Үндістан монархының өкілі

Кіріспе

Британдық Радж кезінде лауазым иелерінің тізімі

Үндістанның генерал-губернаторы (1833–1950 жылдар, 1858–1947 жылдар аралығында Үндістанның вице-королі және генерал-губернаторы, көбінесе Үндістанның вице-королі деп қысқартылады) – Ұлыбритания монархының Үндістан императоры/императрицасы ретіндегі өкілі және 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Үндістан монархының өкілі болды. Лауазым 1773 жылы Форт-Уильям президенттігінің генерал-губернаторы атағымен құрылды. Офицер өзінің президенттігіне ғана тікелей бақылау жасады, бірақ Үндістандағы басқа Шығыс Үндістан компаниясының лауазымды тұлғаларын қадағалады. 1833 жылы Үндістан субконтинентіндегі барлық британдық аумақтарға толық билік берілді, ал лауазым иесі «Үндістанның генерал-губернаторы» деп аталды. 1858 жылы, өткен жылы болған Үндістан көтерілісіне байланысты, Шығыс Үндістан компаниясының аумақтары мен мүлкі тікелей британдық тәждің бақылауына көшті; нәтижесінде, Үндістанда компанияның үкімшілігі Британдық Раджбен алмастырылды. Генерал-губернатор (қазір вице-король) Бенгал, Бомбей, Мадрас, Пәкістан, Біріккен провинциялар және басқалар сияқты Британдық Үндістанның провинцияларын басқарған Үндістанның орталық үкіметінің басшысы болды. Алайда, Үндістанның көп бөлігі Британ үкіметі тарапынан тікелей басқарылмады; Британдық Үндістан провинцияларынан тыс жүздеген номиналды тәуелсіз княздықтар немесе «туған мемлекеттер» болды, олардың қарым-қатынасы Британ үкіметімен немесе Ұлыбританиямен емес, британ монархымен тікелей құрметтілік қарым-қатынасы болды, ол Моғол императорларының мұрагері саналды. 1858 жылдан бастап, генерал-губернатордың княздық мемлекеттермен адалдық қатынастарындағы жаңа қосымша рөлін көрсету үшін, вице-король атағы қосылды, осылайша жаңа лауазым «Үндістанның вице-королі және генерал-губернаторы» деп аталды. Бұл көбінесе «Үндістанның вице-королі» деп қысқартылды. Британдық Үндістан Үндістан мен Пәкістанның екі тәуелсіз доминионына бөлінген кезде вице-король атағы жойылды, бірақ генерал-губернатор лауазымы екі елде де 1950 және 1956 жылдары республикалық конституциялар қабылдағанға дейін жеке-жеке сақталды. 1858 жылға дейін генерал-губернаторды Шығыс Үндістан компаниясының директорлар кеңесі таңдады және оған жауапты болды. Содан кейін ол британ үкіметінің кеңесімен монарх тағайындады; Британ кабинетінің мүшесі, Үндістан хатшысы, оған өкілеттіктерді жүзеге асыру бойынша нұсқау беруге жауапты болды. 1947 жылдан кейін монарх генерал-губернаторды тағайындауды жалғастырды, бірақ содан кейін жаңа тәуелсіз Үндістан доминионының үкіметінің кеңесі бойынша істеді. Генерал-губернатор монархтың қалауымен қызмет етті, бірақ әдетте бес жылдық мерзімге тағайындалған. Генерал-губернатордың қызметінен алынуы мүмкін еді; егер ол қызметтен алынса немесе кетсе, жаңа лауазым иесі таңдалғанға дейін уақытша генерал-губернатор тағайындалатын. Үндістандағы (Бенгалдағы) алғашқы генерал-губернатор Уоррен Гастингс, Британдық Үндістанның алғашқы ресми генерал-губернаторы Лорд Уильям Бентинк, ал Үндістан доминионының алғашқы генерал-губернаторы Лорд Маунтбеттен болды.

