Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биласпур – Үндістанның Химачал Прадеш штатындағы Биласпур ауданындағы қала және муниципалитет.
the municipality in India
Bilaspur is a town and a municipal council in Bilaspur district in the Indian state of Himachal Pradesh.
Тарих
Биласпур VII ғасырда құрылған, сол аттас мемлекеттің астанасы болды, сондай-ақ ол Кахлур деп те белгілі болған. Билеуші әулет – қазіргі Мадхья-Прадеш штатындағы Чандери билеушілерінен таратылғандығын мәлімдеген Чандел Раджпуттары. Биласпур қаласы 1663 жылы негісталды. Кейіннен бұл мемлекет Британдық Үндістанның князьдік мемлекетіне айналып, британдық Пенджаб провинциясының билігінде болды. 1665 жылдың 13 мамырында Гуру Тег Бахадур Биласпурдың Раджа Дип Чандтың аза тұру және жерлеу рәсімдеріне қатысу үшін Биласпурға келді. Биласпурдың Рани Чампасы Гуруға өз мемлекетінің жерін ұсынды, ол 500 рупияға қабылданды. Бұл жерге Лодипур, Мианпур және Сахота ауылдары кірді. Гуру Тег Бахадур 1665 жылдың 19 маусымында анасының құрметіне Нанаки деп атаған жаңа елді мекеннің іргесін қалады. 1932 жылы штат жаңа құрылған Пенджаб штаттары агенттігінің құрамына енді, ал 1936 жылы Пенджаб таулы штаттары агенттігі Пенджаб штаттары агенттігінен бөлінді. 1948 жылдың 12 қазанында Биласпурдың соңғы билеушісі, Раджа сэр Ананд Чанд [ЧАНДЕЛ ӘУЛЕТІ] Үндістан үкіметіне бағынды. Биласпур бас комиссар басқаратын Үндістанның жеке штаты болды, ал 1954 жылдың 1 шілдесінде Үндістан Парламентінің заңымен Биласпур штаты Химачал-Прадеш штатының ауданына айналды. Сатледж өзені Говинд Сагарды құру үшін бөгеттелген кезде, тарихи Биласпур қаласы суға батып, ескі қаладан жоғары жаңа қала салынды.
Bilaspur was the capital of a state of the same name founded in the 7th century, also known as Kahlur. The ruling dynasty were Chandel Rajputs, who claimed descent from the rulers of Chanderi in present day Madhya Pradesh. The town of Bilaspur was founded in 1663. The state later became a princely state of British India, and was under the authority of the British province of Punjab. On 13 May 1665, Guru Tegh Bahadur went to Bilaspur to attend the mourning and funeral ceremonies for Raja Dip Chand of Bilaspur. Rani Champa of Bilaspur made an offer to the Guru of a piece of land in her state, which the Guru accepted at the cost of 500 rupees. The land consisted of the villages of Lodipur, Mianpur, and Sahota. Guru Tegh Bahadur broke ground on a new settlement on 19 June 1665, which he named, Nanaki, after his mother. In 1932, the state became part of the newly created Punjab States Agency, and in 1936 the Punjab Hill States Agency was separated from the Punjab States Agency. On 12 October 1948 the local ruler, Raja Sir Anand Chand, last ruler of Bilaspur [CHANDEL DYNASTY] acceded to the Government of India. Bilaspur became a separate state of India under a chief commissioner, and on 1 July 1954, Bilaspur State was made a district of Himachal Pradesh state by an act of the Indian Parliament. When the Sutlej River was dammed to create the Govind Sagar, the historic town of Bilaspur was submerged, and a new town was built upslope of the old.
География
Биласпур , теңіз деңгейінен шамамен биіктікте орналасқан. Қала Бандала тауларының етегінде, Сутледж өзенінің сол жағалауында жатыр. Өзенде Говинд Сагар бөгеті салынғаннан бері мұнда көркем пейзаж қалыптасқан. Маналиге қарай Химачал-Прадеш штатына кіргеннен кейін кездесетін алғашқы ірі қала – Биласпур.
Bilaspur is located at , with an average elevation of It is situated on the foot of the Bandla Hills, along the left bank of river Sutlej which forms picturesque landscape here owing to creation of Govind Sagar Dam on it. It is the first major town after entering Himachal Pradesh on the way to Manali.
