Кіріспе

Элдон алаңы (ЭлдонSq стилінде) – Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы сауда орталығы. Ол 1976 жылы ашылды және 1824 жыл шамасында Джон Добсон жобалаған, грузин стиліндегі Ньюкаслдың танымал бөлігі – Ескі Элдон алаңының орнында салынған. Бұл жаңа құрылыс тек шығыс террасасын сақтап қалды, соның салдарынан сынға ұшырады. Бір жазушы оны "соғыстан бері Ұлыбританиядағы сәулеттік вандализмнің ең ірі мысалы" деп атады. 2020 жылы Intu компаниясы банкрот болғаннан кейін орталық бастапқы атауына қайта оралды.

Сайт

Сауда орталығы Блэкетт көшесі бойымен өткен ескі қала қабырғасына жақын жерде орналасқан. Бұл қазіргі сауда орталығының қабырғаның бұрынғы орнының екі жағында салынғанын білдіреді. Чарльз Хаттонның 1770 жылы салған картасынан көрініп тұрғанындай, ежелгі қабырға Блэкетт көшесінің оңтүстік жағымен параллель жүрген. Бұл сауда орталығының оңтүстік бөлігінің ең солтүстік қабырғасы болып табылады. Қала қала қабырғаларының ішінде өскендіктен, солтүстік қабырғаның оңтүстігінде Нунн бақшасы орналасқан. Бұл қазір бұзылған Green Market орналасқан жерге жуық. Нунн бақшасы "Жоғары монахтар жолымен" шектесетін High Friar Chare көшесімен шекаралас болған, бұл көше қазіргі сауда орталығындағы "High Friars way" көшесімен шамалас бағытта жүреді. Осы аудандағы аймақтар ежелгі қала қабырғаларын күзеткен мұнаралардың аттарымен аталып келген. Сауда орталығының оңтүстік бөлігін қамтитын аймақтар "Эндрю Тауэр" аймағы, Ньюгейт көп қабатты автотұрағы (қазір бұзылған) және Элдон Лейзер болды. "Fickett Tower ward" аймағы қазіргі мегақұрылымда Eldon Leisure орналасқан жердің астында, ал "Bertram Momboucher Tower ward" аймағы бұрынғы Eldon тамақ алаңдары мен Ньюгейт автотұрағы орналасқан жерде болған.

1960-жылдардан кейінгі қайта құру, бұзылулар және сәулет дизайны

1960 жылдары қалалық кеңестің басшысы Т. Дэн Смит жаңа сауда орталығының негізін қалады. Ол әйгілі даниялық сәулетші Арне Якобсенді пайдалануды жоспарлаған, бірақ ол жоспар орындалмады. Ескі Элдон алаңы 1970-жылдардың ортасында қайта жаңғыртылды, ал Кристофер Букер 1978 жылы оны "соғыстан бері Ұлыбританиядағы сәулет вандализмінің ең ірі мысалы" деп сипаттады. Ол былай деп жазды: «Он жыл бұрын ғана ескі Ньюкаслдың осы көрнекті бөлігі, қараңғыланған, классикалық емес фасадымен толық сақталған болатын. Бүгінде тек бір жағы ғана қалды, ал қалғаны Капитал және округтер компаниясы салған таңғажайып қатыгез сауда орталығымен басымдық құрып тұр, ол Новокастл тұрғындарын кондиционерленген сауда орталықтарының жұмсақ жарыққа толы кеңістігіне тартып, әлемге қатыгездікпен бет бұрады». Eldon Square сауда орталығының бірінші кезеңі 1976 жылдың 4 наурызында ашылды, ал 1977 жылы Елизавета II патшайымы күміс юбилейы қарсаңында орталықты ресми түрде ашты. Сол кезде бұл елдегі ең ірі жабық сауда орталығы болды. Сауда орталықтарының кейбіреулері жергілікті мәдениет элементтерімен аталды; атап айтқанда, Chevy Chase ортағасырлық Нортумбриялық Chevy Chase балладасының құрметіне, ал Douglas Way балладада маңызды рөл атқаратын шотландтық Дуглас графының есімімен аталады. Fenwick универмагы орталықтан өз дүкеніне қосымша кіреберіс жасады, ал John Lewis серіктестігінің бөлігі болған Bainbridge сол кезде орталыққа көшіп келді. 1986 жылы жақын мандағы Гейтсхедте MetroCentre ашылуы Eldon Square үшін бәсекелестік тудырды. 1989 жылы Eldon Square-дің солтүстігінде Eldon Garden жаңа сауда орталығы ашылды. Eldon Garden жеке меншікте және басқарылса да, Eldon Square-ден Eldon Garden-ның негізгі сауда аркадасына кіруге болады. Орталықтың оңтүстік бөлігінде орналасқан Green Market 2007 жылдың қаңтар айында жабылды, ал сол жылдың соңында қайта құру жұмыстары аясында автотұрақпен бірге бұзылды. 2007 жылдың наурыз айында жаңа Eldon Square автобекеті ашылды, бұл қолданыстағы автобекетті дүкендерге айналдыруға мүмкіндік берді. Бұрынғы Green Market орнында Eldon Square South, кейіннен St Andrew's Way деп аталған, Debenhams универмагымен бірге жаңа сауда орталығы салынды. 2013 жылдың сәуір айында Capital Shopping Centres Group компаниясы Intu Properties болып қайта аталғаннан кейін орталық Intu Eldon Square деп қайта аталды. Брендтің жаңаруымен бірге орталық 22 миллион фунт стерлингке толықтай жаңартылды. Жаңарту жұмыстарына жаңа төбелер мен Нортумберленд көшесіндегі жаңа кіреберіс кірді. 2015 жылдың шілдесінде сауда орталықтарының үстіндегі Eldon Leisure ойын-сауық орталығы жаңартылды. Қайта құрудың келесі кезеңі – ескі Sidgate және High Friars сауда орталықтарында Grey's Quarter деп аталған жаңа тамақтану аймағын құру болды. Жұмыс 2015 жылдың жазында басталды, ал алғашқы ашылған мейрамхана 2016 жылдың қазан айында Джордждің Ұлыбританиялық асханасы болды. 2020 жылдың 26 маусымында Eldon Square-дің басты иесі және басқарушысы Intu әкімшілікке өтті. 9 қазанда MAPP сауда орталығын басқаруды өз қолына алды. Орталықтың меншігі Intu Debenture plc (60%) және Ньюкасл қалалық кеңесі (40%) компанияларына тиесілі болып қала береді. 2023 жылы Eldon Garden сауда орталығы 4,95 миллион фунт стерлингке сатылымға қойылды. Сатудың себебі – ішкі сауда бөлмелерінің көпшілігі бос тұрғандықтан және орталық Лондон негізделген иелері үшін «негізінен нөлдік» таза табыс әкелгендіктен болды.