Кеңес тыңшысы күдіктісі: Елена Витте – Гелен Сильвермастер өмірі

Кіріспе

Хелен П. Сильвермастер (19 шілде 1899 – 22 желтоқсан 1991) – күдікті совет тыңшысы.

Өмірбаян

Елена Витте 1899 жылы Ресей империясында дүниеге келген. Оның әкесі, барон Петр Витте, патша Николай II-нің кеңесшісі және Моңғол үкіметіне кеңес берген. Қазан революциясынан кейін ол большевиктермен тұтқындалды, бірақ кейін босатылды. Әкесінің тұтқындалуынан кейін ол Қытайға көшіп, 1923 жылдары орыс еркегіне үйленді, содан кейін Елена Волков ретінде танылды. Жұбайлар 1924 жылы Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына көшіп, сол жылы Анатолий Борис Волков атты ұлдары дүниеге келді. (Волков пен "Поп Фолкоф" немесе Сан-Францискодағы тағы бір коммунист, Исаак Фолкоф арасында ешқандай байланыс жоқ.) Ұлы туғаннан кейін көп ұзамай олар ажырасты. Хелен Нейтан Грегори Сильвермастермен қарым-қатынас бастады; жұбайлар 1930 жылы үйленді және Нейтан 1964 жылы қайтыс болғанға дейін некеде болды. 1939 жылы олар Вашингтонға келді. Вашингтонда ол Вашингтон кітапханасының, Бейбітшілік және демократия үшін американдық лиганың, Қытайға көмек көрсету жөніндегі Вашингтон комитетінің және Конституциялық бостандықтар үшін ұлттық федерацияның жетекшілерінің бірі болды. Бұл ұйымдардың барлығы Коминтерн мен АҚШ Коммунистік партиясының (КПАҚ) демеушілігінде құрылған. Venona шифрларын бұзу арқылы анықталған оның кеңеспен байланысының кодолық аты "Дора" болды. Бастапқыда Джейкоб Голос Сильвермастер тобының негізгі байланысшысы болды, бірақ денсаулығы нашарлағандықтан ол үйден ақпарат жинау үшін Элизабет Бентлиді пайдаланды. Хелен Бентлиге күдікпен қарады және Голоске ол ФБР-дің жасырын адамы деп сенетінін айтты. Голос оған мұның абсурд екенін және онымен жұмыс істеуден басқа жолы жоқ екенін айтты. Сильвермастерлер Бентлиді жаңа байланыс ретінде мәжбүр түрде қабылдады. "Қызыл тыңшы патшайымы" (2002) кітабының авторы Кэтрин Олмстед мынаны атап көрсетеді: "Элизавета екі апта сайын Вашингтонға барып, Сильвермастерлерден құжаттарды алып, партиялық жарналарын жинап, коммунистік әдебиеттерді жеткізетін. Көп ұзамай құжаттардың көлемі соншалықты артты, Ульман, әуесқой фотограф, олардың жертөлесінде қараңғы бөлме құрды. Элизавета әдетте кем дегенде екі-үш орам микрофильмделген құпия құжаттарды жинап алатын, ал бірде қырыққа дейін алған. Ол барлық пленка мен құжаттарды тоқу қапшығына немесе басқа да әйелдерге тән аксессуарларға салып, пойызбен Нью-Йоркке алып кететін". Мәскеу 1944 жылдың жазында алынған суреттелген құжаттардың шамамен жартысы оқылмайтынын айтып шағымданды және Ульманға қосымша оқыту ұсынды. Алайда, материалды талдауға жауапты Павел Фитин оны өте маңызды деректер ретінде сипаттады.

Elena Witte was born in 1899 in the Russian Empire. Her father, Baron Peter Witte, was a counselor to Tsar Nikolai II and acted as an advisor to the Mongolian government. After the October Revolution he was arrested by Bolsheviks, but later released. After her father's arrest, she moved to China and married a Russian, becoming known as Elena Volkov, around 1923. The couple emigrated to San Francisco, California, in 1924 where their son, Anatole Boris Volkov was born the same year. (There is no known link between Volkov and "Pop Folkoff" or Volkov or Isaac Folkoff, another communist based in San Francisco.) Shortly after their son's birth the couple separated. Helen began a relationship with Nathan Gregory Silvermaster; the couple wed in 1930 and remained married until Nathan's death in 1964. The couple came to Washington, D. C., in 1939. In Washington, she was one of the leaders of the Washington Bookshop, the American League for Peace and Democracy, the Washington Committee for Aid to China, and the National Federation for Constitutional Liberties. All these organizations were Comintern and CPUSA sponsored organizations. Her code name with Soviet intelligence, identified in Venona decrypts, was "Dora". At first, Jacob Golos was the main contact of the Silvermaster group but his failing health meant that he used Elizabeth Bentley to collect information from the house. Helen was highly suspicious of Bentley and she told Golos that she was convinced that she was an undercover agent for the FBI. Golos told her that she was being ridiculous and that she had no choice but to work with her. The Silvermasters reluctantly accepted Bentley as their new contact. Kathryn S. Olmsted, the author of Red Spy Queen (2002), points out: "Every two weeks, Elizabeth would travel to Washington to pick up documents from the Silvermasters, collect their Party dues, and deliver Communist literature. Soon the flow of documents grew so large that Ullmann, an amateur photographer, set up a darkroom in their basement. Elizabeth usually collected at least two or three rolls of microfilmed secret documents, and one time received as many as forty. She would stuff all the film and documents into a knitting bag or other innocent feminine accessory, then take it back to New York on the train." Moscow complained that around half of the photographed documents received in the summer of 1944 were unreadable and suggested that Ullmann received more training. However, Pavel Fitin, who was responsible for analyzing the material, described it as very important data.

Өлім

Ол 1991 жылдың 22 желтоқсанында Нью-Джерси штатының Бич-Хейвен қаласында 92 жасында қайтыс болды.