Кіріспе

Америка ұлттық паркі және табиғат қорығы

Нью-Ривер-Гордж ұлттық паркі және қорығы – Аппалачи тауларындағы Батыс Вирджиния штатының оңтүстігіндегі Нью-Ривер-Горджды қорғау және сақтау мақсатымен құрылған Америка Құрама Штаттарының Ұлттық парк қызметінің (NPS) бөлімшесі. 1978 жылы ұлттық өзен ретінде құрылып, 2020 жылы қайта бекітілген бұл парк пен қорық Хинтон қаласынан төмен ағыс бойында Анстедке жақын орналасқан Хокс Нест мемлекеттік паркіне дейін 85 километрге (53 миль) созылады. Бұл сонымен қатар Шығыс жағалауындағы ең танымал альпинизм аймақтарының бірі. Нью-Ривер өзенінің бастауы Солтүстік Каролина штатында, ол Вирджиния арқылы Батыс Вирджиния тауларына қарай ағып, Канава өзеніне қосылады, ал ол Огайо өзеніне жалғасады.

Тарих

Президент Джимми Картер 1978 жылғы 10 қарашада Нью-Ривер-Гордж ұлттық өзенін құру туралы заңға қол қойды. Заңнамада көрсетілгендей, парк ұлттық парк жүйесінің бір бөлігі ретінде «Нью-Ривер-Гордж және оның төңірегіндегі ерекше табиғи, көркем және тарихи құндылықтар мен нысандарды сақтау және түсіндіру, сондай-ақ Батыс Вирджиниядағы Нью-Ривердің маңызды бөлігін қазіргі және болашақ ұрпақтардың пайдасы мен ләззаты үшін еркін ағып жатқан өзен ретінде сақтау» мақсатымен құрылды. Нью-Ривер-Гордж ұлттық паркі мен қорығы туралы заң 2021 жылғы біріктірілген қаржыландыру заңына енгізіліп, 2020 жылғы 27 желтоқсанда президент Дональд Трамп қол қойды, бұл тағайындаманы Нью-Ривер-Гордж ұлттық паркі мен қорығы деп өзгертті. Бастапқы ұлттық өзеннің 10 пайызынан азы ұлттық парк ретінде қайта тағайындалды, онда аң аулауға рұқсат етілмейді, ал қалған бөлігі көп өзгеріске ұшырамаған ұлттық қорық болып табылады.

Геологиялық ерекшеліктері

Ағынды су – Жаңа өзен шатқалының геологиялық ерекшеліктерін қалыптастыратын жаратылыс күші, өйткені өзен Аппалачи тауларындағы ең ұзын және ең терең өзен шатқалын қалыптастыруды жалғастыруда. Шатқалда Аппалачи үстіртінің геологиясын көрсететін әртүрлі ерекше геологиялық нысандар мен процестер көрініс тапқан, оның ішінде 305 метрге дейін құмтас пен тақтатас қабаттары, үй сияқты алып тастар, өсімдіктер мен омыртқасыздардың қазба қалдықтары және тік арна құлаулары бар. Өзен төрт көмір қабатын ашып көрсеткен, олар әлемдегі ең жақсы битумдық көмірге жатады. Бұрынғы кезде түтінсіз Жаңа өзен көмірі елдің пойыз, фабрика, флот және электр стансаларының қазандықтарын қыздырды, ал оның коксi елдің темір қорғасын қорыту пештерін отынмен қамтамасыз етті.

Су жануарлары

Жаңа өзен жүйесінің суларында гидрологиялық ерекшеліктер мен су тіршілігінің орталарының мозаикасы бар, ол ерекше су экожүйесін қолдайды және сирек кездесетін өсімдіктер, жануарлар мен қоғамдастықтарды қамтамасыз ететін жағалау аймағын қуаттандырады. Бұл сулар АҚШ-тың шығысында теңдесі жоқ өзендік гидрологиялық ерекшеліктер мен процестердің таңғажайып түрлілігі мен тығыздығын ұсынады, оның ішінде ойыстар, арналар, тегіс ағыстар, шапшымалар, саңылаулар, тасқын сулар, шарлауықтар, каскадтар, құламалар, және сарқырамалар бар. Өзен – өте өнімді су экожүйесі болып табылады, оған жергілікті балықтардың (көптеген түрлері басқа еш жерде кездеспейді), моллюскалар, рактар және сирек қосмекенділер, бауырымен жорғалаушылар, құстар мен сүтқоректілерді қоса алғанда, су жануарларының кең спектрі кіреді. Жағалау аймағы – парктің биологиялық әртүрлілігі ең жоғары бөлігі, онда әлемдік деңгейде сирек кездесетін қоғамдастықтар мен бірнеше сирек түрлер үшін өте маңызды тіршілік ортасы бар. Жаңа өзен – динамикалық су экожүйесі, ол шабақ балықтарын және басқа да аң аулауға болатын балықтарды, омыртқасыздарды және су өсімдіктерін қолдайды.

