Кіріспе

Тұщы су балықтарының түрлері

Құшақтас гурамилер, сондай-ақ құшақ балықтары немесе құшақтаушылар (Helostoma temminckii) деп белгілі, орташа мөлшердегі тропикалық тұщы су балықтары болып табылады және Helostomatidae гурамилар тұқымдастығының жалғыз өкілі (грек тілінен elos [шпилька, тырнақ], stoma [ауыз]). Құшақтас гурамилер аквариумдарда танымал балықтар. Екі түсті морфа кездеседі: денесінде бойлық дақты жолақтары бар және мөлдір емес, қара қоңыр қанаттары бар көкшіл күміс түсті; және денесі қызғылт немесе апельсин қызғылт, күміс шашақтары және мөлдір қызғылт қанаттары бар қызғылт. Жасыл балықтар Таиландтан, ал қызғылт балықтар Явадан шыққан деген мәлімдемелер бар.

Жақсылық және ауыз

Бұл түрдің аузындағы ерекшеліктерді атап өту маңызды: оның жақ сүйегі мен қалған буындардың арасында қосымша буын бар, ол интрамандибулярлық буын деп аталады. Осындай буынға субстратқа жабысқан қоректік заттармен қоректенетін басқа да балық түрлерінде кездеседі. Бұл буын жақ сүйегінің ашылу бұрышын кеңейте отырып, сүйіскен гурамиге осы қоректік заттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Дегенмен, H. temminkii – осы буынды осылай пайдаланатын жалғыз белгілі түр. Интрамандибулярлық буын жақ сүйегін екі тәуелсіз бөлікке бөледі, соның арқасында қозғалыс еркіндігі артып, тамақ алудың мүмкіндіктері көбейеді. Бұл буынның механизмі мен анатомиясы әлі зерттеліп жатқандықтан, ол H. temminkii-дің және оның тамақтану әдеттеріне бейімделуіне әсер етеді.

Мекендейтін орта және экология

Жайық, баяу ағысы бар және тығыз өсімдіктерге толы су алаптары – құсқырауыш гурамидің табиғи ортасы. Балықтар тісті еріндерін пайдаланып тастар мен басқа беттерден балдырларды сырып алады. Бұл сыру әрекеті (адамдарға) сырттай өбісуге ұқсаса да, еркектер өз тектілерінің басымдығына күш сынасу үшін де қолданады.

Түрішілік мінез-құлық

Өбеуші гурамилер ерекше жақтары мен ауыздарымен байланысты ерекше мінез-құлық көрсетеді: екі жеке дарақ медиолатеральды және дорсовентральды жазықтықта ауыздарымен жақындасып, бірнеше секунд бойы басып тұрады. Осы "өбісу" түрі H. temminkii-ге "өбеуші гурами" деген атау берген. Бұл жақ бұлшықеттерінің жиырылуынан туындайтын, "ауыз шайқасы" деп те аталатын, түр ішіндегі агрессивті мінез-құлық деп есептелген. Дегенмен, бұл мінез-құлықтың агрессивті екені толыққанды дәлелденбеген, көбінесе агрессияның ритуалданған түрі ретінде қарастырылады.

Экожүйелік рөлдер

Helostoma temminkii кейбір паразиттік балдырлардың иесі бола алады. Бұл балдырлар өскен гурами терісінің астында тіршілік етеді және түрлі түсті дақтарға ұқсайды. Кейбір гипотезалар бойынша, бұл балдырлардың қоғамдастығы фотосинтез үшін қажетті қоректік заттарды H. temminkii-ден алады. Денесінде осы паразиттер бар жекелеген балықтар, әдетте, паразиттері жоқ балықтарға қарағанда нашаррақ денсаулыққа ие болады. H. temminkii күрделі ішкі құлағының арқасында бір-бірімен байланыс жасай алады: оның супрабранхиальды ауамен тыныс алатын камерасы бар, ол осы аймақтағы ауа көпіршіктері арқылы есту қабілетін реттеуге мүмкіндік береді. Өбеуші гурамилер тістерін қозғау арқылы өз түрлестеріне дыбыс сигналдарын жібере алады.

