6 ғ. шотландтың пикт корольдігі: Бридей Маэлхон билеушісі (554-586 жж.). Лох-Несс маңындағы сарайы, христиан діні және мұрагері – Гартнайт туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VI ғасырдағы пиктер патшасы Бредий, Маэльхонның ұлы (586 жылы қайтыс болды) 554 жылдан 584 жылға дейін пиктер патшасы болды. Оған қатысты деректер шамалы немесе бір-біріне қайшы келеді, бірақ оның сарайы Лох-Несс көліне жақын орналасқан және ол христиан болуы мүмкін деп саналады. Оның замандастарының бірнешесі де "Пиктер патшасы" деген атаққа таласқан. Ол 580-ші жылдардың ортасында, мүмкін шайқаста қаза тапты, ал оның орнына Домельхтың ұлы Гартнайт келді.
6th century King of the Picts
Bridei son of Maelchon (died 586) was King of the Picts from 554 to 584. Sources are vague or contradictory regarding him, but it is believed that his court was near Loch Ness and that he may have been a Christian. Several contemporaries also claimed the title "King of the Picts". He died in the mid 580s, possibly in battle, and was succeeded by Gartnait son of Domelch.
Тарихи дереккөздер
Брайдей Маэльхонның ұлы шамамен 584-586 жылдары қайтыс болғанға дейін пикттердің патшасы болды. Оның атының басқа түрлері: Бруде Мелхонның ұлы, ал ирландтық дереккөздерде Бруйд Мелчудың ұлы және Бруид Мелхонның ұлы. Ол алғаш рет 558-560 жылдарға арналған ирландтық жылнамаларында еске алынады, онда Ольстер жылнамалары «Маэльчудың ұлы, патша Бруид алдындағы қоныс аудару туралы» хабарлайды. Ольстер жылнамасында 505 жылы «Маэльчудың ұлы Бруид» қайтыс болғаны туралы ертерек жазба қате деп саналады. Ольстер жылнамасы кім қашқандығын көрсетпейді, бірақ Тигернахтың кейінгі жылнамасында 558 жылы «Шотландтардың Маэльчудың ұлы Бруидтен қашуы» туралы айтылған. Бұл белгісіздік көптеген болжамдарға әкелді; бір нұсқада Ольстер жылнамасы осы оқиғаны Габран мак Домангарттың өлімімен байланыстырады.
Bridei son of Maelchon was King of the Picts until his death around AD 584–586. Other forms of his name include Brude son of Melcho and, in Irish sources, Bruide son of Maelchú and Bruidhe son of Maelchon. He was first mentioned in the Irish annals from 558 to 560, where the Annals of Ulster report "the migration before Máelchú's son, king Bruide". An earlier entry, reporting the death of "Bruide son of Máelchú" in the Annals of Ulster for 505 is presumed to be an error. The Ulster annalist does not say who fled, but the later Annals of Tigernach refers to "the flight of the Scots before Bruide son of Máelchú" in 558. This uncertainty has provoked considerable speculation; in one version the Annals of Ulster is said to associate this with the death of Gabrán mac Domangairt.
Жеке өмір
Брайдидің Мейлгвен Гвинедтің ұлы болғаны туралы Джон Моррис өзінің "Артур дәуірі" атты еңбегінде айтады, онда ол "Солтүстік Уэльстің алып күшті патшасы Мейлгвеннің ұлы Брайди" деп еске алынады. Кітап коммерциялық тұрғыдан сәтті болғанымен, тарихшылар оны "алдаушы және қате" ақпараттың сенімді емес көзі деп санайды. Брайдидің өлімі 580 жылдары, болжам бойынша, Пиктің қарсыластарымен болған шайқаста, Сирцинн аймағында болған, бұл аймақ Мэрнспен сәйкес келеді деп есептеледі. Пиктік жылнамаларындағы патшалар тізімі Брайдиден кейін Домельхтың ұлы Гартнайт билік құрғанымен келіседі.