The Governor General of India (1833 to 1950, from 1858 to 1947 the Viceroy and Governor General of India, commonly shortened to Viceroy of India) was the representative of the monarch of the United Kingdom in their capacity as the Emperor/Empress of India and after Indian independence in 1947, the representative of the Monarch of India. The office was created in 1773, with the title of Governor General of the Presidency of Fort William. The officer had direct control only over his presidency but supervised other East India Company officials in India. Complete authority over all of British territory in the Indian subcontinent was granted in 1833, and the official came to be known as the "Governor General of India". In 1858, because of the Indian Rebellion the previous year, the territories and assets of the East India Company came under the direct control of the British Crown; as a consequence, company rule in India was succeeded by the British Raj. The governor general (now also the Viceroy) headed the central government of India, which administered the provinces of British India, including Bengal, Bombay, Madras, Punjab, the United Provinces, and others. However, much of India was not ruled directly by the British Government; outside the provinces of British India, there were hundreds of nominally independent princely states or "native states", whose relationship was not with the British Government or the United Kingdom, but rather one of homage directly with the British monarch as sovereign successor to the Mughal emperors. From 1858, to reflect the governor general's new additional role as the monarch's representative in response to the fealty relationships vis the princely states, the additional title of Viceroy was granted, such that the new office was entitled "Viceroy and Governor General of India". This was usually shortened to "Viceroy of India". The title of Viceroy was abandoned when British India was partitioned into the two independent dominions of India and Pakistan, but the office of governor general continued to exist in each country separately until they adopted republican constitutions in 1950 and 1956, respectively. Until 1858, the governor general was selected by the Court of Directors of the East India Company, to whom he was responsible. Thereafter, he was appointed by the sovereign on the advice of the British Government; the Secretary of State for India, a member of the British Cabinet, was responsible for instructing him on the exercise of their powers. After 1947, the sovereign continued to appoint the governor general but thereafter did so on the advice of the government of the newly independent Dominion of India. The governor general served at the pleasure of the sovereign, though the practice was to have them serve five year terms. A governor general could have their commission rescinded; and if one was removed, or left, a provisional governor general was sometimes appointed until a new holder of the office could be chosen. The first governor general in India (of Bengal) was Warren Hastings, the first official governor general of British India was Lord William Bentinck, and the first governor general of the Dominion of India was Lord Mountbatten.

Тарих

Үндістан субконтинентінің көптеген бөліктерін 1600 жылы құрылған Британдық Шығыс Үндістан компаниясы басқарды, ол Моғол императорының ресми өкілі ретінде әрекет етті. Алғашқы британдық әкімшілері Бенгал президенттігінің президенттері немесе губернаторлары болды. 1773 жылы компаниядағы жемқорлыққа байланысты британ үкіметі 1773 жылғы Регламенттік актіні қабылдау арқылы Үндістанның басқаруын жартылай бақылауға алды. Бенгалдағы Форт-Уильям президенттігін басқару үшін генерал-губернатор және Бенгалдың Жоғарғы кеңесі тағайындалды. Актіде бірінші генерал-губернатор мен Кеңестің аттары көрсетілді. 1833 жылғы Жарғылық акт Форт-Уильям генерал-губернаторы мен Кеңесін генерал-губернатор мен Үндістан Кеңесімен алмастырды. Генерал-губернаторды сайлау құқығы Директорлар кеңесінде болды, бірақ таңдау Үндістан кеңесі арқылы монархтың мақұлдауына байланысты болды. 1857 жылғы Үндістан көтерілісінен кейін Үндістандағы Британдық Шығыс Үндістан компаниясының аумақтары монархтың тікелей бақылауына көшті. 1858 жылғы Үндістан үкіметі туралы акт генерал-губернаторды тағайындау құқығын монархқа берді. Генерал-губернатор, өз кезегінде, монархтың мақұлдауымен Үндістандағы барлық лейтенант-губернаторларды тағайындау құқығына ие болды. Үндістан мен Пәкістан 1947 жылы тәуелсіздік алды, бірақ республикалық конституциялар қабылданатынша әр елде генерал-губернаторлар тағайындала берді. Бірінші Бурма графы Луис Маунтбеттен тәуелсіздік алғаннан кейін он ай бойы Үндістанның генерал-губернаторы қызметін атқарды, бірақ екі ел де басқа жағдайда жергілікті генерал-губернаторлардың басшылығымен басқарылды. Үндістан 1950 жылы зайырлы республика, ал Пәкістан 1956 жылы ислам республикасы болды.

