Тыныш мұхиты саурысы – Cololabis saira балығының сипаттамасы, тамаққа қолданылуы, сыртқы түрі және тіршілік ортасы туралы ақпарат. Балық, теңіз өнімдері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Тынық мұхиты саури (Cololabis saira) – Scomberesocidae тұқымдасына жататын балық түрі. Саури бірнеше Шығыс Азия елдерінің асханаларында қолданылатын теңіз тағамы, және оны скумбрия шоқын да дейді.
The Pacific saury (Cololabis saira) is species of fish in the family Scomberesocidae. Saury is a seafood in several East Asian cuisines and is also known by the name mackerel pike.
Биология
Саурия – аузы кішкентай, денесі сопақ, арқа және анальдық қанаттары арасында ұсақ қанатшалары бар, шанышқылы құйрығы бар балық. Балықтың арқа жағы күңгірт жасылдан көк түске дейін, ал астыңғы жағы күміс түсті, екі жағында кездейсоқ орналасқан ұсақ, ашық көк дақтар шашыраңқы орналасқан. 15–18 °C температураны ұнатады. Тынық мұхитының сауриясы көбінесе бетке жақын кездеседі (бірақ олар 0–230 м тереңдікте де болуы мүмкін). Тынық мұхитының сауриясы – көшпенді түр. Ересек балықтар әдетте теңіз бетінен алыс емес, топтап жүзеді. Жастар суда қалқып жүзетін теңіз шөптерімен байланыста болады. Саурия жұмыртқа туады. Жұмыртқалары қабықша бетіндегі жіпшелер арқылы теңіз шөптері сияқты қалқып жүзетін заттарға бекітіледі. Саурия азық ретінде зоопланктонмен қоректенеді, мысалы, копеподтар, криль, амфиподтар, және анчоустар сияқты кәдімгі балықтардың жұмыртқалары мен дернәсілдерімен қоректенеді, себебі оларда асқазан болмайды және тік, қысқа ішегі болады. Саурияның ішкі органдарында Rhadinorhynchus selkirki деп аталатын шағын, қызыл, құртқа ұқсас паразиттер кездесуі мүмкін; олар зиянсыз. Тынық мұхитында өсетін саурияның табиғи жоратындарына теңіз сүтқоректілері, кальмарлар және тунецтер жатады. Саурия майында n3 қанықпаған май қышқылдары (PUFA) және 18 көміртек атомынан ұзын алифалық тізбегі бар ұзын тізбекті моноқанықпаған май қышқылдары (LCMUFA) көп мөлшерде кездеседі.
Saury is a fish with a small mouth, an elongated body, a series of small finlets between the dorsal and anal fins, and a small forked tail. The fish's color is dark green to blue on the dorsal surface, silvery below, and there are small, bright blue blotches distributed randomly on the sides. preferring temperatures around 15 – 18 °C. Pacific saury is usually found near the surface (though they may have a depth range of 0 – 230 m). The Pacific saury is a highly migratory species. Adults are generally found offshore, near the surface of the ocean, in schools. Juveniles associate with drifting seaweed. Pacific saury are oviparous. Eggs are attached to floating objects, such as seaweed, via filaments on the shell surface. The saury feeds on zooplankton, such as copepods, krill, amphipods, and the eggs and larvae of common fish, such as anchovies, due to their lack of stomach, and their short straight intestines The internal organs of the saury may contain small, red, earthworm like parasites named Rhadinorhynchus selkirki; these are harmless. A few of the natural predators of Pacific saury include marine mammals, squid and tuna. Saury oil contains considerable levels of n 3 unsaturated fatty acids (PUFA) and long chain monounsaturated fatty acids (LCMUFA) with aliphatic tails longer than 18 carbons.
