Кіріспе

Фламанд Брабантындағы қала және муниципалитет, Бельгия.

Дист – Бельгияның Фламанд Брабант провинциясында орналасқан қала және муниципалитет. Хагеланд аймағының солтүстік-шығысында орналасқан Дист, солтүстікте Антверпен, шығыста Лимбург провинцияларымен шектеседі және Брюссельден шамамен 60 км қашықтықта жатыр. Муниципалитет құрамына Дист қаласымен қатар Дюерне, Каггевинне, Моленстеде, Шаффен және Веббеком елді мекендері кіреді. 2006 жылдың 1 қаңтарына қарай Дист муниципалитетінің жалпы халқы 22 845 адамды құрады. Жалпы ауданы 58,20 км² болса, халық тығыздығы шаршы километрге 393 адамнан келеді.

Тарих

1499 және 1795 жылдар аралығында қала Нассау әулетінің билігінде болды (Нидерландыдағы Бреда, Германиядағы Дилленбург және Франциядағы Оранж сияқты). Бұл Оранж князьдері отбасы еді, олар Наполеон соғыстарының соңында 1795 жылы революциялық күштердің қолынан голланд республикасы жойылғаннан кейін 1815 жылы Нидерланды корольдері мен королевалары болды. Нассау әулетінің ең танымал өкілі – Оранж-Нассаудың Вильгельм I, сондай-ақ 1533-1584 жылдары өмір сүрген «Үндемейтін Вильгельм» деп белгілі, ол Испанияға қарсы Біріккен Провинциялардың көтерілісіне жетекшілік етті. Оның ұлы Филипп Вильгельм, әкесінен өзгеше, өмірі бойы берілген католик болып қалды және Диест қаласында жерленген. Өсиетімен Филипп Вильгельм қаладағы Сен-Сұлпиц шіркеуі әр жыл сайын оның жаны үшін реквием мессасын өткізуін тапсырды. Диест биік қамалдармен қоршалған, олардың бір бөлігі сақталған.

Көрікті жерлер

Grote Markt (Ұлы алаң) – Дист қаласының орталық алаңы, оны 16-дан 18-ғасырға дейінгі кезеңде салынған әдемі үйлер қоршап тұрады. 18-ғасырда Виллем Игнатиус Керрикс жобалаған қала әкімдігі де осы жерде орналасқан. Оның ішкі кеңістігінде қалалық мұражай орналасқан. Мұражайдағы экспонаттардың ішінде Оранждық Филипптің қару-жарағы, сондай-ақ Оранждық Рене Нассау мен оның әйелі Лотарингиялық Аннаның портреті бар. Грот-Маркт алаңында Сент-Сулпитий шіркеуі де орналасқан. Ол 1417-1534 жылдары осы кезеңге тән қоңыр құмтастан салынған. Оранждық Филипптің қабірі осы жерде. Әкесі, Вильгельм I Оранж-Нассаудың қайтыс болуынан кейін ол қаланың иесі болды. Шіркеудің мұнарасында 1671 жылы Питер Хемони жасаған әйгілі карильон орналасқан. Қала орталығы: "Hof van Nassau" үйі орталықта орналасқан, сонымен қатар әсерлі мінбері мен бас алтары бар Готикалық Әйелдер шіркеуіне (1253-1288 жылдары салынған) баруға болады. Сент-Жан Берхманс көшесінде "Алтын ай" үйі орналасқан, осы үйде Әйелі Сент-Жон Берхманс дүниеге келген.

Дист қамалы

Ван Дист цитаделі – Фландрияда сақталған жалғыз кірпіштен салынған цитадель. Цитадель 1845 және 1843 жылдар аралығында Аллерхейлигенберг төбесінде салынған. Цитадельдің құрылысы Дист қаласын бекініске айналдырудың маңызды соңғы кезеңі болды, себебі қала қабырғалары мен қақпалары одан бұрын салынған еді. Бүкіл құрылым әскери мақсаттарға толыққанды бағытталған, жалғыз сәндемесі – неоклассикалық стильдегі көк тас қақпа. Цитадель Демер өзенінің төбелерінде орналасқан. Оның жобасын майор Лориллар Фалло (1787-1842) жасаған. Құрылымның пішіні шамамен 190 метрлік қабырғалары бар бастионды бесбұрыш тәрізді. Оның айналасында құрғақ ор салынған, ал қақпа алдында көтермелі көпір болған. Цитадель 28 гектар жерді алып жатыр, ал ғимараттардың жалпы ауданы 10 200 м² құрайды. 1895 жылдың 26 тамызында Корольдік жарлық негізгі бекіністің мәртебесін төмендетіп, оны қолданудан шығарды. Цитадель тағы бірнеше жыл теміржолды қорғау үшін бөгеттік бекініс ретінде пайдаланылды, бірақ 1906 жылдың 20 сәуірінде сол тағдырға ұшырады. Мәртебесі төмендетілгеннен кейін цитадельде тәртіптік рота орналастырылды. 1930 жылдан 1940 жылға дейін мұнда үшінші армия корпусының қоймасы орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер цитадельді пайдаланды, ал соғыс аяқталғаннан кейін одақтастар оны қысқа мерзімге түрме ретінде қолданды. 1946 жылы Ұлттық қорғаныс министрлігі цитадельді қаланың қарамағына берді, содан кейін онда 63 төтенше жағдайға арналған үй салынды. Үш жылдан кейін бірінші парашюттік батальонды орналастыруға дайындау мақсатында цитадельде әртүрлі жөндеу жұмыстары басталды. Олар 1953 жылдың 2 тамызында келді. 1968 жылы цитадельдің екі қалалық жағы жаңа ғимараттар салу үшін ішінара бұзылды. 1996 жылдан бері цитадель қорғалатын ескерткіш мәртебесіне ие. Дистстенвег қорғаныс құрылысының басқа бөліктерімен – Леопольд фортымен, Шаффенсепортпен және Зихем мен Левен қақпаларының күзет құлыптарымен бірге ол 19 ғасырдың екінші ширегіндегі әскери сәулет туралы толыққанды мәлімет береді. 2011 жылы цитадель бос қалды. Оның болашағы әлі анықталған жоқ. Дист қаласы осы жерге жаңа мақсат іздеуді бастады. 2012 жылы Дист қалалық кеңесі осы жерде жаңа аурухана салу туралы шешім қабылдады. "stad Diest" және "vzw Vereniging Diestse Ziekenhuizen" арасындағы келісімге сәйкес, бұл жаңа ғимарат 2023 жылға дейін аяқталуы тиіс еді. Алайда, 2017 жылы бұл жоспарлар тоқтатылды және осы тізімделген нысан үшін жаңа мақсат іздестірілуде. Қазіргі таңда цитадельде түрлі спорттық клубтар, мәдени бірлестіктер, білім беру мекемелері және жастар ұйымдары орналасқан. Қала әкімдігі жаңа баспалдақ пен лифт орнату арқылы кіруді жақсартуды жоспарлап отыр. Бұл цитадельді туристер үшін де тартымды етеді. Жеке компаниялармен бірлесіп, қала әкімдігі цитадельді одан әрі дамыту жоспарларын жасап жатыр.