Функциялар

Бастапқыда генерал-губернатор Бенгалиядағы Форт-Уильям президенттігінің билігінде ғана болды. Алайда, Регламенттік заң генерал-губернаторға сыртқы істер және қорғанысқа қатысты қосымша өкілеттіктер берді. Шығыс Үндістан компаниясының басқа президенттіктеріне (Мадрас, Бомбей және Бенкулен) генерал-губернатор мен Форт-Уильям кеңесінің алдын ала мақұлдамасысыз үнділік ханзадаға соғыс жариялауға немесе онымен бейбітшілік жасасуға рұқсат етілмеді. 1784 жылғы Үндістан заңы генерал-губернатордың сыртқы істердегі өкілеттігін арттырды. Бұл заң бойынша, Шығыс Үндістан компаниясының басқа губернаторлары генерал-губернатор немесе компанияның директорлар кеңесі тікелей нұсқау бермесе, үнділік ханзадамен соғыс жариялай алмайды, бейбітшілік орната алмайды немесе келісімге келе алмайды. Осылайша генерал-губернатор Үндістанның сыртқы саясатын бақылаушы болды, бірақ ол Британдық Үндістанның ресми басшысы болған жоқ. Бұл мәртебе оған 1833 жылғы Жарғылық акті арқылы берілді, ол оған бүкіл Британдық Үндістанның "азаматтық және әскери үкіметінің бақылауын, басшылығын және толық бақылауын" жүргізуге мүмкіндік берді. Акті генерал-губернатор мен кеңеске заң шығару өкілеттіктерін де берді. 1835 жылы лорд Уильям Бентинк Үндістанның тұңғыш генерал-губернаторы атанды. 1858 жылдан кейін генерал-губернатор (кейде вице-король деп аталды) Үндістанның бас әкімшісі және монархтың өкілі ретінде жұмыс істеді. Үндістан көптеген провинцияларға бөлінді, олардың әрқайсысын губернатор, губернатордың орынбасары немесе бас комиссар немесе әкімші басқарды. Губернаторлар британ үкіметі тағайындады және тікелей оларға жауапты болды, ал лейтенант-губернаторлар, бас комиссарлар және әкімшілер вице-король тағайындады және оған бағынды. Вице-король ең ықпалды князь билеушілерін де қадағалады: Хайдарабад низамы, Майсур махаражасы, Гвалиор махаражасы (Синдия), Джамму және Кашмир махаражасы және Барода Гайквад (Гайквар) махаражасы. Қалған князь билеушілерін Раджпутана агенттігі және Орталық Үндістан агенттігі қадағалады, олар вице-корольдің өкілдері немесе провинциялық билік тарапынан басқарылды. Принцтер палатасы 1920 жылы король Георг V-нің жарлығымен құрылды, ол князь билеушілеріне өздерінің қажеттіліктері мен тілектерін үкіметке білдіруге мүмкіндік беретін платформа болды. Палата әдетте жылына бір рет жиналатын, вице-король төрағалық еткен, бірақ одан көп жиналатын тұрақты комитет тағайындады. 1947 жылғы тамызда тәуелсіздік алғаннан кейін вице-король лауазымы жойылды. Үндістанның өкілі, король Георг VI тағы да генерал-губернатор атанды. 1948 жылы Ц. Раджагопалачари жалғыз үнді генерал-губернаторы болды. Генерал-губернатордың рөлі көбінесе рәсімдік сипатта болды, ал күнделікті билік Үндістан кабинеті тарапынан жүзеге асырылды. 1950 жылы ел республика болғаннан кейін, Үндістан президенті осы функцияларды орындауын жалғастырды.