Көбею

Helostoma temminkii жұмыртқа туғызады, екі жынысты және сыртқы ұрықтандыруға ие. Таиландта мамырдан қазанға дейін, жаңбыр маусымының басында шағылысу жүреді. Өбеуші гурами ашық суда жұмыртқа шашады; шағылысуды ұрғашы бастайды және ол жүзбелі өсімдіктердің жамылғысы астында өтеді. Ересек гурамилар қорғамайтын жұмыртқалар шар тәрізді, тегіс және су бетінде қалады. Дамуы бастапқыда жылдам: жұмыртқалар бір күннен кейін жарылады, ал екі күннен кейін шабақтар еркін жүзе бастайды. Өбеуші гурами өз балаларына күтім жасамайды.

Тамақтандыру

Құсақтаушы гурами – барлық жейтін, ұсақ қоректі сүзіп жейтін балық, оның тамақтануы кең ауқымды азық көздеріне негізделген, мысалы, жәндіктер, балдырлар, басқа түрлердің дернәсілдері және суға батқан түрлерде кездесетін басқа микроорганизмдер. Аузы, тістері, жанырақтары және жоғарыда сипатталған ішкі жақ буыны осы балықты өте жақсы бейімделген түрге айналдырады: ол басқа түрлерге қол жетпес жерлерде, мысалы, балдырлармен жабылған беттерде қоректік заттарды таба алады.

Аквариумда

Құшақпен сүйісетін гурамилер аквариумдарда балықтың басқа балықтармен, өсімдіктермен және басқа да заттармен ерекше "сүйісу" мінез-құлқы үшін де танымал. Екі жынысты гурамилер де ауыздарымен кездесіп, бірін-бірін суға итеріп, жарысқа түседі. Осы себепті осы балықтардың көп бөлігі Жапонияға, Еуропаға, Солтүстік Америкаға, Австралияға және әлемнің басқа да аймақтарына экспортталады. Гурамилер тез өседі, ал жас балықтар кішкентай аквариумдардан тез өседі. Құшақпен сүйісетін гурамилер аумақтық болып табылады; кейбіреулері ұқсас өлшемдегі балықтарға төзімді, бірақ басқалары қорқытып, қуалайды және мазалайды, бұл аквариумдағы басқа балықтарға үлкен стресс тудырады. Еркек гурамилер кейде бір-бірін сынап көреді; алайда, "сүйісу" өлімге әкелмейді, бірақ үнемі мазалау басқа балықты өлімге жеткізуі мүмкін. Олар көбінесе басқа балықтардың терісінен шырышты тамақ ретінде сорып алып, оларды инфекцияға ұшыратады, соның салдарынан өлтіреді. Бұл балықтар балдырлардың өсуін бақылау үшін балдыр жегіш ретінде пайдалы болуы мүмкін. Қазуды болдырмау және балдырлардың өсуі үшін жеткілікті беттік аумақ қамтамасыз ету үшін субстрат ірі диаметрлі қиыршық тас және тастардан тұруы керек. Аквариумның артқы әйнегін әдеттегі күтім кезінде тазаламау керек, себебі гурамилер онда өсетін балдырлармен қоректенеді. Балықтардың жайылуында көптеген өсімдіктер тірі қала алмайды, сондықтан Жава папоротнигі, Жава мохиті немесе пластикалық өсімдіктер сияқты жеуге болмайтын өсімдіктер ұсынылады. Бұл балықтар барлық жейтін, олардың рационында өсімдік және жануарлық азықтар болуы керек. Балықтар пісірілген салат сияқты көкөністерді және кез келген тірі азықты жейді. Судың қатаңдығы 5-тен 30 dGH-ға дейін, pH 6,8-ден 8,5-ке дейін болуы керек; температурасы… Гурамилер ұя салмайды, сондықтан су бетіне салат жапырақтары салынады, олар шағылысу ортасы ретінде қызмет етеді. Салат жапырақтарында бактериялар мен инфузориялар пайда болады, олармен балықтар қоректенеді. Аквариумдағы құшақпен сүйісетін гурамилердің ең ұзын ұзақтығы… Гурамилер өте ұзақ өмір сүретін балық, балық ұстаушы үшін ұзақ мерзімді жауапкершілік. Олардың 25 жылдан астам өмір сүретіні белгілі (*). Аквариумда селекционерлер "карлик" немесе "дөңгелек қызыл" сорттарын да шығарды, бұл хоббистерге ұсынылатын қызыл гурамидің мутацияланған түрі. "Дөңгелектер" кішкентай және дөңгелек денелері үшін осылай аталды.

Өмір сүру ұзақтығы

Тұтқында және табиғатта орташа өмір сүру ұзақтығы 5-7 жылды құрайды, бірақ өбісуші гурами одан да ұзақ өмір сүруі мүмкін екені белгілі.