Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
шағала балығы деп аталатын балықтың тағы бір түрі
Species of fish
another type of fish known as pilot fish
Шағала балығы (Naucrates ductor) – алтынтісті балықтар тұқымдасына (Carangidae) жататын ет жейтін балық. Ол кеңінен таралған және жылы немесе тропикалық ашық теңіздерде тіршілік етеді.
The pilot fish (Naucrates ductor) is a carnivorous fish of the trevally, or jackfish family, Carangidae. It is widely distributed and lives in warm or tropical open seas.
Сипаттама
Балық-ұшқыш акулалар, шаяндар және теңіз тасбақаларының төңірегіне жиналады, онда ол қожайын түрлерінің сыртқы паразиттерін және олардың қалдықтарын жейді; жас балық-ұшқыштар көбінесе медузалармен және ағып жүзетін теңіз шөптерімен бірге кездеседі. Олар кемелерді ұзақ қашықтыққа дейін қоса, іздеп жүретіндігі де белгілі; біреуі Ирландияның Корк округінде табылған, ал көптеген балық-ұшқыштар Англияның жағалауында байқалған. Кемелерге деген құштарлығының арқасында ежелгі адамдар олардың кемені қалаған бағытына жеткізе алатынына сенген. Балық-ұшқыштың түсі қою көк пен қара күміс аралығында болады, ал қарны ақшыл түсті. Балық-ұшқыш қозғанда уақытша түр өзгертеді; оның қара жолақтары жоғалып, денесі күміс ақ түске айналады, сонымен қатар арқасында үш кең көк дақ пайда болады. Оны дененің қалған бөлігінен ерекше көзге түсетін, әлдеқайда қараңғырақ 5-7 көлденең жолағымен тануға болады. Балық-ұшқыш жеуге жарамды және дәмді екені айтылады, бірақ оның ұсталғандағы болмашы мінез-құлқынан оны сирек табуға болады. Балық-ұшқыштарды барлық түрдегі акулалармен кездестіруге болады, бірақ олар Carcharhinus longimanus – ақ жүзбек акуласымен бірге жүруді артық көреді. Балық-ұшқыш пен акула арасындағы қарым-қатынас өзара пайдалы: балық-ұшқыш жыртқыштардан қорғаныш алады, ал акула паразиттерден құтылады. Теңізшілердің айтуынша, акулалар мен балық-ұшқыштар "жақын дос" сияқты болады; тіпті олар "өз" акуласын алты аптаға дейін ұстаған және оның жоқтығына байланысты мазасыздық белгілерін көрсеткен кемелерді ұстанған оқиғалар да бар. Акулалар балық-ұшқыштарды жемейді, ал кішкентай балық-ұшқыштар көбінесе акуланың аузына жүзіп кіріп, тістері арасынан тамақ қалдықтарын тазалайды.
The pilot fish congregates around sharks, rays, and sea turtles, where it eats ectoparasites on, and leftovers around, the host species; younger pilot fish are usually associated with jellyfish and drifting seaweeds. They are also known to follow ships, sometimes for long distances; one was found in County Cork, Ireland, and many pilot fish have been sighted on the shores of England. Their fondness for ships led the ancients to believe that they would navigate a ship to its desired course. The pilot fish's colour is between dark blue and blackish silver, with the belly being lighter in colour. The pilot fish is also known to have a temporary variation of colour when excited; its dark coloured bars disappear, and its body turns silvery white, with three broad blue patches on its back. It can be recognised by its five to seven distinctive traverse bands, which are of a much darker colour than the rest of the body. The pilot fish is edible and is said to taste good, but it is rarely available due to its erratic behaviour when caught. While pilot fish can be seen with all manner of sharks, they prefer accompanying the oceanic whitetip shark, Carcharhinus longimanus. The pilot fish's relationship with sharks is a mutualist one; the pilot fish gains protection from predators, while the shark gains freedom from parasites. It was often said by sailors that sharks and pilot fish share something like a "close companionship"; there were even tales of this fish following ships which had captured "their" shark for up to six weeks and showing signs of distress in its absence. It is rare that a shark will feed on a pilot fish, and smaller pilot fish are frequently observed swimming into sharks' mouths to clean away fragments of food from between their teeth.
Этимологиясы мен метафоралары
"Пилот балығы" терминінің бірнеше мүмкін, қарама-қайшы этимологиясы бар. Бірі – теңіз саяхатшылары кемелері құрлыққа жақындағанда, кеменің бауының маңында пайда болатын пилот балығы оларды портқа қайтарып жеткізеді деп сенген. Басқа бір этимология бойынша, бұрын пилот балығы қате түрде акулаларды тамаққа жетелеген, тіпті (аңыз бойынша) кемелерді, киттерді және жүзушілерді қауіпсіздікке жеткізген деп ойланған. Грек мифологиясында Помпил есімді теңізші Аполлон құдайынан қашып бара жатқан Окироя нимфасына көмектескен. Теңізші нимфаны Милеттен Самосқа жеткізген, ал құдай оны пилот балығына айналдырып жазалаған. Аркадиялық Панкрат бұл Посейдон құдайына арналған қасиетті балық екенін және оны жеуге тыйым салынғанын айтқан: шындығында Эпопеус есімді балықшы оны жеп, өзінің ерлігі үшін өмірімен төлеген. Пилот балығы кейде метафора ретінде қолданылады; "олар акулаға пилот балығы сияқты, оны құрбанына жетелеу үшін қызмет етеді". Сондай-ақ, пилот балығы үлкен қауіпке ілесетін қарақшылар мен тонаушыларға метафора ретінде қолданылады.
There are a few possible, conflicting etymologies for the term "pilot fish". One is that seafaring people believed that pilot fish, which would appear around the bow of their ships when they were close to land, were leading (or piloting) them back to port. An alternative etymology is that pilot fish were once, erroneously, thought to be piloting sharks to food, or even (as legends have it) piloting ships, whales and swimmers to safety. In Greek mythology a sailor called Pompilus helped the nymph Ocyrhoe when she was fleeing away from the god Apollo. The sailor moved the nymph from Miletus to Samos and the god punished him by making him a pilot fish. Pancrates of Arcadia stated that it was a sacred fish in honour to Poseidon and that it was forbidden to eat it: actually a fisherman called Epopeus ate it and paid for his audacity with his life. The pilot fish is sometimes used as a metaphor or simile; "they are like the pilot fish to the shark, serving to lead him to his victim". Pilot fish are also used as a metaphor or simile for scavengers or looters which accompany a greater threat.