Кіріспе

Бразилиялық жазушы (1829–1877)

Хосе Мартиниано де Аленкар (1 мамыр 1829 – 12 желтоқсан 1877) – бразилиялық заңгер, саясаткер, шешен, романист және драматург. Ол 19 ғасырдағы ең белгілі және ықпалды бразилиялық романтикалық романдардың авторы, сондай-ақ "үнділіктер" деп аталатын әдеби дәстүрдің көрнекті өкілі саналады. Кейде ол өзінің туындыларын Эразмо деген псевдониммен жариялаған. Бразилия әдебиет академиясының 23-ші орындығының меценаты болды.

Өмірбаян

Хосе Мартиниано де Аленкар 1829 жылдың 1 мамырында Мессеяна, Форталеза, Сеара қаласында саясаткер Хосе Мартиниано Перейра де Аленкар мен оның туысы Ана Жозефина де Аленкар отбасында дүниеге келді. Оның отбасы Бразилияның солтүстік-шығысындағы бай және беделді рулардың бірі еді, оның әжесі атақты жер иесі Барбара Перейра де Аленкар, Пернамбук революциясының қаһарманы болған. 1844 жылы Сан-Паулуға көшіп келген ол, 1850 жылы Сан-Паулу университетінің құқық факультетін бітіріп, Рио-де-Жанейрода заңгерлік қызметін бастады. Досы Франсиско Отавианоның шақыруымен ол Correio Mercantil журналында қызмет етті. Сонымен қатар, ол Diário do Rio de Janeiro және Jornal do Commercio газеттеріне көптеген мақалалар жазды. Аленкар 1874 жылы Ao Correr da Pena деген атпен осы газеттерде жазған барлық мақалаларын жинақтады. 1856 жылы Diário do Rio de Janeiro газетінде Аленкар "Cartas sobre A Confederação dos Tamoios" атты хаттарды жариялады, онда ол Гонсальвес де Магалхаестің осы аттас өлеңін қатты сынады. Магалхаесті өте бағалаған Бразилия императоры Педро II де, псевдониммен болса да, бұл пікірсайысқа қатысты. Сонымен қатар, 1856 жылы ол өзінің алғашқы романын, "Cinco Minutos" жазды және жариялады, ол сыншылардың жоғары бағасын алды. Келесі жылы оның "О Гуарани" романы жарық көрді, ол 13 жылдан кейін бразилиялық композитор Антонио Карлос Гомес тарапынан танымал операға айналдырылды. "О Гуарани" Аленкардың "Индиандық трилогиясы" деп аталатын романдарының біріншісі болды – бразилиялық ұлттың негіздеріне, сондай-ақ оның жергілікті халықтары мен мәдениетіне арналған үш романнан тұратын цикл. Қалған екі роман, "Iracema" және "Ubirajara" тиісінше 1865 және 1874 жылдары жарық көрді. Трилогия деп аталғанымен, үш кітаптың сюжеттері байланыссыз. Аленкар Бразилияның консервативтік партиясына мүше болып, Сеарадан депутат сайланды. Ол 1868 жылдан 1870 жылға дейін Бразилияның әділет министрі болды және құлдықты жоюға қарсы болды. Ол сенатор болуды жоспарлаған, бірақ Педро II оны Аленкардың тым жас екендігіне байланысты тағайындамады, оның мақтанышы ренжігендіктен ол кейін саясаттан бас тартты. Ол сондай-ақ танымал жазушы Мачадо де Ассиспен жақын дос болды, ол 1866 жылы оның бір жыл бұрын жарық көрген "Iracema" романын мақтап, оның индиандық туындыларын Гонсальвес Диаспен салыстырып, "Аленкар прозада Диас поэзияда болғандай" деп жазды. Ассис 1897 жылы Бразилия әдебиет академиясын құрғанда, өзінің креслосының меценаты ретінде Аленкарды таңдады. 1864 жылы ол эксцентрикті британдық аристократтың қызы Джорджина Аугуста Кокрейнге үйленді. Олардың алты баласы болды: Аугусто (1919 жылы Бразилияның сыртқы істер министрі, сондай-ақ 1920 жылдан 1924 жылға дейін Бразилияның АҚШ-тағы елшісі болды), Кларисса, Сеси, Элиза, Марио (журналист және жазушы, сондай-ақ Бразилия әдебиет академиясының мүшесі) және Аделия. (Марио де Аленкардың Мачадо де Ассистің заңсыз ұлы болғаны айтылады, бұл факт Ассистің әйгілі "Dom Casmurro" романын жазуына түрткі болды.) Аленкар 1877 жылы Рио-де-Жанейрода туберкулезден қайтыс болды. Форталезадағы театр, Theatro José de Alencar, оның құрметіне аталды. Оның туындыларына католик дінінің ықпалы зор болды.