The governor general originally had power only over the Presidency of Fort William in Bengal. The Regulating Act, however, granted the governor general additional powers relating to foreign affairs and defence. The other presidencies of the East India Company (Madras, Bombay and Bencoolen) were not allowed to declare war on or make peace with an Indian prince without receiving the prior approval of the governor general and Council of Fort William. The powers of the governor general, in respect of foreign affairs, were increased by the India Act 1784. The act provided that the other governors under the East India Company could not declare war, make peace or conclude a treaty with an Indian prince unless expressly directed to do so by the governor general or by the company's Court of Directors. While the governor general thus became the controller of foreign policy in India, he was not the explicit head of British India. That status came only with the Charter Act 1833, which granted him "superintendence, direction and control of the whole civil and military Government" of all of British India. The act also granted legislative powers to the governor general and council. in 1835, Lord William Bentinck became the first governor general of India. After 1858, the governor general (now usually known as the viceroy) functioned as the chief administrator of India and as the sovereign's representative. India was divided into numerous provinces, each under the head of a governor, lieutenant governor or chief commissioner or administrator. Governors were appointed by the British government, to whom they were directly responsible; lieutenant governors, chief commissioners, and administrators, however, were appointed by and were subordinate to the viceroy. The viceroy also oversaw the most powerful princely rulers: the Nizam of Hyderabad, the Maharaja of Mysore, the Maharaja (Scindia) of Gwalior, the Maharaja of Jammu and Kashmir and the Gaekwad (Gaekwar) Maharaja of Baroda. The remaining princely rulers were overseen either by the Rajputana Agency and Central India Agency, which were headed by representatives of the viceroy or by provincial authorities. The Chamber of Princes was an institution established in 1920 by a royal proclamation of King Emperor George V to provide a forum in which the princely rulers could voice their needs and aspirations to the government. The chamber usually met only once a year, with the viceroy presiding, but it appointed a standing committee, which met more often. Upon independence in August 1947, the title of viceroy was abolished. The representative of India's sovereign, King George VI, became known once again as the governor general. In 1948, C. Rajagopalachari became the only Indian governor general. The governor general's role was almost entirely ceremonial, with power being exercised on a day to day basis by the Indian cabinet. After the nation became a republic in 1950, the president of India continued to perform the same functions.

Кеңес

Бас губернатор заң шығару және атқару өкілеттіктерін жүзеге асырғанда әрқашан Кеңеспен ақылдасатын. Көптеген функцияларды атқаратын бас губернатор "Кеңестегі бас губернатор" деп аталды. 1773 жылғы Регламенттік акт Шығыс Үндістан компаниясының директорлар кеңесінің төрт кеңесшіні сайлауын қарастырды. Бас губернаторға төрт мүшеден тұратын атқарушы кеңес көмекші болды және оған шешуші дауыс берілді, бірақ вето құқығы болмады. Кеңестің шешімі бас губернатор үшін міндетті болды. 1784 жылы кеңес үш мүшеге дейін қысқартылды; бас губернаторда әдеттегі дауыс және шешуші дауыс болып қала берді. 1786 жылы бас губернатордың өкілеттігі одан әрі артты, өйткені Кеңес шешімдері міндетті болмай қалды. 1833 жылғы Жарғылық акт Кеңес құрылымына тағы өзгерістер енгізді. Бұл акт бас губернатордың атқару және заңнамалық міндеттерін ажырататын алғашқы заң болды. Акт бойынша директорлар кеңесі тағайындаған төрт мүше Кеңесте болуға тиіс еді. Бірінші үш мүшеге барлық мәселелерде қатысуға рұқсат етілді, ал төртінші мүшеге заң талқыланып жатқан кезде ғана отыруға және дауыс беруге рұқсат берілді. 1858 жылы директорлар кеңесі Кеңес мүшелерін тағайындау құқығынан айырылды. Оның орнына, тек заң шығару мәселелерінде дауыс беретін бір мүше егемендікпен, ал қалған үш мүше Үндістан хатшысымен тағайындалды. 1861 жылғы Үндістан Кеңестері заңы Кеңес құрамына бірнеше өзгеріс енгізді. Үш мүше Үндістан хатшысымен, ал екеуі егемендікпен тағайындалды. Бес мүшені тағайындау құқығы 1869 жылы Корольдікке өтті. Вице-король қосымша "алтыдан он екіге дейін" мүше тағайындауға құқылы болды (1892 жылы "оннан он алтыға дейін", ал 1909 жылы "алпысқа дейін" деп өзгертілді). Егемендік немесе Үндістан хатшысы тағайындаған бес мүше атқарушы департаменттерді басқарды, ал вице-король тағайындағандар заңдарды талқылап, дауыс берді. 1919 жылы Мемлекеттік Кеңес пен Заң шығарушы Ассамблеядан тұратын Үндістан заң шығарушы органы Вице-король Кеңесінің заң шығару функцияларын өз мойнына алды. Дегенмен, вице-король заң шығаруда маңызды өкілеттіктерді сақтап қалды. Ол заң шығарушы органның келісімінсіз "діни, саяси және қорғаныс" мақсаттары үшін, сондай-ақ "төтенше жағдайларда" кез келген мақсат үшін ақша жұмсауға рұқсат алатын. Ол кез келген заң жобасына вето қоюға, тіпті оның талқылануын тоқтатуға құқылы болды. Егер ол заң жобасын қабылдауды ұсынса, бірақ бір палата ғана қолдаса, ол екінші палатаның қарсылығына қарамастан заң жобасын қабылданған деп жариялай алатын. Заң шығарушы органның сыртқы істер мен қорғанысқа қатысты өкілеттігі болмады. Мемлекеттік Кеңестің төрағасы вице-король тағайындады; Заң шығарушы Ассамблея өз төрағасын сайлады, бірақ сайлау вице-корольдің мақұлдауын қажет етті.

