Кіріспе

Компостела муниципалитеті, ресми түрде Компостела муниципалитеті (; ) – Филиппиннің Себу провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 55 874 адамды құрайды. Компостела Себу қалалық аймағының құрамында орналасқан.

Тарих

1844 жылы испандық билік Себудың солтүстік бөлігінде, қазіргі Компостела қаласынан бастап, қазіргі Борбон қаласына дейін жергілікті басқару бірліктерін құрды. Компостела Данаоның алғашқы бариоларының бірі болды. Жаңа құрылған бариоға Испанияның Сантьяго-де-Компостела қаласынан келген және өзімен бірге осы қаланың қамқоршысы – Ұлы Яковтың бейнесін әкелген Рим-католик дін қызметкерінің ұсынысы бойынша Компостела деп ат қойылды. Аталған әулиені жергілікті қамқоршы ретінде қабылдап, жеңіл материалдардан шағын шіркеу салынды. Халық саны арта келе, испан шіркеу басшылары шағын шіркеуді шіркеуге дейін жеткізуді шешті, сол себепті 1866 жылы сол жерде католик шіркеуі салынды. Қазіргі күнге дейін дәл сол ғимарат Компостеладағы негізгі құдайға сиынатын орын болып табылады. 20-шы ғасырдың басында америкалықтар Манила шығанағы шайқасында испандықтарды жеңіп, Филиппинге билік етті. Осының салдарынан Париж шарты бойынша елдегі барлық жергілікті басқару бірліктері халық саны мен табысына сәйкес қайта ұйымдастырылды. 1903 жылы жүзеге асырылған қайта ұйымдастыру Компостеланың Лилоаннан бөлінуіне себеп болды. 1919 жылы Компостела муниципалитет мәртебесін алды.

Гвила Гвила шайқасы

Гюила-гуила шайқасы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Себу провинциясының Компостела қаласының Багалнга ауылында болған маңызды оқиға. 1943 жылдың 5 наурызында генерал Сосаку Судзуки басқаратын жапондық әскерлері майор Фабиан Санчестің басшылығымен лейтенант Агапито "Пете" Адмана бастаған филиппин партизандарының шабуылына ұшырады. Шабуыл сәтті аяқталды және жаудың көптеген әскеріне ауыр зиян келтірді. Партизандар жапондық әскерлердің Себу қаласындағы Табунан ауылындағы бас штабқа шабуыл жасауды көздеп отырғанын күдіктенгендіктен, бұл шабуылды ұзақ уақыт бойы жоспарлаған. Куәгерлердің мәліметінше, үш пулемет дайын күйде болған және жасыну үшін окоптар қазылған. Шамамен сағат 14:00-де шайқас басталды, бірақ партизандар оқ-дәрілері таусылғандықтан шегінуге мәжбүр болды. Жау тарапынан нақты қанша адам қаза тапқаны белгісіз, бірақ ресми мәліметтерде 232 адамның денесі табылды. Кейбір куәгерлер өліктерді жүк көліктерімен тасымалдап әкеткенін, ал жапондық әскерлер жауап ретінде аймақты бомбалап, үйлерді өртеп тастағанын хабарлады. Шабуылға қатысқан партизандардың бірі – Хосе Бобо, ол кейіннен Жаңа халық армиясын қолдады деген айыппен форма киген адамдар тарапынан өлтірілді.

Губернатор Иларио Абельянаның тұтқындалуы

Хиларио "Додонг" Абельяна Екінші дүниежүзілік соғыста Филиппинді жапондықтар басып алған кезде Себу губернаторы болды. 1944 жылдың 3 қыркүйегінде ол Компостеланың Кабадианган ауылындағы Либо төбелерінде жасырынғанда жапондықтар тарапынан қолға түсті. Абельяна бұрын бірнеше рет тұтқындалудан қашып үлгерген және Себудағы қарсылық қозғалысына белсенді қатысқан. Ол Бохоль аралынан жаңа ғана оралғанда, тауға жол тартқанда таңертең тұтқындалды. Жапондықтарға қарсылық көрсетуге бақытсыздықпен қарамастан, 1945 жылдың 15 қаңтарында Филиппин университетінің Себу кампусында өлім жазасына кесілді. Абельянаның денесін табуға жасалған барлық күш-жігер нәтижесіз аяқталды.

Эстака шығанағындағы шайқас

1944 жылдың 31 қазанында 33 жапондық жауынгерлер тобы Себудағы жапондық штаб-пәтерлерін американдық бомбалаудың бірінші күні Компостеланың Эстака ауылының жағалауына желкенді қайықтарымен келді. Олар жағадан іріге шыға алмады, себебі Демокрито Мендоза басқарған партизандардың қолынан қаза тапты. Оның отбасы қазір Стакили жағажайына иелік етеді. 1942 жылдың қазан айында ол 60 сарбазды, олардың бір бөлігі Лилоан және Компостеладан болған, шабуыл операциясына жетекшілік етті. Тауларға шегініспей тұрып, олар 50 жапондық сарбазды өлтірді.

География

Компостеланың солтүстігінде Данао қаласы, батысында Себу қаласы, шығысында Камотес теңізі және оңтүстігінде Лилоан қаласы жатыр. Ол Себу қаласынан шалқары орналасқан.

Барангай

Компостела саяси тұрғыдан 17 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.