Bridei is suggested to have been the son of Maelgwn Gwynedd by John Morris in his The Age of Arthur, where he is referred to in passing as " Bridei, son of Maelgwn, the mighty king of north Wales, ". Though the book has been a commercial success, it is disparaged by historians as an unreliable source of "misleading and misguided" information. Bridei's death was reported in the 580s, perhaps in battle against Pictish rivals in Circinn, an area thought to correspond with the Mearns. The lists of kings in the Pictish Chronicle agree that Bridei was followed by Gartnait son of Domelch.
Саяси өмір
Брайди Адомнанның "Колумбаның өмірінде" замандасы және Шотландияның басты патшаларының бірі ретінде кездеседі. Адомнанның Брайди туралы баяндауы қиындық тудырады, себебі ол Брайдидің бұрыннан христиан болғанын, ал егер болмаса, Колумба оны христиандыққа өткізді ме, жоқ па, туралы ештеңе айтпайды. Портмахомақтағы археологиялық жаңалыстар 550 жылдан бастап онда монастырь қауымы болғанын көрсетеді, бұл Брайдидің бұрыннан христиан болғандығын немесе Колумба оны христиандыққа өткізгендігі туралы пікірді қолдайды. Брайди өмірінде "пикттердің патшасы" атанған жалғыз адам емес. Галламның қазасы 580 жылы Ульстер жылнамасында тіркелген, Брайдидің өлімінен төрт жыл бұрын. Сонымен қатар, Адомнан Брайдидің сарайында "Оркнейдің тәуелді патшасының" болғанын айтады. Ульстер жылнамасы Брайди билігі кезінде 580 және 581 жылдары Оркнейге екі жорық жасалғанын хабарлайды. Брайди патшалығының ордасының орны нақты белгісіз. Адомнанның баяндауында, корольдік сарайдан кеткеннен кейін Колумба Несс өзеніне келгені және сарай тік жартастың үстінде орналасқандығы айтылады. Осыған байланысты, Брайдидің басты резиденциясы қазіргі Инвернесс қаласының батысында, Боли-Фертке қарайтын Крейг-Падригте болған деген болжам бар. Дегенмен, Крейг-Падригтегі қазба жұмыстары оның қабырғаларының Брайди заманында нашар күйде болғанын көрсетті, сондықтан ол сол кезеңде патшалық бекініс болған деу қиын. Брайди патшалығы кейін Фортриу деп аталатын аймаққа сәйкес келген болуы мүмкін.
Bridei appears in Adomnán's Life of Saint Columba as a contemporary and as one of the chief kings in Scotland. Adomnán's account of Bridei is problematic as it does not mention whether Bridei was already a Christian, and if not, whether Columba converted him. The archaeological discoveries at Portmahomack, showing that there was a monastic community there from around 550, provide some support for the idea that Bridei was either already a Christian, at least in name, or was converted by Columba. Bridei was not the only "king of the Picts" during his lifetime. The death of Galam—called "Cennalath, king of the Picts"—is recorded in 580 in the Annals of Ulster, four years before Bridei's death. In addition, Adomnán mentions the presence of the "under king of Orkney" at Bridei's court. The Annals of Ulster report two expeditions to Orkney during Bridei's reign, in 580 and 581. The location of the court of Bridei's kingdom is not certain. Adomnán's account states that after leaving the royal court, Columba came to the River Ness and that the court was located atop a steep rock. Accordingly, it has been suggested that Bridei's chief residence was at Craig Phadrig, which is to the west of the modern city of Inverness and overlooks the Beauly Firth. Excavation at Craig Phadrig has shown that its ramparts were in a poor state of repair during Bridei's time, however, and it is therefore unlikely to have been a royal fortress during the period. Bridei's kingdom may also have corresponded with what would later become Fortriu.
Халықтық мәдениеттегі сілтемелер
Джульет Марильердің "Бридей хроникалары" трилогиясы осы патшаның билікке келуі мен билеуі туралы тарих, ойдан шығарылған оқиғалар және сақталған мәліметтерге негізделген болжамдардың үйлесімі ретінде жазылған. Оның романдары Брайдей III-нің өміріндегі оқиғаларды да баяндайды.
Juliet Marillier's trilogy The Bridei Chronicles is written as a combination of history, fiction, and informed guesswork regarding this king's rise to power and rule. Her novels also describe events in the life of Bridei III.