The governor general was always advised by a Council on the exercise of his legislative and executive powers. The governor general, while exercising many functions, was referred to as the "Governor General in Council." The Regulating Act 1773 provided for the election of four counsellors by the East India Company's Court of Directors. The governor general was to be assisted by an executive council of four members and was given a casting vote but no veto. The decision of the council was binding on the governor general. In 1784, the council was reduced to three members; the governor general continued to have both an ordinary vote and a casting vote. In 1786, the power of the governor general was increased even further, as Council decisions ceased to be binding. The Charter Act 1833 made further changes to the structure of the council. The Act was the first law to distinguish between the executive and legislative responsibilities of the governor general. As provided under the Act, there were to be four members of the Council appointed by the Court of Directors. The first three members were permitted to participate on all occasions, but the fourth member was only allowed to sit and vote when legislation was being debated. In 1858, the Court of Directors ceased to have the power to appoint members of the council. Instead, the one member who had a vote only on legislative questions came to be appointed by the sovereign, and the other three members by the secretary of state for India. The Indian Councils Act 1861 made several changes to the council's composition. Three members were to be appointed by the Secretary of State for India, and two by the Sovereign. The power to appoint all five members passed to the Crown in 1869. The viceroy was empowered to appoint an additional 'six to twelve' members (changed to 'ten to sixteen' in 1892, and to 'sixty' in 1909). The five individuals appointed by the sovereign or the Indian secretary headed the executive departments, while those appointed by the viceroy debated and voted on legislation. In 1919, an Indian legislature, consisting of a Council of State and a Legislative Assembly, took over the legislative functions of the Viceroy's Council. The viceroy nonetheless retained significant power over legislation. He could authorise the expenditure of money without the Legislature's consent for "ecclesiastical, political [and] defence" purposes, and for any purpose during "emergencies." He was permitted to veto, or even stop debate on, any bill. If he recommended the passage of a bill, but only one chamber cooperated, he could declare the bill passed over the objections of the other chamber. The Legislature had no authority over foreign affairs and defence. The president of the Council of State was appointed by the viceroy; the Legislative Assembly elected its president, but the election required the viceroy's approval.

Стил және атау

1833 жылға дейін лауазымның атауы «Бенгалдағы Форт-Уильям президенттігінің генерал-губернаторы» болды. 1833 жылғы Үндістан Үкіметі туралы заң 1834 жылдың 22 сәуірінен бастап атауды «Үндістанның генерал-губернаторы» деп өзгертті. «Вице-король және генерал-губернатор» атағы алғаш рет 1858 жылы виконт Каннингті тағайындаған королева жарлығында қолданылды. Бұл атақ ешқашан парламент актісімен берілмеген, бірақ басымдық туралы жарлықтарда және рыцарлық ордендердің жарғыларында пайдаланылды. «Вице-король» атауы көбінесе генерал-губернатор монархтың өкілі ретінде қарастырылған жағдайларда қолданылды. Егер монарх Үндістанда болса, вице-король атағы қолданылмады. Бұл атау жаңа міндеттерді, әсіресе рәсімдік міндеттерді көрсету үшін енгізілді, бірақ ол жаңа заңдық өкілеттіктер бермеді. Генерал-губернатор Императорлық заң шығару кеңесімен хабарласу кезінде бұл атауды жиі пайдаланды, бірақ барлық заңдар тек Кеңестегі генерал-губернатордың (немесе Үндістан Үкіметінің) атынан қабылданды. Генерал-губернатор «Ең жоғарысы» деп аталып, Үндістандағы барлық басқа мемлекеттік қызметкерлерге қарағанда жоғары дәрежеге ие болды. Ол «Сіздің Ең жоғарылығыңыз» деп аталып, «Ең жоғарылығыңызға» деп сөз сөйледі. 1858 жылдан 1947 жылға дейін генерал-губернатор Үндістанның вице-королі (француз тіліндегі roi, яғни «патша» сөзінен) деп аталды, ал вице-корольдердің әйелдері вице-королевалар (француз тіліндегі reine, яғни «патшайым» сөзінен) деп аталды. Вице-королева «Сіздің Ең жоғарылығыңыз» деп аталып, «Ең жоғарылығыңызға» деп сөз сөйледі. Бұл атаулардың екеуі де монарх Үндістанда болған кезде қолданылмады. Алайда, британдық билік кезінде Үндістанға сапар шеккен жалғыз британдық монарх – 1911 жылы әйелі Мэримен бірге Дели Дурбарына қатысқан V Георгий болды. 1861 жылы Үндістан Жұлдызы ордені құрылғанда, вице-король оның экс-официально бас шебері болды. 1877 жылы құрылған Үнді империясы орденінің экс-официально бас шебері де вице-король болды. Көптеген генерал-губернаторлар мен вице-корольдер пэрлер болды. Көбінесе, вице-король бұрыннан пэр болса, оған жоғары дәрежелі пэрлік атағы берілетін, мысалы, лорд Редингке маркизат, ал Фриман Фриман Томасқа графтық және кейіннен маркизат берілді. Вице-король болған пэрлердің ішінде сэр Джон Шор баронет болды, ал лорд Уильям Бентинк герцогтың ұлы болғандықтан «лорд» лақап атағына ие болды. Тек бірінші және соңғы генерал-губернаторлар – Уоррен Хейстингс пен Чакраварти Раджагопалачари, сондай-ақ кейбір уақытша генерал-губернаторлар ғана ешқандай құрметті атаққа ие болған жоқ.

Until 1833, the title of the position was "governor general of the Presidency of Fort William in Bengal". The Government of India Act 1833 converted the title into "governor general of India", effective from 22 April 1834. The title "viceroy and governor general" was first used in the queen's proclamation appointing Viscount Canning in 1858. It was never conferred by an act of parliament but was used in warrants of precedence and in the statutes of knightly orders. In usage, "viceroy" is employed where the governor general's position as the monarch's representative is in view. The viceregal title was not used when the sovereign was present in India. It was meant to indicate new responsibilities, especially ritualistic ones, but it conferred no new statutory authority. The governor general regularly used the title in communications with the Imperial Legislative Council, but all legislation was made only in the name of the Governor General in Council (or the Government of India). The governor general was styled Excellency and enjoyed precedence over all other government officials in India. He was referred to as 'His Excellency' and addressed as 'Your Excellency'. From 1858 to 1947, the governor general was known as the viceroy of India (from the French roi, meaning 'king'), and wives of Viceroys were known as Vicereines (from the French reine, meaning 'queen'). The Vicereine was referred to as 'Her Excellency' and was also addressed as 'Your Excellency'. Neither title was employed while the Sovereign was in India. However, the only British sovereign to visit India during the period of British rule was George V, who attended the Delhi Durbar in 1911 with his wife, Mary. When the Order of the Star of India was founded in 1861, the viceroy was made its grand master ex officio. The viceroy was also made the ex officio grand master of the Order of the Indian Empire upon its foundation in 1877. Most governors general and viceroys were peers. Frequently, a viceroy who was already a peer would be granted a peerage of higher rank, as with the granting of a marquessate to Lord Reading and an earldom and later a marquessate to Freeman Freeman Thomas. Of those viceroys who were not peers, Sir John Shore was a baronet, and Lord William Bentinck was entitled to the courtesy title 'lord' because he was the son of a duke. Only the first and last governors generalWarren Hastings and Chakravarti Rajagopalacharias well as some provisional governors general, had no honorific titles at all.

