Кіріспе

Ресейлік өнер тобы "Балташалар құлы" ("Бубновый валет"), сондай-ақ "Балташалар Джек" деп те аталады, бұл француз стилінің күшті ықпалында болған Ресейдегі авангард суретшілер тобы. Олар "Сезаннның стильдік жүйесін халық өнерінің қарапайым дәстүрлерімен, орыс лубогымен (халықтық гравюралармен) және саудагерлер таңбаларымен біріктіруге" ұмтылған. 1910 жылы Мәскеуде өткен аттас көрмеден аталған бұл топтың мақсаты Ресейдегі өнер ортасын қоздыру, "жақсы талғамға" қарсы шығу және оқшаулау болды.

Басталуы: 1910 жылы Мәскеуде "Алмас құлы" көрмесі

Алмаздар қызметшісі көрмесі 1910 жылдың 10 желтоқсанында Левисон ғимаратының салонында ашылып, 1911 жылдың 16 қаңтарына дейін жалғасты. Көрмеде Анри Ле Фаукониер, Андре Лхоте, Альберт Глейз және Жан Метцингердің француз кубистік картиналары қойылды. Александр Мерцеро басшылығымен ұйымдастырылған көрмеге неміс экспрессионисі Габриэль Мунтер, Василий Кандинский және Алексей фон Явленскийдің (сонда шетелде тұратын ресейлік суретшілер) туындыларымен қатар, Мәскеу сахнасында белсенді болған ресейлік суретшілердің, соның ішінде Мәскеу сурет, мүсін және сәулет мектебінен «солшыл бағыттарға» байланысты жақында қуылған жас суретшілер тобының жұмыстары да кірді. Көрменің мақсаты – «қазіргі өнер саласының жалқаулығы мен топтық жікке бөлінуі салдарынан көрмелерге қатысуға мүмкіндік табуы өте қиын болған жас ресейлік суретшілерге негізгі жолға түсуге мүмкіндік беру» еді. Олардың туындылары провинциялық халық өнерін көркем шығармаларға енгізу нәтижесінде олардың алғашқы көрмесінде пайда болған жаңа стильдердің (орыс примитивизмі, орыс сезаннизмі, Мәскеу неопримитивизмі мектебі және т.б.) дамуына деген қызығушылықты көрсетеді. Еуропалық көркем өнердің, орыс халық өнерінің және Ресей халқының қалалық фольклорының осы күтпеген үйлесімінен басқа жаңа стильдер мен жанрлар, мысалы, перформанс және дене өнері пайда болды. «Алмаздар қызметшісі» көрмесінің жеке мүшелерінің көркемдік маңызы ерекше болғанымен, олардың қызметі 1910-шы жылдардағы ресейлік өнерде сапалық өзгеріске әкелді. Ең маңызды өзгерістердің бірі – Ресейдегі өнер қоғамының демократиялануы.

Мәскеудің бүлікшіл авангарды

Көрменің атауы кейіннен Мәскеуде жаңа көркемдік бірлестік құруға пайдаланылды, ол көп ұзамай ең ірі және маңызды көрме қоғамдарының біріне айналды. Бұл суретшілер тобы Мәскеудің қазіргі заманғы өнер саласының болашағы болатынына сенді, олардың суретшілері өздерінің туындыларының тазалығы мен күштілігі арқылы құрғап қалған Батыс Еуропа мәдениетін қайта жандандырды. Дадаизм идеяларына сіңіп, топ мүшелері дәстүрлі түрде жасалған ойыншықтарға, халық өнерінің түрлеріне, жарнама тақталарына және тіпті иконаларға ерекше назар бөлді. Лубок стилі жоғары бағаланды, халықтық мотивтер қабылданып, қолданылды. "Орыс суретшілері Гоген, Матисс және Пикассо Африка мен Океанияның алғашқы өнерін іздеу жолымен қадам басты, бірақ оларға шабыт алу үшін алысқа барудың қажеті болмады, оның орнына оны дүкендердегі жарнамалар мен қалайыдан жасалған бұйымдарда, сондай-ақ кәсіби емес халық шеберлерінің туындыларында тапты." 1912 жылы топтың радикалды мүшелері, оның ішінде Ларионов та, "Есек Құйрығы" бірлестігін құру үшін бөлініп шықты.

Әсерлер

Алмаздық Джек 1970-ші жылдары Мәскеу интеллигенциясының ең сүйікті мәдениеті болған "революцияға дейінгі орыс мәдениетін" бейнеледі.

Байланысты суретшілер тобы

Суретшілер Михаил Ларионов, Наталья Гончарова және суретшілердің бір бөлігі топтан бөлініп, "Есек құйрығы" деп аталатын радикалды жаңа топ құрды, "Күліктерді" көркемдік дамуда тоқтап қалды деп айыптады. Гончарова бұл топтың "көркемдік шығармашылықты теориямен алмастырғанын" сынға алды. Осы кезеңдегі таластарға қарамастан, кейін қарағанда екі топтың қайсысының сурет өнерінде басымдық пен түпнұсқалыққа ие екенін анықтау қиын.