Кіріспе

Афиналық ваза суретшісі Клеофрад суретшісі – бұл шамамен б.з.б. 510–470 жылдар аралығында жұмыс істеген, есімдері белгісіз қызыл сурет стиліндегі афиналық ваза суретшісі. Оның туындылары, қызыл сурет стилінің ең көрнекті үлгілерінің бірі саналады және стильдік ерекшеліктерімен анықталады.

Аты-жөні және жеке басы

1910 жылы классик Джон Бизли берген "Клеофрад суретшісі" деген атау, қазір Париждегі Медальдар кабинетінде сақталатын тостағандағы Клеофрад деген қыш өндірушісінің жазуынан туындады. Біраз уақыт осы атаумен белгілі болғаннан кейін, ғалымдар Берлиндегі пеликеде суретшінің Епиктетос есімі жазылғанын анықтады. Суретші біраз уақытқа дейін сол аттас замандасынан ажырату үшін Эпиктетос II деп аталды. Бірақ 1981 жылы Джон Бордман вазадағы қолтаңбаның заманауи жасалған жалған екенін дәлелдеді, содан кейін Клеофрад суретшісі тағы да анонимдікке оралды. Клеофрад суретшісінің қыш өндіруші Амасистің ұлы және Эвтимидтің шәкірті болған деп есептеледі, өйткені оның ерте туындылары ұстазының жұмыстарына өте ұқсас. Оның өзінің де шәкірттері болды, олардың ішінде Берлин суретшісі және Бут суретшісі бар. Жалпы, Клеофрад суретшісі Афинадағы соңғы Архаикалық кезеңдегі ең көрнекті құмыра суретшілерінің бірі ретінде танылады.

Нысандар

Безли мұрағатының керамика дерекқорында Клеофрат суретшісіне жатқызылған, оған ұқсас немесе салыстырылған шамамен 227 ваза бар. Олардың 227-сінің 113-і тікелей осы ұлы суретшіге жатқызылған, бірақ бір пеликтегі қыш құмырашының атын есептемегенде, оның аты басқа еш жерде кездеспейді. Клеофрат суретшісі түрлі пішіндерде сурет салғанмен, көбінесе үлкен вазаларға ден қойды. Ең көп таралған төрт пішін – каликс кратерлері, гидриялар, панафеналық амфоралар және мойын амфоралары. Бұл вазалардың шығу тегі әртүрлі, алайда көпшілігі Италияда табылған. Олардың көп бөлігі Этрурияға, Вулкиге, қазіргі Витербо провинциясына жіберілген. Бұл деректер оның көптеген вазалары экспортқа арналғанын көрсетеді.

Фигуралы сюжеттер мен стиль

Клеофрад суретшісі қызыл суретшілердің Пионерлік тобының мүшесі болмаса да, ол Пионерлік шеберханада жұмыс істеген деген болжам бар. Пионерлік шеберханаға Евфроний, Евтимид, Смикрос, Гипсиас және Дикайос суретшісі кірген. Бизли мен Майкл Паджетт Клеофрадтың Пионерлік шеберханада ғана емес, сонымен қатар Евтимидтің оқушысы болғанын, одан тәлім алғанын айтады. Евтимид Клеофрадқа техника және стиль жағынан айтарлықтай әсер еткен. Ол, әдетте, қара сурет салушы ретінде білімін бастаған болуы мүмкін, себебі оның ерте туындыларындағы суреттелген сахналарды қоршаған барлық шекаралар мен өрнектер қара түспен салынған. Қара және қызыл сурет салуда тәжірибе жинағаннан өзге, Клеофрад ақ фондық техниканы да қолданған. Ол оны жиі пайдаланған, және суретші үшін бұл қара суреттегі жұмыстарының бірі болған. Ол өркендеген сайын, вазаның бір жағында қара суретпен, екінші жағында қызыл суретпен өрнектер салынатын, ал соңында оның кейінгі туындыларында барлық шекаралар мен өрнектер қызыл түспен салынған. Клеофрад суретшісінің туындыларын оның кейіпкерлерінің көркемдік эмоциялары арқасында тануға болады, ал оның жұмыстарын суреттелген бет-әлпеттерін зерттеу арқылы анықтау оңай. Оның кейіпкерлерінің көздері көбінесе ұзын және тар болып салынады, қабыршақты жақтарымен және құлақтың ішкі бөлігін бейнелеудің ерекше тәсілімен үйлеседі. Клеофрад негізінен қызыл суретпен жұмыс істегенімен (бұрын айтылған шекаралар мен өрнектерден басқа), ол бірнеше Панафина амфораларын жасаған, олардың көптегені жүлде ретінде пайдаланылған. Барлық Панафина амфоралары, Клеофрад суретшісінің туындылары ғана емес, қара түспен салынған, ал оның жеке құмыралары осы стильдегі шеберлігін көрсетеді. Клеофрад суретшісінің Панафина амфораларын Афинаның қалқанындағы қанатты жылқы Пегастың бейнесі, оның шашының бейнелену әдісі, Афинаның басының артындағы найзаның орны және найзаның оның бетіне қатысы арқылы тануға болады. Клеофрад суретшісінің стилі сурет салу шеберлігінің жоғары деңгейімен, сондай-ақ ол суреттеген күшті, мықты және пропорционалды тұлғалармен бағаланады. Оның ықпалы Бот суретшісі мен Троилос суретшісінің жұмыстарында көрінеді. Соңғы жағдайда, екі суретші шамамен бір уақытта, бір гончар жасаған ыдыстарды безендірген, бұл олардың бір шеберханада жұмыс істеген болуы мүмкін екенін көрсетеді.