Жапония
Тынық мұхитының сауры жапон тілінде санма (さんま/サンマ) немесе сайра (さいら/サイラ) деп аталады. Сайра – Жапонияның Кии түбегі аймағындағы балықтың жергілікті атауы. Балықтың жапонша атауында қолданылатын кандзи сөзбе-сөз "күзгі пышақ балық" деп аударылады, себебі оның дене пішіні катанаға ұқсайды. Саури – жапондық асүйіндегі күзді символдайтын маусымдық тағамдардың бірі. Оны көбінесе тұздап, толықтай грильдеп (жартылайлап) пісіріп, дайкон ороши (ұсақталған дайкон) қосып, күріш пен мисо шорпасымен бірге ұсынады. Соя соусы, судачи, лайм, лимон немесе басқа цитрус шырындары да қолданылуы мүмкін. Ішегі ащылау келеді, бірақ көптеген адамдар балықты ішіндегісін шығармайды, себебі оның ащылығы дәмдеуіштермен үйлесіп, тағамның ләззатын арттырады. Сардиндерге қарағанда кішкентай сүйектері көп, бірақ олар көп емес. Жапонияның әртүрлі аймақтарында саури фестивальдері өткізіледі (мысалы, Мегуро Санма). Санма сашимиге деген сұраныс артып келеді, бірақ ол кең таралған емес. Санма-зуши суши дайындау үшін сирек қолданылса да, Кии түбегінің кейбір бөліктерінде, әсіресе Мие префектурасының оңтүстік жағалауында аймақтық деликатес саналады. Оны тұз бен сірке суына маринадтап (аймаққа байланысты ащы апельсин немесе лимон сіркесі қолданылуы мүмкін), содан кейін сіркелі күріштің үстіне қойып дайын суши жасайды. Балықты табада қуырып немесе кабаяки түрінде консервілеуге болады. Кейбір саурилердің құйрығы мен аузы сары түсті болады, ал сирек жағдайларда сары денелі саури ұсталады. Мұндай балықтар жоғары бағамен сатылады. Сауридің сарғаю себебі әлі анықталған жоқ. Грильде пісірілген кезде, оны тазарту үшін үлкен қабыршақтарды аршып тастаудың қажеті болмайды, және ішкі мүшелер мен жамбас сирек алынатындықтан, оны асүй пышағын қолданбай оңай дайындауға болады. Кейде оны аспаздық кітаптарда бастауыш деңгейіндегі тағам ретінде сипаттайды.
Pacific saury is known as sanma (さんま/サンマ) or saira (さいら/サイラ) in Japanese. Saira is the fish's local name in the Kii Peninsula region of Japan. The kanji used in the Japanese name of the fish (秋刀魚) literally translates as "autumn knife fish," as its body shape resembles a katana. Saury is one of the most prominent seasonal foods representing autumn in Japanese cuisine. It is most commonly served salted and grilled (broiled) whole, garnished with daikon oroshi (grated daikon) and served alongside a bowl of rice and a bowl of miso soup. Other condiments may include soy sauce, sudachi, lime, lemon, or other citrus juices. The intestines are bitter, but many people choose not to gut the fish, as many say its bitterness, balanced by the condiments, is part of the enjoyment. It also has many small bones, though not as many as sardines. Saury festivals are held in various parts of Japan (for example, Meguro Sanma). Sanma sashimi is becoming increasingly available but is not common. Although rarely used for sushi, sanma zushi is a regional delicacy along parts of the Kii Peninsula, especially along the coast of southern Mie Prefecture. It is prepared by pickling the saury in salt and vinegar (depending on the region, bitter orange or citron vinegar may be used), and then placing it on top of vinegared rice to create the finished sushi. The fish can also be pan fried or canned kabayaki. Some saury has a yellow tail and mouth, and in rare cases, saury with a yellow body can be caught. These are traded at high prices as high end fish. The reason why the saury turns yellow has not yet been determined. When cooked as grilled fish, it does not have large scales to be removed, and since it is rare to take out internal organs and gills, it is easy to handle without the need for a kitchen knife. It is sometimes referred to as an introductory fresh fish in cooking books.
