Кіріспе

Тұщы суда тіршілік ететін, көбінесе шағын балықтардың бір туысы

Галаксиидтер (Galaxiidae) – Оңтүстік жарты шарда кездесетін, көбінесе шағын тұщы су балықтарының бір туысы. Олардың көп бөлігі Оңтүстік Австралияда немесе Жаңа Зеландияда таралған, бірақ кейбіреулері Оңтүстік Африкада, Оңтүстік Американың оңтүстігінде, Лорд-Хоу аралында, Жаңа Каледонияда және Фолкленд аралдарында да кездеседі. Галаксиидтердің бір түрі – жалпы галаксиас (Galaxias maculatus) – Оңтүстік жарты шарда табиғи жағдайда ең көп тараған тұщы су балығы болып саналады. Бұл балықтар салқын сулы ортада, қоңыржай ендікте мекендейді, тек бір түрі ғана субтропиктік жерлерде табылған. Көптеген түрлері суық, биік таулы өзендерде, ағыстарда және көлдерде тіршілік етеді. Кейбір галаксиидтер өмірінің соңына дейін тұщы суда өмір сүреді, ал көптеген түрлерінің өмірлік циклі жартылай теңіздік. Мұндай жағдайларда, дернәсілдер өзенде шайқалып, ағыспен мұхитқа қарай жылжып кетеді, кейіннен жасөспірімдер ретінде өзенге қайта оралып, толық ересек балыққа айналады. Бұл үлгі лососьтан өзгеше, себебі лосось тек көбейту үшін ғана тұщы суға оралады және бұл амфидромия деп аталады. Тұщы су галаксиидтеріне экзотикалық сальмонидтер, әсіресе галаксиидтермен қоректенетін және олармен азық үшін бәсекелесетін форель түрлері үлкен қауіп төндіреді. Экзотикалық сальмонидтер көптеген құрлықтарға (мысалы, Австралия, Жаңа Зеландия) ойсыздықпен енгізілген, бұл жергілікті балықтарға тигізетін зиян ескерілмеген немесе олар үшін сальмонидтерден таза мекендеу орындарын сақтауға тырысылмаған. Экзотикалық сальмонидтердің енгізілуі салдарынан галаксиидтердің көптеген жергілікті түрлері жойылды, ал тұщы су галаксиидтерінің бірқатар түрлеріне экзотикалық сальмонидтердің толық жойылу қауіпі төніп тұр.

Балық аулау

Бұл галактикалардың жас даралары мұхитта дамып, кейін ересек өмірін өзендерде өткізетіндері, өзен ағысына қарсы қозғалғанда "ақ жем" ретінде ауланады және олар өте бағалы деликатес саналады. Ересекті галактикалар тамақ үшін аулануы мүмкін, бірақ көбінесе олар ірі емес. Кей жағдайларда оларды пайдалануға тыйым салынуы мүмкін (мысалы, Жаңа Зеландияда), егер олар жергілікті тайпаларға қолжетімді болмаса. Австралиялық галактикалар экзотикалық форель түрлерінен туындаған зияннан басқа, балықшылар тарапынан "тынышсыз кішкентай" және "форель емес" деп қарастырылады. Бұл, бірнеше австралиялық галактика түрлері кішкентай болғанымен, аулауға жеткілікті мөлшерге дейін өседі және ылғал және құрғақ жемдерді оңай ұстайды, ал осы түрлердің бірі – дақты галактика – экзотикалық форель түрлері енгізілгенге дейін Австралияда белсенді ауланды. Австралиядағы бірқатар жеңілдете жемдерді қолданушылар осы австралиялық тума балықтарды аулаудың ләззатын (және қайта жіберудің) жаңғыртуда.