Кіріспе

Маргарет көпірі (кейде Маргит көпірі) немесе Маргит хід – Будапешттегі үш бағытты көпір, Буда мен Пештті Дунай арқылы байланыстырып, Маргарет аралын жағалаумен қосады. Бұл Будапешттегі екінші солтүстіктегі және екінші ескі қоғамдық көпір. Оны француз инженері Эрнест Гуэн жобалап, 1872-1876 жылдар аралығында Maison Ernest Goüin et Cie құрылыс компаниясы, бас инженер Эмиль Нугуйер басшылығымен салған. Маргарет көпірі Сечени тізбекті көпірінен кейін Будапешттегі екінші тұрақты көпір болды. Бұл көпір Маргарет аралына дейін жетеді, оның екі бөлігі аралға қарай тармақталғанда бір-бірімен 165 градус бұрыш жасайды. Бұл ерекше геометрияның себебі – Маргарет аралына қосылатын шағын бөлімше бастапқы жобаға асығыс енгізілген, бірақ қаржы тапшылығына байланысты екі онжылдықтан кейін ғана салынды. Көпірдің екі шеті: Ясзай Мари алаңы (Гранд Бульвардың солтүстік шеті) және Герман Гюла саябағы (Сентендре HÉV аялдамасы; Лукач және Кирали моншалары жақын орналасқан). Оның ұзындығы және ені бірдей.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Будапештке жақындаған кеңес әскерлері Будапешттегі барлық көпірлерді жарылуға дайындады. Алайда, 1944 жылғы 4 қарашада шамамен сағат 14:00-де өтіп бара жатқан трамвайдан шыққан ұшқын, жарылғыш заттарды дайындау кезінде оларды мерзімінен бұрын жақты. Нәтижесінде болған жарылыс көпірдің шығыс жағын қиратты. Құрбан болғандардың саны 100-ден 600-ға дейін бағаланады: олардың арасында бейкүнә азаматтар, шамамен 40 неміс әскері, өзенге құлап кеткен трамвай жолаушылары және көпірде жүк көлігімен жүрген еврей мәжбүрлі еңбекшілері (оның ішінде Олимпиада чемпионы, фехтовальщик Эндре Кабос) болды. «Біз комедия театрының алдына келгенде, зор жарылыс болды. Мен Дунай жағажайына қарай жүгірдім (шамамен 250 метр қашықтықта), онда үлкен адамдар жиналған еді. Пешт жағында көпірдің екі аркасы құлап түсті. Трамвайлар, көліктер мен жүздеген адам өзенге құлады. 6-шы трамвайдың екі қираған вагоны судан көтеріліп тұрды және жараланғандардың сығылысы естілді. Денелер қоршаудан ілініп тұрды, ал ағын суларда өлгендер мен жараланғандар жатты. Кемелер, қайықтар мен полиция катерлері көмектесе алатынын құтқаруға тырысты», – деді Миклош Коваловский. 2011 жылғы жөндеу жұмыстары кезінде адам сүйектері табылды. Көбінесе еврейлердің дене қалдықтары 1944 жылдан бастап Венгрияны қысқа мерзімге басқарған, оңшыл «Арроу Кросс» партиясының құрбандары болды.

Мәдени сілтемелер

Көп ұзамай көпір ашылғаннан кейін, ол жеке немесе қаржылық мәселелерге байланысты өз өмірін қиюды ойлаған адамдардың таңдаулы орнына айналды. Өзін-өзі өлтіру оқиғаларының көбеюі танымал венгр ақыны Янош Араниді "Хид аватас" ("Көпір ашылуы") атты баллада жазуға шабыттандырды. Бұл баллада Михалий Зичидің романтикалық стильдегі әсем қарындаш суреттерімен безендірілген, жапырақшалар түрінде кеңінен таратылды.