Климат
Биласпурде жаз айлары жылы, қыс айлары салқын болады, бірақ оның аңғарда орналасқандығының арқасында айналасындағы таулардың тым ыстық немесе суық болуынан қорғалған. Шілдеден қыркүйекке дейінгі маусым – жауын-шашынның көп болатын кезеңі. Қазан мен қараша айларында көл толығымен суға толады. Мамыр және маусым айлары ең жоғары температура тіркелетін айлар, олардың температурасы әдетте 37 °C (99 °F) және 38 °C (100 °F) шамасында болады, кейде 40 °C (104 °F) жоғарылайды.
Bilaspur experiences warm summers and cool winters but is protected from the extremes temperature of the surrounding mountains by its situation in a valley. The monsoon, from July to September, is a period of high rainfall. From October to November, the lake is completely full. The highest temperature months are May and June when the temperature is typically around 37 °C (99 °F) and 38 °C (100 °F), sometimes exceeding 40 °C (104 °F).
Демография
2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Биласпурдың халқы 13 058 адамды құрады. Халықтың 56,25% ер адамдар, ал 43,75% әйелдерді құрады. Биласпурдың орташа сауаттылық деңгейі 91%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74%) жоғары. Халықтың 10% 6 жасқа дейінгі балалар. Көптеген адамдар қалада тұрады немесе жұмыс үшін жақын маңдағы қалашықтардан және ауылдық аймақтардан қатынауда. Халықтың көп бөлігі қызмет көрсету секторында жұмыс істейді.
As of the 2001 Indian census, Bilaspur had a population of 13,058. Males constituted 56.25% of the population and females 43.75%. Bilaspur has an average literacy rate of 91%, which is higher than the national average of 74%. 10% of the population is under 6 years of age. Most people here live in the city or commute from nearby suburbs and rural areas for work. Most people work in services sector here.
Көлік
Автобустар мен таксилер - ауданға қоғамдық көліктің негізгі түрі, олар штаттың ірі қалаларының барлығынан, сондай-ақ штаттан тыс қалалардан да қатынайды. Биласпур Чандигарх-Манали 205 тас жолында орналасқан. Ол штаттың астанасы Шимладан және Делиден шақырымдай қашықтықта жатыр. Күн сайынғы рейстері бар ең жақын ірі әуежай Чандигархта орналасқан. Химачал Прадеш штатындағы маңызды туристік орталық Манали, Биласпурдан шақырымдай қашықтықта орналасқан. Манди, шақырымдай қашықтықта, ауданның аймақтық бас штабын қамтиды. Биласпурға қатынайтын ұзақ қашықтықтағы автобустардың көп бөлігі мемлекеттік HRTC компаниясымен жүзеге асырылады; жергілікті маршруттар жеке автобус операторларымен қамтамасыз етіледі.
Buses and taxis are the mode of public transport to the district and run from all major towns within the state as well as from those outside it. Bilaspur lies on the Chandigarh Manali NH 205 highway. It is away from Shimla, the state capital, and from Delhi. The nearest major airport with daily scheduled flights from major cities is in Chandigarh, which is Manali, a major tourist attraction in Himachal Pradesh, is located from Bilaspur. Mandi, away, contains the Zonal headquarters of the district. Most of the long route buses that service Bilaspur are run by the state owned HRTC; local routes are operated by private bus operators.
