Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нидерланд Конституциясындағы Гаагаға сілтемелер
References to The Hague in the Constitution of the Netherlands
Нидерландта Конституция Амстердамды астана деп көрсетеді. Алайда, 1588 жылдан бері Штаттар Генералы және атқарушы билік, Жоғарғы Сот және Мемлекеттік кеңес үкімет ордасы ретінде Гаагада орналасқан. 1983 жылы Нидерланд Конституциясының жаңартылуынан кейін 32-бапта «Патша мүмкіндігінше тезірек астанасы Амстердамда ант қабылдап, таққа отырады» делінген. Бұл құжатта Амстердамды астана деп атаудың жалғыз мысалы. Керісінше, Гаага әдетте «резиденция» (тұрғын үй) деп аталады. Тарихында Амстердам бір рет қана «астана» және үкімет ордасы болған. 1808 мен 1810 жылдар аралығында Голландия Корольдігі кезінде король Людовик Наполеон Амстердамда тұрып, қаланы өзінің корольдігінің астанасы және үкімет ордасы деп жариялады. Корольді қабылдау үшін, Нидерландта ұзақ жылдар бойы бағаланған республикалық құндылықтардың көрнекті үлгісі болған XVII ғасырғы Амстердам қала әкімшілігі Корольдік сарайына айналдырылды. 1810 жылы Нидерланды француз империясымен аннексияланды және король Людовик Наполеонның орнына Амстердамдағы Корольдік сарайында тұрған француз губернаторы келді. 1810 жылдан 1813 жылға дейін Амстердам өзінің астаналық мәртебесін сақтап қалды, өйткені император Наполеон қаланы империяның үшінші қаласы (Париж бен Римнен кейін) және императорлық резиденция деп жариялады. 1813 жылдың желтоқсанында Наполеонның құлауынан және Вильгельм VI Оранның Нидерландтың басшысы болуынан кейін Гаага үкімет ордасы ретінде қайта жаңартылды.
In the Netherlands, the Constitution refers to Amsterdam as the capital city. However, since 1588, the States General and the Executive Branch, along with the Supreme Court and the Council of State, have been situated in The Hague as the seat of government. Since the 1983 revision of the Constitution of the Netherlands, Article 32 mentions that "the King shall be sworn in and inaugurated as soon as possible in the capital city, Amsterdam". It is the only reference in the document stating that Amsterdam is the capital. In contrast, The Hague is customarily called the residentie ("residence"). Only once during its history was Amsterdam both "capital" and seat of government. Between 1808 and 1810, during the Kingdom of Holland, King Louis Napoleon resided in Amsterdam and declared the city capital of his kingdom and seat of government. To accommodate the king, the grand seventeenth century Town Hall of Amsterdam, a prime example of the republican values that were prevalent for so long in the Netherlands, was converted into a Royal Palace. In 1810, the Netherlands was annexed by the French Empire and King Louis Napoleon was replaced by a French governor, who took up residence in the Royal Palace in Amsterdam. From 1810 to 1813, Amsterdam kept its position of capital city somewhat, as Emperor Napoleon declared the city to be the third city of the Empire (after Paris and Rome) and an imperial residence. In December 1813, after the fall of Napoleon and the accession of Prince William VI of Orange as Sovereign of the Netherlands, The Hague was restored as the seat of government.
