Кіріспе

Португалиялық ақын Евгений де Андраде (Eugénio de Andrade) – GOSE, GCM Жозе Фонтиньяс (19 қаңтар 1923 – 13 маусым 2005) – португалиялық ақын. Ол қазіргі португал поэзиясының ең көрнекті өкілдерінің бірі саналады. 2001 жылы Камоес сыйлығымен марапатталды.

Алғашқы жылдар

Евгений де Андраде 1923 жылғы 19 қаңтарда Повоа-де-Аталаяда, Конселью-ду-Фандао, Бейра-Байкса аймағында дүниеге келген. Әкесі мен анасының некесі ажырасқаннан кейін, 1933 жылы Лиссабонға көшіп, Лицей Пассос Мануэль және Эскола Техника Мачадо де Кастроға оқуға түсті, онда үш жыл өткен соң алғашқы өлеңдерін жазды. 1938 жылы ол жазған өлеңдерінің бір бөлігін Антонио Боттоға жіберді, ол оны жазуын жалғастыруға ынталандырды, нәтижесінде 1939 жылы «Нарцисо» атты алғашқы кітабы шықты, ол кейіннен өзінің нақты есімімен жарық көрді, бірақ кейіннен бұл есім қолданылмады.

Мансап

1943 жылы Эухенио де Андраде Коимбраға көшіп, келесі жылы Тавираға барды, ол әскери қызметін 1944 жылы Коимбрада аяқтады. Сол жылы ол әскерде танысқан Афонсо Дуарте, Эдуардо Лоуренсо, Хоаким Намарадо, Карлос де Оливейра және Мигель Торғамен достығын күшейтті. 1947 жылдан бастап Денсаулық сақтау министрлігінде әкімшілік инспектор болып жұмыс істеді, бұл лауазымды 35 жыл бойы атқарды, содан кейін 1950 жылы Портуға қоныстанды, онда төрт он жылдан астам уақыт тұрды, Фоз-ду-Дуродағы бұрынғы Эухенио де Андраде қорының ғимаратына көшкенше. Одан кейін ақын көп саяхаттады, португал және шетелдік мәдениет өкілдерімен, София де Мелло Брейнер Андрессен, Хосе Луис Кано, Луис Сернуда, Марио Сезарини, Анхель Креспо, Герберто Хельдер, Жоао Мигель Фернандес Хорхе, Оскар Лопес, Агустина Бесса Луис, Жоаким Мануэль Магалхаес, Хайме Монтестрела, Виторино Немесио, Теишейра де Паскоаес, Хорхе де Сена, Жоэл Серрао, Анхело де Соуза, Маргерит Юрсенар және тағы да көптеген адамдармен қарым-қатынас жасады. 1989 жылдың 4 ақпанында «Grã Cruz da Ordem do Mérito» орденімен марапатталды. 2005 жылдың 13 маусымында Портуда ұзаққа созылған неврологиялық аурудан кейін қайтыс болды.

Әдеби шығармалары

Евгений де Андраде 1939 жылы "Нарсисо" туындысымен әдебиетке енді, ал 1942 жылғы "Адолеченте" өлеңдер жинағы оны әдеби ортада танымал тұлғаға айналдырды. Оның толыққанды мойын соғуы 1948 жылы "As Mãos e os Frutos" жарық көрген кезде болды, бұл туындысы Жорже де Сена мен Виторино Немесио сыншыларынан жоғары баға алды. 1940 жылдары ол Дүниежүзілік әдебиет семинарында (1946-1948) қатысты. Оның негізінен лирикалық туындыларын Хосе Сарамаго үздіксіз жетілдіру арқылы жаралған деп санайды. Оның ондаған жарияланған еңбектерінің ішінде "Os amantes Sem Dinheiro" (1950), "As Palavras Interditas" (1951), "Escrita da Terra" (1974), "Matéria Solar" (1980), "Rente ao Dizer" (1992), "Ofício da Paciência" (1994), "O Sal da Língua" (1995) және "Os Lugares do Lume" (1998) кіретін еді. Проза жанрында ол "Os afluentes do Silêncio" (1968), "Rosto Precário" (1979) және "À Sombra da Memória" (1993) туындыларын, сондай-ақ балаларға арналған "História da Égua Branca" (1977) және "Aquela Nuvem e as Outras" (1986) әңгімелерін жариялады. Оның "Os Sulcos da Sede" атты туындысы 2003 жылдың қыркүйек айында Pen Clube Português поэзия сыйлығымен марапатталды. Евгений де Андраде сонымен қатар Федерико Гарсия Лорка, Антонио Буэро Вальехо, классикалық грек ақыны Сапфоның ("Poemas e Fragmentos" 1974 жылы), Янис Рицос, Рене Шар және Хорхе Луис Борхес туындыларын аударған.

Аудармалар

Тұрғылықты жүрек: Евгений де Андрадедің таңдамалы өлеңдері. Алексис Левитин аудармасы, Ван Нуис, Калифорния: Perivale Press, 1985 жыл. Ақ үстінде ақ. Алексис Левитин аудармасы, "Әдебиеттік тоқсандық шолу" журналында, Принстон, Нью-Джерси. Басқа өзеннің естелігі. Алексис Левитин аудармасы, Сент-Пол, Миннесота: New Rivers Press, 1988 жыл. Көздің қабағы. Алексис Левитин аудармасы, Платсбург, Нью-Йорк: Apalachee Press, 1992 жыл. Қаралы иелік. Алексис Левитин аудармасы, Торонто: Guernica, 2000 жыл. "Тыйым салынған сөздер: Евгений де Андрадедің таңдамалы өлеңдері". Алексис Левитин аудармасы, Нью-Йорк, Нью-Йорк: New Directions Publishing, 2003 жыл.