Ту және белгі

1885 жылдан бастап Үндістанның вице-короліне ортасында «Үндістан жұлдызы» мен тәж орналасқан, кеңейтілген Ұлыбритания туын көтеруге рұқсат берілді. Бұл ту вице-корольдің жеке туы емес еді, сонымен қатар Үндістандағы губернаторлар, лейтенант-губернаторлар, бас комиссарлар және басқа британдық шенеуніктер де оны қолданды. Теңізде тек вице-король ғана туды басты мачтадан көтеретін, ал қалған шенеуніктер оны алдыңғы мачтадан көтеретін. 1947 жылдан 1950 жылға дейін Үндістанның генерал-губернаторы патшалық гербін (таждың үстінде тұрған арыстан) бейнелейтін, алтын әріптермен «Үндістан» деген сөз жазылған қою көк түсті туды қолданды. Осы дизайнды бүгінге дейін көптеген Ұлттар Достастығы елдерінің генерал-губернаторлары қолданып келеді. Бұл соңғы ту генерал-губернатордың жеке туы болды.

Тұрғылықты жері

Форт-Уильямның генерал-губернаторлары XIX ғасырдың басына дейін Калькуттадағы Белведер үйінде, үкіметтік үй салынғанға дейін тұрды. 1854 жылы Бенгалияның вице-губернаторы сонда қоныстанды. Қазір Белведер иелігінде Үндістанның Ұлттық кітапханасы орналасқан. "Үндістанды ел үйінен емес, сарайдан басқару керек" деген пікір білдірген лорд Уэлсли 1799-1803 жылдары Калькуттада "Үкіметтік үй" деп аталатын әсем сарай салдырды. Бұл сарай 1912 жылы астана Калькуттадан Делиге көшкенге дейін қолданыста болды. Содан кейін Бенгалияның вице-губернаторы, бұрын Белведер үйінде тұрған, толық губернатор дәрежесіне көтеріліп, Үкіметтік үйге көшірілді. Қазір ол Үндістанның Батыс Бенгалия штатының губернаторының резиденциясы болып табылады және бенгал тілінде Raj Bhavan деп аталады. Астана Калькуттадан Делиге көшкеннен кейін, вице-король сэр Эдвин Лютенс жобалаған, жаңа салынған Вице-король үйін пайдаланды. Құрылысы 1912 жылы басталғанмен, 1929 жылға дейін аяқталмады; сарай 1931 жылға дейін ресми түрде ашылмады. Соңғы құны бастапқыда бөлінген қаражаттан екі еседен астам, 877 000 фунт стерлингті (қазіргі шақта 35 миллион фунт стерлингтен астам) құрады. Бүгінде бұл резиденция "Раштрапати Бхаван" деп аталады және Үндістан президенті пайдаланады. Британдық басқару кезеңінде генерал-губернаторлар әр жазда ыстықтан қашу үшін Шимладағы Вице-корольдік резиденцияға (қазіргі Раштрапати Нивас) кететін, ал Үндістан үкіметі олармен бірге көшіп отыратын. Вице-корольдік резиденцияда қазір Үндістанның Жоғары оқу орталығы орналасқан. Шимладағы Петерхофф ғимаратын да бірнеше вице-корольдер пайдаланған, бірақ алғашқы ғимарат 1981 жылы өрт сөндіру кезінде қирады.