Көрнекті орындар
Наина Деви ғибадатханасы: Наина Деви ғибадатханасы Биласпурдың бір төбесінде орналасқан. Ғибадатхана №21 ұлттық тас жолмен байланысты. Төбе басындағы ғибадатханаға жол арқылы (оның бойы белгілі бір нүктеге дейін бұрылады), содан кейін бетон сатылармен (соның соңында шыңға жетеді) жетуге болады. Сонымен қатар, қазылар тауына дейін баратын жолаушыларды тақтың түбінен жоғары қарай апаратын канат жолы бар. Наина Деви төбелері Бхакра-Нангал бөгетімен пайда болған Гобинд Сагар көлін байқайды. Ғибадатхананың құрылуымен бірнеше діни оқиғалар байланысты. Бхакра бөгеті: Бхакра бөгеті – Солтүстік Үндістанның Химачал-Прадеш штатының Биласпур қаласында Сатлуж өзенінің арғы жағындағы бетонды гравитациялық бөгет. Гимачал-Прадеш штатының Биласпур ауданындағы Бхакра ауылының (қазір су астында) жоғарғы жағында орналасқан бөгеттің биіктігі 226 м. Үндістанның ең биік бөгеті – «Техри бөгеті», оның биіктігі 265 м. Бөгеннің ұзындығы (оның үстіндегі жолдан өлшенгенде) 518,25 м, ені 9,1 м. Оның «Гобинд Сагар» деп аталатын су қоймасы 9,34 миллиард текше метрге дейін су сақтайды. Бхакра бөгетімен құрылған 90 км ұзындықтағы су қоймасы 168,35 км² аумаққа таралған. Судың көлемі бойынша бұл Үндістандағы үшінші ірі су қоймасы. Біріншісі – Мадхья-Прадештегі Индира Сагар бөгеті, оның сыйымдылығы 12,22 млрд текше метр, ал екіншісі – Нагарджунасагар бөгеті. Үндістанның бірінші премьер-министрі Джавахарлал Неру «Қайта өркендеген Үндістанның жаңа ғибадатханасы» деп атаған бөгет бүкіл Үндістаннан туристерді тартады. Бхакра бөгеті Нангал қаласынан 15 км, ал Наина Деви қаласынан 20 км қашықтықта орналасқан. Гобинд Сагар: Бхакра бөгеті құрған су қоймасы. Баба Нахар Сингх ғибадатханасы Долара: Баба Нахар Сингх ғибадатханасы Биласпур қаласындағы Доларада орналасқан. Биласпурдың барлық тұрғындары Баба Нахар Сингхке құлшылық етеді. Бабаны Баджиа, Пипал Вала, Далиан Вала деп те атайды. Баба Джи – көрнекі (пртякш) құдай. Баба Нахар Сингх – Наггардың құдайы. Аңыз бойынша Биласпурдың Раджа Дип Чанд (1650-1665) Кулу Лай Деидің (қазіргі Наггар Деи) ханшайымына үйленген. Биласпурдың билеушісі Биласпурға жеткенде, ол жиі есінен танып қалады. Биласпурдың адал адамдары мұның себебін анықтауға тырысты. Олар Баба Нахар Сингхтің Раниге еріп келгенін және барлық діни рәсімдер арқылы құдайды орнату керек деген қорытындыға келді. Раджа Дип Чанд да солай етіп, Дхолаға құдай орнатқан. Баба Нахар Сингхтің «Хараун» (ағаш шұлықтары) оны бейнелейді және ғибадатханаға орналастырылған. Жет айында (мамырдың ортасынан маусымның ортасына дейін) әр сейсенбіде ғибадатханада жәрмеңкелер ұйымдастырылады. Вьяс Гуфа: Сатлуж өзенінің сол жағалауында орналасқан ең көне және ең әйгілі діни орын. Бұл теңіз деңгейінен 610 м жоғары. Ол ескі және жаңа Биласпур қалашығының арасында орналасқан. Бұл жерде Махабхараттың атақты жазушысы Вьяс-Риши күнәдан қайтқанда өмір сүрген деген пікір бар. Қазіргі Биласпур қаласының атауы оның шығу тегі Риши Вьястан бастау алады, ол бастапқыда Вьяспур деп аталатын. Бұл – діни сапар. Аудандық басқармадан 0,5 км жерде. Лакшми Нараян ғибадатханасы: Лакшми Нараянға табынатын ғибадатхана. Сидх Баба Балак Натх үңгіріндегі ғибадатхана, Деотсидх: Баба Балак Натх – Үндістанның солтүстік штаттары Панджаб пен Химачал-Прадеште табынатын индуистік құдай. Оның басты ғибадатханасы Химачал-Прадеш штатының Хамирпур қаласында орналасқан. Базалық қала Шахталай деп аталады. Баба Брахмахари болғандықтан, әйелдерге негізгі қоқыс үйіне кіруге рұқсат етілмейді. Маркандейя ғибадатханасы: Гагус Брахмпухар жолының бойында орналасқан. Бұл атау Риши Маркандейяның құрметіне берілген. Риши Маркандейяның баласы болмағандықтан, ол осы ғибадатханада балалы болу үшін ғибадат етті. Нәтижесінде, Шива оған бір ұл сыйлайды, бірақ бала 12 жасқа дейін ғана өмір сүретінін ескертеді. Сондықтан Риши ұлына Маркандей деген ат қойды. Кейін Маркандей осы жерде Шиваға құлшылық етіп, жасына жақындаған кезде, Шивадан тілектерін орындап, батасын алған. Хадимба Деви ғибадатханасы: Хадимба Деви ғибадатханасы Химачал-Прадеш штатының Биласпур ауданындағы Чалели ауылында, Харлогтан 5 км қашықтықта, Харлог Хаваан жолының басында орналасқан. Бұл ғибадатхана Шактидің символы Хадимба Деви деп кеңінен танымал Дурга құдайына арналған. Бадол Деви ғибадатханасы: Бадол Деви ғибадатханасы – Химачал-Прадеш штатының Биласпур ауданындағы Бадол ауылындағы төбе басында орналасқан. Бұл ғибадатхана Шактидің символы Бадол Деви деп кеңінен танымал Дурга құдайына арналған. Кандроур көпірі: Биласпурдан 8 километр қашықтықта, №154 ұлттық тас жолында, Сатлуж өзенінің үстінде орналасқан көпір. Оның құрылысы 1959 жылдың сәуір айында басталды және 1965 жылы аяқталды. Құрылыстың жалпы құны 28,12,998 рупийді құрады. Көпірдің ұзындығы шамамен 280 метр, ені шамамен жеті метр, ал ең төменгі өзен төсегінен биіктігі шамамен 80 метр. Көпірді тіреп тұратын тіреулер ойыс. Көпірді 1965 жылы Көлік министрі Шри Радж Бахадур ашты. Рукмани Кунд: Тас су денесі. Оған Бихагер Гехрвин бағытымен Хирапур арқылы жетуге болады. Гугга Гехрвин ғибадатханасы: Биласпурдан 36 км қашықтықтағы Гехрвинге жақын тіктеуде орналасқан Гуггаға арналған ғибадатхана. Пурнам Молл: 2017 жылы аяқталған бұл кешенде кинотеатр, бірнеше брендтік дүкендер, мейрамханалар мен барлар, Vishal mega mart, Reliance digital сияқты сауда орталықтары бар. Тұрғындарына және туристерге әдемі безендірілген қабырғалар мен инфрақұрылымды тамашалауға мүмкіндік береді, өйткені ол ұлттық тас жолдың жанында орналасқан.
Naina Devi Temple: The Temple of Shri Naina Devi Ji is situated on a hilltop in Bilaspur. The temple is connected with National Highway No. 21. The temple at the top of the hill can be reached via road (that curves around the hill up to a certain point) and then by concrete steps (that finally reach the top). There is also a cable car facility that moves pilgrims from the base of the hill all the way to the top. The hills of Naina Devi overlook the Gobind Sagar lake, which was created by the Bhakra Nangal Dam. Several religious stories are associated with the establishment of the temple. Bhakra Dam: Bhakra Dam is a concrete gravity dam across the Satluj River in Bilaspur, Himachal Pradesh in northern India. The dam, located at a gorge near the (now submerged) upstream Bhakra village in Bilaspur district of Himachal Pradesh of 226 m. India's tallest dam is "Tehri dam "of 265 m. The length of the dam (measured from the road above it) is 518.25 m and the width is 9.1 m. Its reservoir known as "Gobind Sagar" stores up to 9.34 billion cubic metres of water. The 90 km long reservoir created by the Bhakra Dam is spread over an area of 168.35 km2. In terms of quantity of water, it is the third largest reservoir in India, the first being Indira Sagar Dam in Madhya Pradesh with capacity of 12.22 billion cu m and second Nagarjunasagar Dam. Described as "New Temple of Resurgent India" by Jawaharlal Nehru, the first prime minister of India, the dam attracts tourists from all over India. Bhakra dam is 15 km from Nangal city and 20 km from Naina Devi town. Gobind Sagar: A reservoir that was formed by the Bhakra Dam. Baba Nahar Singh Temple Dholra : The temple of Baba Nahar Singh exists at Dholra in the Bilaspur Town. The people all over Bilaspur worship Baba Nahar Singh. Baba is also known as ‘Bajia’, ‘Peepal Wala’, ‘Dalian Wala’. Baba Ji is known as apparent (Prtyaksh) god. Baba Nahar Singh was the god of Naggar the capital of Kullu Riyasat. Legend is that Raja Deep Chand (1650 