decisively overcoming Louis XIV appeared attainable. Nonetheless, the dire circumstances faced by France remained unutilized due to the actions orchestrated by the British government. Negotiations on the implementation of the barrier between the Dutch and Austrians, however, dragged on until 1715, as the Austrians proved reluctant to pay for Dutch garrisons stationed in their territory. Following George I's accession to the British throne in the years after 1713, Heinsius regained hope and positive expectations. Those hopes were dashed, but the Jacobite rising of 1715, would ultimately still force George to back the Dutch against the Austrians. After that the barrier negotiations were quickly concluded to the Dutch Republic's satisfaction. In the autumn of 1716, the English government caused him further disappointment by, contrary to explicit assurances, forging an alliance with France outside the Republic. Until then the Republic had held the role as mediators between England and France. Heinsius was utterly dismayed upon receiving this news, wondering in distress what he could say if the States reproached him for being deceived. Understandably, after the Republic entered into this Anglo French alliance, he became more apprehensive in negotiations regarding accession to the so called Quadruple Alliance, which, besides, other considerations made the Dutch regents averse to. Moreover, after the Peace of Utrecht, the dire state of the finances underscored a gap in his multifaceted skills. Since assuming the role of Grand Pensionary, his involvement in foreign policy had been all consuming, leaving him little attention or care for financial matters. He lacked the familiarity with fiscal administration and taxation demanded by the necessities of those years. He remained unmarried. Heinsius died in 1720, still in function.

Бағалау

Хайнсиус 31 жылдан астам уақыт бойы Ұлы зейнетақышы лауазымын атқарды, бұл оның көптеген алдыңғылары мен кейінгілерінен, Йохан ван Олденбарневельттен басқа, ұзақ болды. Осы үш онжылдық бойында ол маңызды және құрметті рөл атқарды, бірақ 1713 жылдан кейін бұрынғыдан азырақ болды. 1689-1713 жылдары Уильям III-нің қайтысы шегініс сызығын белгіледі. Уильям мен Хайнсиус еуропалық мәселелер бойынша пікірлерінде жақын болды, көбінесе келісімге келді. Хайнсиус өзінің егжей-тегжейлі пікірлерін белсенді түрде бөлісті, ал Уильям оның кеңесін жиі сұрады. Штадхолдер патшамен жасаған осы ынтымақтастық Хайнсиусқа Голландия мен Республикадағы ықпалын арттырып, зор моральдық қолдау көрсетті. Хайнсиусқа кеңінен танылған қабілеттерінің ішінде – өткір зиялы қабілеті, салмақты шешімдер қабылдауы, терең білімі, саясаттағы шеберлігі, ұлы дипломатиялық өнер, еңбексүйгіштігі және мінсіз адалдығы болды. Бірақ оның кейде кедергі келтіретін бір ерекшелігі болды: оның қарапайымдылығы. Оның тартымдылығы кейде, әсіресе Уильям қайтыс болғаннан кейін, оның сенімділігін төмендетіп, ең жоғары сақтық пен шешім қабылдау қиындығына әкелді.

Қазіргі заманғы пікірлер

Жан Батист Колбер, Торси маркизі, француз дипломаты, Людовик XIV билігінің соңындағы ең маңызды шарттарды келіссөздер арқылы жүзеге асырған, Гейнсийді істерде шебер, салмақты мінезді, әдепті сөйлесетін, ешқашан қатал болмайтын және пікірталас кезінде сирек ызаланатын адам ретінде сипаттайды. Оның жолы, басқаларға ұнауға бейім; үйінде ешқандай жасырын мақтанбаушылық болған жоқ; оның қызметкерлерінің құрамында хатшы, кочшы, қызметші, үй шаруашылығын жүргізетін қыз болды, бұл премьер-министрдің мәртебесін көрсетпеді. Вольтер "Людовик XIV дәуірі" еңбегінде Хайнсийді 1709 жылы бейбіт келісімдер күйрегеннен кейін, Людовик XIV Торсиді Гаағаға бейбітшілік іздеуге жіберген кезде, "парсы патшасын жеңгенімен мақтан тұтқан спартандық" деп бейнелейді.