Кіріспе

Көптеген су экожүйелерінде су астындағы беттерге бекітілген биоиндикаторлар. Перифитон – су астындағы беттерге бекітілген балдырлар, цианобактериялар, гетеротрофты микроорганизмдер және шөгінділердің күрделі қоспасы. Ауфвух (неміс тілінен – «беттік өсім» немесе «үстіңгі қабат») термині су ортасындағы ашық беттерге жабысатын шағын жануарлар мен өсімдіктер жиынтығын білдіреді, мысалы, тамырланған өсімдіктердің бөліктері. Перифитон омыртқасыздар, шаубалалар және кейбір балықтар үшін маңызды тамақ көзі болып табылады. Ол сондай-ақ ластағыш заттарды сіңіріп алып, оларды су қабатынан жойып, қоршаған ортада олардың таралуын шектей алады. Перифитон су сапасының маңызды көрсеткіші болып табылады; осы биоценоздың ластағыштарға реакциясы физиологиялық және популяциялық деңгейдегі өзгерістерді көрсететін әртүрлі масштабтарда өлшенеді. Перифитон көбінесе эксперименттік жүйе ретінде қолданылады, мысалы, ластануға төзімділік зерттеулерінде.

Құрамы

Теңізде де, тұщы суда да балдырлар, әсіресе жасыл балдырлар мен диатомдылар, беткі өсімдік қауымдастығының басым бөлігін құрайды. Шағын қабықшалылар, ротиферлер және протозоалар тұщы суда да, теңізде де жиі кездеседі, бірақ жәндік дернәсілдері, олигохеттер және тардиградтар тек тұщы су aufwuchs фаунасына ғана тән.

Қауіптер

Перифитонға қауап урбанизациядан туындайды. Қаланың кеңеюімен байланысты судың бұрқырауы перифитонды жауып, тіршілік ететін тастардан айырылуына себеп болуы мүмкін. Ол зиянды химиялық заттарды жою және судың бұрқырауын азайту үшін маңызды рөл атқарады.

Тамақ көзі

Көптеген су жануарлары перифитонмен кеңінен қоректенеді. Малави көліндегі мбуна цихлидтері перифитонмен қоректенуге ерекше бейімделген балықтардың жақсы танымал мысалдары болып табылады. Мысалы, Labeotropheus trewavasae және Pseudotropheus zebra түрлерін атауға болады. Олардың тістері қаскырға ұқсас, бұл оларға перифитонды тастардан қырып алуға мүмкіндік береді. Теңіздік қоғамдастықтарда перифитон, мысалы, лимпеттер мен теңіз кірпілері сияқты жануарлар үшін маңызды тағамдық көз болып табылады. Перифитонмен қоректенетін тағы бір қосмекенді – көктемгі шақырғыш, Канада мен АҚШ-тың шығыс бөлігіндегі көптеген тоғандарда қоныстанған шағын дауыс беретін бақа. Көктемгі шақырғыштар мекендеу ортасының бетінен перифитонды сүзіп алады.