Корея
Тынық мұхитының саури балығы корей тілінде кконгчи (꽁치) деп аталады. Гамуги – қыс айларында дайындалатын, жартылай кептірілген сауриден жасалған корей тағамы. Бұл тағам көбінесе Солтүстік Кёнсан провинциясының Поханг, Ульжин және Йонгдеок сияқты аймақтарында танымал, себебі осы жерлерде осы балық көптеп ауланады. Сауриді қайнатып пісіру (꽁치조림, kkongchi jorim) – корейдің дәстүрлі қайнатылған тағамдарының бірі. Тұзбен пісірілген саури Кореяда кконгчи гуи (꽁치구이) деп аталады.
Pacific saury is called kkongchi (꽁치) in Korean. Gwamegi is a Korean dish of half dried Pacific saury made during winter. It is mostly eaten in the region of North Gyeongsang Province in places such as Pohang, Uljin, and Yeongdeok, where a large amount of the fish are harvested. Simmered saury (꽁치조림, kkongchi jorim) is a common variety of jorim, Korean traditional simmered foods. Salt grilled saury is known as kkongchi gui (꽁치구이) in Korea.
Ресей
Орыс тілінде сайра (сайра) деп аталатын Тынық мұхиты сауры, Тынық мұхитына тікелей қол жеткізе алатын Ресейде танымал. Ресейде оны тұз және дәмдеуіштермен консервіленген күйінде сатады, кейде өсімдік майы немесе томат соусы қосылады. Сондай-ақ оны ысталған күйінде де жейді.
Called saira (сайра) in Russian, Pacific saury is popular in Russia, which directly access the Pacific Ocean. In Russia, it is sold canned with salt and spice, sometimes with the addition of vegetable oil or tomato sauce. It is also eaten smoked.
Ұлыбритания
Тынық мұхиты сауриясы шұбар және теңіз балық аулау үшін әйел ретінде қолданылады. Ұлыбританияда оларды көбінесе "блюиз" деп атайды, бұл мүмкін, Тынық мұхиты сауриясын көк макрельмен шатастырудан туындаған.
Pacific saury is used as bait for pike and sea fishing. In the UK, they are usually called blueys, possibly due to people confusing the Pacific saury with blue mackerel.
Балық аулау
1950 жылы Жапония шамамен 98%-ын, ал Оңтүстік Корея 2%-ын аулаған, бірақ соңғы онжылдықтарда Жапонияның аулау үлесі пропорционалды түрде азайды. Қытай мен Тайвань да қазір сойра балығын аулайтын елдердің қатарында. Кеңес Одағы 1960 жылдардан бастап ел ыдырағанға дейін сойра балығын аулаған. Тайвань 1988 жылы сойра балығын аулауға кірісіп, аулау көлемін ұлғайта бастады. 2002 жылы қытайлықтар да сойра балығын аулай бастады және жылына 100 000 тоннадан астам балық аулап жатыр. Солтүстік Тынық мұхитындағы алыс қашықтықтағы балық аулауға шамамен 90 тайваньдық кеме қатысады. Тайваньтың Тынық мұхитындағы сойра балығының жалпы аулау көлемі 2021 жылы 30 мың тонна, ал 2022 жылы 40 мың тоннаны құрады. Тайваньдық сойра балығын аулау кемелері шамдарды (инканденсценттік және жоғары интенсивті разрядты (HID) шамдардан) жарықдиодты (LED) шамдарға ауыстырып, осылайша қоршаған ортаға тигізетін зиянды азайтуда.
Around 1950, Japan caught about 98% of the catch and South Korea about 2%, but Japan's catch share has decreased proportionally in recent decades. Other nations that fish saury now include China and Taiwan. The Soviet Union fished saury around 1960 until the dissolution of the country. Taiwan began fishing for saury around 1988 and has been expanding its catch. In 2002, the Chinese also started fishing for saury, and they have been catching over 100,000 tons a year. Approximately ninety Taiwanese vessels participate in the long distance North Pacific fishery. Taiwan's total Pacific saury landings were 30k metric tons in 2021 and 40k metric tons in 2022. Boats in the Taiwanese saury fishery have been transitioning from incandescent and high intensity discharge (HID) light bulbs to light emitting diodes (LED) which allows them for an environmental impact reduction.