Үлкен экономиялық дағдарыс кезеңіндегі нан пісіру дәстүрі

Кіріспе

Ұлы депрессия кезінде жиі жасалатын торт – депрессия торттары. Бұл торттарға сүт, қант, май немесе жұмыртқа аз мөлшерде немесе мүлдем қосылмайды, себебі сол кезде бұл ингредиенттердің бағасы жоғары немесе табуы қиын болған. Осыған ұқсас торттар "Соғыс торттары" деп те аталады, өйткені олар тапшылығы бар немесе әскерлерге арналған ингредиенттерді пайдаланудан аулақ болған. Депрессия кезіндегі торттарды "Пісірілген жүзімді торт", "Сүтсіз, жұмыртқасыз, майсыз торт" немесе "Жұрттың торт" деп те атайды. "Пісірілген" дегені – рецепт басындағы қайнату кезінде жүзімді қант пен дәмдеуіштермен бірге қайнатып, сироп негізін жасау. Дегенмен, кейбір шеберлер май қосады. Пісірілген жүзімді торттар тарихы кем дегенде Америка Азамат соғысы кезіне дейін жетеді.

Тарих

Депрессиялық торт Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жазбаларда "Соғыс торт" деп аталған. 1918 жылы АҚШ Азық-түлік басқармасы таратып жүрген "Азық-түлік экономикасы соғыс кезінде" атты нұсқауда "Соғыс торттары" "Қорғауға арналған тәттілер рецептері" бөлімінде тізімделген. АҚШ Азық-түлік басқармасы соғыс кезінде қантты тұтынуды азайтудың маңыздылығын баса көрсетті және оның орнына меласса, жүгері сиропы және кішміш ұсынды. 1929 жылғы қор нарығының құлауынан кейін Америкада Ұлы депрессия басталғанда, отбасылар өз бюджеттерін созуға және тамақ дайындауда ең төмен және арзан ингредиенттермен "көнуге" мәжбүр болды. Кейбір әйелдер отбасын аптасына 5 доллармен асырады. Десерт көптеген адам үшін сәндікке айналды, ал депрессиялық торт сүт, жұмыртқа және май қосылған басқа торттарға қарағанда қолжетімді балама болды. Қолжетімділік ингредиенттерді алмастыру арқылы қамтамасыз етілді. Мысалы, майдың орнына қымыз, сүттің орнына су, ал жұмыртқаның орнына разрыхлитель қолданылды. Депрессиялық торт – Ұлы депрессия кезінде ингредиенттерді алмастырудың көптеген мысалының бірі, себебі кейбір әйелдер осы тәжірибеден толыққанды пайдаланып, қолдан жасалған тағамдарды, мысалы, қолдан жасалған алма пішірмесі мен қолдан жасалған балық жасады. Радиошоулар мен әйелдерге арналған журналдар Ұлы депрессия кезінде депрессиялық торт рецептін таратуда маңызды рөл атқарды. Бетти Кроккердің ас дайындау сағаты – әйелдерге бюджеттік рецепттер ұсынған осындай бағдарламалардың бірі болды. Бетти Кроккердің иесі «General Mills» компаниясы диетологтар мен аспаздарды тортты «бұзудың» әртүрлі жолдарын, мысалы, ингредиенттерді жоюды тәжірибелеу үшін жұмысқа алды. Лоринг Шулердің «Ladies' Home Journal» журналы Ұлы депрессия кезінде нан пісіру кеңестерін ұсынды, жұмыртқаны разрыхлительмен ауыстыруды және арзан астық пен өнімдерді пайдалануды ұсынды. М.Ф.К. Фишердің «Қалай қасқыр пісіру керек» кітабында «Соғыс торттары» атты рецепт жарияланды және оның «Тамақтану өнері» кітабында қайта жарияланды; ол дәмді жасыру үшін дәмдеуіштер қолданылатын бекон майын пайдаланады. Практикалық тиімділігі үшін мақталып, «ешқашан жасалған ең пайдалы торт» деп жарияланған депрессиялық торт 20-шы ғасырдың соңына дейін Америкада пісіріліп келді. Оның рецепті «The Telegraph Herald», «The Pittsburgh Press» және «The Modesto Bee» сияқты көптеген басылымдарда жарияланды.

Depression cake has been referred to as "War Cake" by texts dating back to World War I. In a pamphlet distributed by the United States Food Administration in 1918 entitled "War Economy in Food", War Cake is listed under "Recipes for Conservation Sweets". The United States Food Administration stressed the importance of reducing sugar consumption during the war and offered molasses, corn syrup, and raisins in its place. When the Great Depression hit America following the Stock Market Crash of 1929, families were forced to stretch their budgets and "make do" with minimal and cheap ingredients when it came to cooking. Some women had to feed their families on $5 per week. Dessert became a luxury for most, and depression cake was a more affordable alternative to other cakes that used milk, eggs, and butter. Affordability was achieved through ingredient substitution. For example, shortening was substituted for butter, water was substituted for milk, and baking powder was substituted for eggs. Depression cake is just one of many examples of ingredient substitution during the Great Depression, as some women took full advantage of the practice by making mock foods such as mock apple pie and mock fish. Radio shows and women's periodicals played a large role in circulating the recipe for depression cake during the Great Depression. Betty Crocker's Cooking Hour was one such show that provided women with budget friendly recipes. General Mills, owner of Betty Crocker, employed nutritionists and cooks to experiment with different ways of "ruining" a cake, such as ingredient omission. Loring Schuler's Ladies' Home Journal was a publication that also offered baking tips during the Great Depression, recommending replacing eggs with baking powder and using inexpensive grains and produce. A recipe titled "War Cake" was published in M. F. K. Fisher's book How to Cook a Wolf and republished in her The Art of Eating; it uses bacon grease on the premise that spices will mask its taste. Praised for its practicality and declared to be "the most worthwhile cake ever made," depression cake was still baked in America as of the late 20th century. The recipe for it has been featured in an array of publications such as The Telegraph Herald, The Pittsburgh Press, and The Modesto Bee.