Рене Кревель: Сюрреалист, жазушы және трагедиялы өмір

Кіріспе

Француз сюрреалистік жазушысы Рене Кревель (kʁəvɛl; 1900 жылдың 10 тамызы – 1935 жылдың 18 маусымы) – сюрреализм қозғалысына қатысқан француз жазушысы.

Өмір

Кревель париждік буржуазия отбасында дүниеге келді. Ол діни тәрбиеден ауыр түрде зардап шекті. Он төрт жасында әкесі асылып, өз-өзіне қол жұмсады. Кревель Париж университетінде әдебиет және құқық пәндерін оқыды. Ол Тристан Царамен танысып, 1923 жылы Дада қозғалысына қосылды (Кревель 1923 жылдың шілдесінде Цараның «Le Coeur à Barbe» пьесасында «Көз» рөлін ойнады), сосын Андре Бретон және сюрреалистерге жақындады. 1923/1924 жылғы қысында Кревел мен американдық суретші Юджин Маккоун арасында махаббат оянып, дамыды. Маккоун арқылы Кревель әсем богемиялық топпен араласып, Нэнси Кунард, Фрэнсис Скотт Фицджеральд, Каресс және Гарри Кросби сияқты адамдармен танысты. 1924 жылдан бастап Кревель «Détours» және «Mon Corps et moi» («Менің денем және мен») сияқты романдар жазды, онда ол өз қорқыныштары, қарсылығы және жайсыз сезімі туралы кеңінен толқып жазды. 1926 жылы «La Mort difficile» («Қиын өлім») жарық көрді, онда ол сүйіктісі Маккоунды «Артур Брюггель» кейіпінде бейнеледі. Бұл жарияланым олардың махаббатына нүке салды, бірақ Кревель өмірінің соңына дейін Маккоунмен жақын байланыста болды. Сондай-ақ 1924 жылы оған туберкулез диагнозы қойылды, осының салдарынан ол Парижден жиі, әсіресе Швейцариядағы санаторияларға баруға мәжбүр болды. 1929 жылы Леон Троцкийдің жер аударылуы оны қайтадан сюрреалистерге қосылуға ықпал етті. Бретонға адал қалған ол, коммунистер мен сюрреалистерді жақындастыруға тырысты. 1928 жылы Берлинде болған қысқа сапарда ол Карл Стернхаймның қызы Доротеямен танысып, ғашық болды. Кревельдің көптеген туындылары оның коммунист ретіндегі қатысы мен оның екіұрыстылығынан туындаған ішкі күйзелісіне арналған. Кревель 1935 жылдың 18 маусымы күні кешкі аспаздық газды жаққан күйінде өз-өзіне қол жұмсады – бұл оның алғашқы жарияланған кітабында сипаттағандай болды. Оның осы қадамға баруының кем дегенде екі себебі болды: 1) 1935 жылдың маусымында Парижде ашылған «Мәдениетті қорғау үшін жазушылардың бірінші халықаралық конгресі» кезінде Бретон мен Илья Эренбург арасында жанжал туды. Бретон, барлық сюрреалистер сияқты, Эренбургтің сюрреалистерді педерасттер деп атаған памфлетінен ренжіді, ол Эренбургті көшеде бірнеше рет сапалап, конгрестен қуылды. Салвадор Далидің айтуынша, «сюрреалистер арасындағы жалғыз нағыз коммунист» болған Кревель, конгреске сюрреалистерді қайта қабылдауға делегаттарды көндіруге күндіз-түні тырысты, бірақ сәтті болмады және 23:00-де конгрестен мүлдем шаршап шықты. 2) Кревель конгрестен шыққаннан кейін бүйрек туберкулезімен ауыратынын білді. Ол «Денемді өртеп жіберіңіздер. Жек көремін» деген хат қалдырды. Бретон 1925 жылы «Сюрреалистік революция» журналының бірінші санында «Өзін-өзі өлтіру – шешім бе?» деген сұрақ қойғанда, Кревель «Иә» деп жауап бергендердің бірі болды. Ол «Бұл, әдетте, ең дұрыс және соңғы шешім» деп жазды.

Crevel was born in Paris to a family of Parisian bourgeoisie. He had a traumatic religious upbringing. At the age of fourteen, his father committed suicide by hanging himself. Crevel studied literature and law at the University of Paris. He met Tristan Tzara and joined the Dada movement as early as 1923 (Crevel would play the "Eye" character in Tzara's play Le Coeur à Barbe, in July 1923), then got closer to André Breton and the Surrealists. During the 1923/1924 winter, a love affair between Crevel and American artist Eugene McCown began. Through McCown, Crevel mingled with a chic bohemian crowd and got to know Nancy Cunard, Francis Scott Fitzgerald, Caresse and Harry Crosby, and others. From 1924, Crevel wrote novels such as Détours and Mon Corps et moi ("My Body and Me") where he would extensively write about his fears, his revolt and his feeling of malaise. In 1926 was published La Mort difficile ("Difficult Death"), a novel where he depicts his lover McCown as "Arthur Bruggle". The publication ended their love affair, though Crevel would be close to McCown till the end of his life. Also in 1924, he was diagnosed with tuberculosis which caused him to frequently leave Paris for sanatoriums, especially in Switzerland. The 1929 exile of Léon Trotsky persuaded him to rejoin the surrealists. Remaining faithful to Breton, he struggled to bring communists and surrealists closer together. In 1928, during a short stay in Berlin, he met Carl Sternheim's daughter, Dorothea, with whom he fell in love. Much of Crevel's work deals with his involvement as a communist and his inner turmoil at being bisexual. Crevel killed himself by turning on the gas on his kitchen stove the night of 18 June 1935—exactly the same way as he described in his first published book—several weeks before his 35th birthday. There were at least two direct reasons: (1) There was a conflict between Breton and Ilya Ehrenburg during the first "International Congress of Writers for the Defense of Culture" which opened in Paris in June 1935. Breton, who, like all fellow surrealists, had been insulted by Ehrenburg in a pamphlet which saidamong other thingsthat surrealists were pederasts, slapped Ehrenburg several times on the street, which led to surrealists being expelled from the Congress. Crevel, who, according to Salvador Dalí, was "the only serious communist among surrealists", spent a whole day trying to persuade the other delegates to allow surrealists back, but he was not successful and left the Congress at 11:00 pm, totally exhausted. (2) Crevel reportedly had learned that he suffered from renal tuberculosis right upon leaving the Congress. He left a note which read "Please cremate my body. Loathing." When Breton included the question "Suicide: Is It a Solution?" in the first issue of La Révolution surréaliste in 1925, Crevel was one of those who answered "Yes". He wrote "It is most probably the most correct and most ultimate solution."