1665) of Bilaspur married princess of Kullu Lai Dei (she is now known as Naggar Dei also). When the princess now known as Rani of Bilaspur reached Bilaspur she had frequent attacks of unconsciousness. The devoted persons of Bilaspur tried to find out the reason for this. They all came to the conclusion that Baba Nahar Singh has accompanied Rani and the God needs to be established with all religious rituals. Raja Deep Chand did the same and established the god in Dholra. ‘Kharaun’ (the wooden slippers) of Baba Nahar Singh symbolizes him and are placed in the temple. In the month of ‘Jeth’ (mid May to mid June) on every Tuesday fairs are organized in the temple. Vyaas Gufa: The oldest and the most famous religious place which lies on the left bank of river Satluj. It is about 610 m above sea level. It is situated between the old and new Bilaspur Township. There is a common belief that Vyas Rishi of Mahabharata fame lived in this Gufa in penance. The name of the present Bilaspur town traces its origin to Rishi Vyas which was originally known as Vyaspur. It is a place of pilgrimage. It is about 0.5 km from district headquarters. Laxmi Narayan Temple: A temple where Laxmi Narayan is worshiped. Sidh Baba Balak Nath Cave Temple, Deotsidh: Baba Balak Nath is a Hindu deity worshiped in the northern Indian states of Punjab and Himachal Pradesh. His main temple is in Hamirpur, Himachal Pradesh. The base city is known as Shahtalai. Women are not allowed to enter the main garbagriha because Baba was a Brahmachari and could not have any females near him. Markandeya: Temple: Located on Ghagus Brahmpukhar road. It is named after Rishi Markandeya. As per the history, Rishi Markandeya had no children and thus, he worshiped in this temple to have a child. As a result, Lord Shiva blessed him with one son but warned that the boy will live up to the age of 12 years only. So Rishi named his son as Markandeya. Later on, the child Markandeya worshiped Lord Shiva at this place and lastly when his claimed age was about to approach, he received the blessings from Lord Shiva in the form of a grant of his wishes. Hadimba Devi Temple: Hadimba Devi Temple is located atop a hill in Chalehli Village in Bilaspur district, Himachal Pradesh, at a distance of 5 km from Harlog on the Harlog Hawaan Road. The shrine is dedicated to Goddess Durga, extensively known as Hadimba Devi, the symbol of Shakti. Badol Devi Temple: Badol Devi Temple is located atop a hill in Badol Village in Bilaspur district, Himachal Pradesh, at a distance of 3 km from Gehrwin on the Gehrwin Dhanathar Road. The shrine is dedicated to Goddess Durga, extensively known as Badol Devi, the symbol of Shakti. Kandrour Bridge: A bridge located 8 kilometres from Bilaspur on National Highway No 154, across the river Satluj. Its construction was started in April 1959 and was completed in 1965. The total cost of construction came to Rs. 28,12,998. The span of the bridge is about 280 meters with a breadth of about seven meters and the height above the lowest river bed below is about 80 meters. The pillars supporting the bridge are hollowed. The bridge was opened by Shri Raj Bahadur, Minister of Transport in 1965. Rukmani Kund: A rock water body, It can be accessed by taking Bhager Gehrwin route via Hirapur. Gugga Gehrwin Temple: A temple dedicated to Gugga situated on the cliff near Gehrwin which is about 36 km ahead of Bilaspur. Purnam Mall: Completed in 2017, this complex consists of a cineplex, multiple brand stores, restaurants and bar, shopping complexes like Vishal mega mart. Reliance digital, cleverly crafted ornaments and designs on walls and infrastructure to look at for tourists because of its location by National Highways.