Түрлі өсімдіктер мен жануарлар дүниесі

Жаңа өзен ойысы ұлттық паркі мен қорығы орталық және оңтүстік Аппалачиядағы өзен ойысының ең алуан түрлі флорасын қамтитын, әлемдік маңызы бар орманның ядросында орналасқан; ол жойылып бара жатқан сүтқоректілер, сирек құстар мен қосмекенділер үшін өте маңызды тіршілік ортасын қамтамасыз етеді. Паркте тұрақты орман, жартастар мен тік беткейлер, ормандық су сіңірулер мен батпақтар, жасылданған жазық орман, тасталған шахта порталдары (сиырлар, қосмекенділер және Аллегейни орманды кеміргіші – Батыс Вирджинияда ерекше қорғауға алынған және АҚШ-тың шығысында саны азайып бара жатқан түрлерге пана) бар. Жаңа өзен ойысы кем дегенде 63 түрлі сүтқоректіге баспана береді, оның ішінде Вирджинияның ірі құлақты және Индиананың жарғақ құстары жойылып бара жатқан түрлердің қатарында. Өзен, салалары мен орман 48 белгілі қосмекенділер түрінің мекені, соның ішінде жойылып бара жатқан шығыс тозақ иісі, қара ішкі саламандр және үңгір саламандры да бар. Ағаш құстар, виреолар және торғайлар сияқты әртүрлі құстардың популяциялары өмірінің бір бөлігін тропиктерде өткізеді, бірақ көбею үшін Жаңа өзен ойысының бөлмелденбеген орманға тәуелді. Аймақ солтүстік-оңтүстік көші-қон жолының маңызды буыны болып табылады. Жыл сайын күзгі көші-қон маусымында мыңдаған сұңқарлар осы аймақтан өтеді. Ұлттық паркілер қызметі және Батыс Вирджинияның Табиғи ресурстар департаменті Жаңа өзен ойысына саяшы соқырды қайта оралту үшін көп жылдық бағдарламаны бастады. Олар жартастардың үстінде ұшып, тік төмен құлайды. Ойыста кем дегенде 1342 түрі және 54 сирек кездесетін өсімдіктерді қамтитын қырық түрлі өсімдіктер қауымдастығы анықталды.

Адам қоныстары

18-19 ғасырларда адамдар жұмыс істеген және өмір сүрген, Нью-Ривер көмір кен орнын көмірмен қамтамасыз еткен және Америка өнеркәсібін дамытуға көмектескен ағаш материалдарын жеткізген, тарихи маңызы бар тастап кетілген жерлер бар. Парктің орманда жасырылған өткенінің қалдықтары Аппалачи тауларындағы бұрынғы өмірдің оқиғаларын айтады. Көрмеде тарихи көмір өндіру құрылыстары мен кокс пештерінің материалдық қалдықтары – мысалы, Натталлбург көмір өндіру кешені мен қала тарихи ауданы және Кей Мур – және 50-ден астам компанияға тиесілі қалалармен байланысты тарихи құрылыстар мен қирандылар бар. Жаңа өзен аймағы 1873 жылы темір жолдың келуімен сыртқы әлемге ашылды. Паркте ескі теміржол деполары, теміржол аулалары, теміржол жолдары, болат және ағаштан жасалған көпірлер, теміржол жабдықтары, археологиялық орындар және теміржолды қолдау үшін дамыған Турмонд сияқты қалалар бар. Ағаш өңдеу өнеркәсібімен байланысты тарих пен археологияны Гамлет сияқты ескі қалалардың қираған жерлерінде көруге болады. Сонымен қатар, аймақтың мәдени тарихына үлес қосатын, Жаңа өзенмен ұзақ жылдардан бері байланысты отбасылардың ата-бабалары өмір сүрген және жұмыс істеген, сақталған шаруашылық фермалары, бұрынғы қауымдық орындар, үйлер және басқа да жерлер бар.

Демалыс

Жаңа өзеннің төменгі шатқалы – рафтинг үшін ең танымал орындардың бірі. III-V кластағы бұрқасынды сулардың қиындық деңгейі жоғары, олардың көпшілігі ірі тастармен тосылған, сондықтан өте күшті ағыстарда, қарсы ағыстарда және гидравликалық құбылыстарда маневр жасау қажет. Кәсіби ұйымдар сәуірден қазан айына дейін өзен бойымен турларды ұйымдастырады. Өзеннің жоғарғы бөлігінде I-III кластағы ағыстар бар, олар каноэмен жүзуге қолайлы. Нью-Ривер-Гордж ұлттық паркі мен қорығы – елдегі тау шаңғысы спортының ең танымал орталықтарының бірі. Паркте 1400-ден астам белгіленген тау шаңғысы маршруты бар. "Жаңа" деп аталатын шатқалдың төменгі жағындағы жартастар өте қатты Наттал құмтасынан тұрады. Тас беті әртүрлі, көптеген жарықтар мен тік беттерге арналған маршруттар бар, сондай-ақ үлкен шатырлар да кездеседі. Көтерілулердің көпшілігі бір кезеңдік болып келеді және биіктігі әртүрлі. Йосемити жүйесі бойынша 5.10–5.12 диапазонындағы маршруттар тәжірибелі альпинистерге арналған, дәстүрлі және спорттық стильдегі маршруттардың саны шамалы ерекшеленеді. Жаңа өзенде балық аулау өте танымал. Судың құрамындағы балықтардың көп түрлілігі оны жылы сулы балық аулауға өте қолайлы етеді. Парктегі 80 шақырымнан астам жаяу жолдар оңай серуендеуден бастап қиын жолдарға дейін әртүрлі. Ескі теміржол жолдарымен жүретін бірнеше жол велосипедшілерге ашық. Парк ішінде өзен бойында орналасқан төрт қарапайым кемпинг аймағы бар. Sandstone және Canyon Rim жерлерінде жыл бойы жұмыс істейтін екі келушілер орталығы орналасқан. Жыл сайынғы Көпір күні шарасы қазан айының үшінші сенбісінде Нью-Ривер-Гордж көпірінен жүздеген адамның парашютпен секіруіне, көтерілуіне және BASE jumping жасауына куә болады.