Тарихи негіздер
Нидерландының астанасы ретінде Амстердамның заңды мәртебесі жақында ғана орнатылғанмен, қала 1814 жылдан бері астана ретінде танылып келеді. Сол жылы Оранж және Нассау ханзадасы Виллем Фредерик Біріккен Нидерландының Егемен ханзадасы деп жарияланды және 1814 жылғы 30 наурызда Амстердамдағы Nieuwe Kerk шіркеуінде осы лауазымға ие болды. Бұл, ішінара, қаланың Корольдік қала болып табылуына байланысты, ол патшалардың тағына отыру рәсімдерімен қатар, патшалық үйлену тойлары үшін де пайдаланылды (бірақ патшалық жерлеу рәсімдері Делфт қаласында өткізілетінін ескеру керек), сондай-ақ Голландия тарихындағы оның үстемдік позициясы себеп болды. 16-шы ғасырдың соңынан бастап қала қарқынды өсіп, Нидерландыдағы ең ірі және ең қуатты қалаға айналды, сонымен қатар сауда, коммерция, қаржы және мәдениеттің маңызды орталығына айналды. Амстердамды астана етіп тағайындау мен үкімет орнын Гаагада қалдыру арасындағы айырмашылықтың бастауы Голландияның ерекше конституциялық тарихында жатыр. Орта ғасырлардан 16-шы ғасырға дейін Гаага Голландия графтығының үкіметінің орны және Голландия графтарының резиденциясы болды. Осы уақыт аралығында Амстердам маңызды қалаға айналып үлгерді. 1572-1581 жылдары Нидерланд Республикасы құрылғаннан кейін, Дордрехт қысқа мерзімге Біріккен провинциялардың үкіметінің орнына, Штаттар Генералының, Мемлекеттік Кеңестің және Штадхолдер князі ретінде Оранж князінің резиденциясына айналды. 1588 жылы осы орталық мемлекеттік институттар Гаағаға көшірілді, ол осы уақыттан бастап республиканың барлық аймағы үшін үкімет орны болып қала берді. Амстердам Сегіз жылдық соғыста Испания/Бургундия империясына салыстырмалы түрде кеш дейін адал болды, бұл қалаға көптеген сауда мүмкіндіктерін ұсынып, оны жаңадан құрылып келе жатқан "көтерілісші" мемлекеттің үкімет орнына жарамсыз етті. 1795 жылы Батавия Республикасы құрылғанға дейін Нидерланды біртұтас мемлекет емес, көбінесе тәуелсіз провинциялар мен ірі қалалардың саяси жағынан автономиялы болған конфедерациясы болды. 17-шы ғасырда Штадхолдер князі Голландия Штаттарының өкілі ретінде Амстердам қалалық үкіметімен саясат мәселелері бойынша бірнеше рет қақтығысқа түсті, тіпті қала әскермен қоршауға алынды. 1795 жылға дейін Голландия саясатында Оранж фракциясы мен республикалық фракция арасындағы жақындық күшті болды. Біріншісі Оранж князьдеріне Штадхолдерлер ретінде мұрагерлік саяси басшылық идеясын қолдады және оның күшінің базасы Гаагада және ауылдық аймақтарда орналасқан еді. Екіншісі азаматтық тәуелсіздікті қолдады және негізінен Голландияның қалалары мен қалашықтарында қолдау тапты, Амстердам оның бастауы және ең белсенді өкілі болды. 1814 жылы жаңа корольдік құрылған кезде, әлі де корольдіктегі ең маңызды қала болып табылатын Амстердамды астана етіп тағайындау, сонымен қатар Оранж фракциясының қалаға деген ықыластық белгісі және жаңа корольдіктің мықты азаматтық және республикалық негізін мойындауы болды.
Although the proper legal status of Amsterdam as capital of the Netherlands is of recent date, the city has been recognized as the capital since 1814. In that year Willem Frederik, Prince of Orange and Nassau, was proclaimed Sovereign Prince of the United Netherlands and invested as such on 30 March 1814 in the Nieuwe Kerk in Amsterdam. This is partly because it is a Royal City, used not only for the inauguration of kings, but also for royal weddings (note though that royal burials take place in Delft), and also because of its dominant position in Dutch history. From the end of the 16th century, the city grew rapidly to become the largest and most powerful city in the Netherlands and the main centre of trade, commerce, finance and culture. The origins of the split between Amsterdam as capital city and The Hague as seat of government lay in the peculiar Dutch constitutional history. From the middle ages to the sixteenth century, The Hague had been the seat of government of the County of Holland and residence of the Counts of Holland. Amsterdam in the meantime was growing to be a more important city. After the establishment of the Republic of the United Netherlands in 1572/1581, Dordrecht briefly became the seat of government of the United Provinces, residence of the States General, the Council of State and the Prince of Orange as Prince Stadtholder. In 1588, these central governmental institutions were moved to The Hague, which, from that point onwards, kept the position of seat of government for the whole republic. Amsterdam remained loyal to the Spanish/Burgundian empire until relatively late in the Eighty Years War, which allowed the city a lot of trade opportunities, but made it unsuitable for the seat of government of the emerging 'rebel' state. Before the institution of the Batavian Republic of 1795, the Netherlands was not a unitary state, but more of a confederation in which the independent provinces and the larger cities and towns were very much politically autonomous. During the seventeenth century, the Prince Stadtholder as official of the States of Holland clashed several times with the city government of Amsterdam about policy, up to the point that the city was beleaguered by the army. Up to 1795 there remained a strong animosity between the Orange faction and the republican faction in Dutch politics. The former supported the idea of hereditary political leadership vested in the princes of Orange as Stadtholders, and had its powerbase in The Hague and the rural areas. The latter supported civic independence and found its support mainly in the cities and towns of Holland, with Amsterdam as its progenitor and most outspoken representative. When in 1814 the new kingdom was formed, the appointment of Amsterdam, still the most prominent city in the kingdom, as capital city was also very much a conciliatory gesture of the Orange faction towards the town, and a recognition of the strong civic and republican basis of the new kingdom.