Шығыс Индия компаниясының князьдық мемлекеттерге қатысты саясаты
Doctrine of lapse
Шығыс Индия компаниясының князьдік мемлекеттерге қатысты саясаты: мұрагерлік жоқ болған жағдайда аннексия, Далхаузи доктринасы, тәуелсіз Үндістандағы қолданылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Үндістан компаниясының княздік мемлекеттерге қатысты саясаты
Policy of the East India Company regarding princely states
Елді басып алу туралы доктрина – Шығыс Үндістан компаниясының Үндістан субконтинентіндегі княздік мемлекеттерге қатысты бастаған аннексия саясаты. Бұл саясат 1858 жылға дейін, яғни Компания үкіметі Британ тажының Британ Раджымен алмастырылғаннан кейін қолданылды. Саясатты Далхаузидің 1-маркизі Джеймс Браун Рамзи бастады. Тәуелсіздік алғаннан кейін Үндістан үкіметі 1971 жылға дейін жекелеген әмірлік отбасыларын мойындаудан бас тарту үшін осы доктринаның элементтерін пайдаланды. 1971 жылы Индира Ганди үкіметі Үндістан конституциясына 26-қосымша енгізу арқылы бұрынғы билеуші отбасыларды мойындауды тоқтатты.
The doctrine of lapsation was a policy of annexation initiated by the East India Company in the Indian subcontinent for the princely states, and applied until the year 1858, the year after Company rule was succeeded by the British Raj under the British Crown. The policy was initiated by James Broun Ramsay, 1st Marquess of Dalhousie. Elements of the doctrine of lapse continued to be applied by the post independence Indian government to derecognise individual princely families until 1971, when the recognition of former ruling families was discontinued under the 26th amendment to the Indian constitution by the Indira Gandhi government.
Доктрина
Бұл доктринаға сәйкес, Ест-Инд компаниясының бағыныштылығында болған кез келген үнділік княздық мемлекет, егер билеушісі «көзге түретіндейдей қабілетсіз болса немесе еркек мұрагерсіз қайтыс болса», княздық мәртебесі жойылды және тікелей басқарылатын Британдық Үндістанға қосылды. Бұл, мұрагері жоқ үнділік билеушінің мұрагерді таңдауға қабілеттілігінің ұзақ жылдар бойы қалыптасқан құқығын жойды. Бұл саясат көбінесе 1848 және 1856 жылдар аралығында Британдық Үндістанның генерал-губернаторы болған Далхаузи есімімен байланысты. Дегенмен, компанияның директорлар кеңесі бұл доктринаны 1834 жылдың өзінде айқындаған, ал Далхаузи генерал-губернаторлық қызметке кіріспей тұрып, бірнеше кішігірім мемлекеттер осы доктрина бойынша қосылған болатын. Осы доктринаны қолдану арқылы компания Сатара (1848), Джайтпур, Самбалпур (1849), Багхат (1850), Удайпур (Чхаттисгарх штаты) (1852), Джанси (1854), Нагпур (1854), Танжор және Аркот (1855) княздықтарын басып алды. Ауад (1856) осы доктрина бойынша қосылған деп жиі айтылады, бірақ шындығында Далхаузи оны нашар басқару деген желеумен қосып алды. Көбінесе билеуші дұрыс басқармады деген сылтаумен, компания осы доктрина арқылы жылдық кірісіне шамамен төрт миллион фунт стерлинг қосты. Алайда, Удайпур мемлекетінде 1860 жылы жергілікті княздық билік қайта орнатылды. Шығыс Үндістан компаниясының күшінің артуымен, үнділік қоғамның көптеген топтары арасында наразылық күшейді, оның ішінде таратылған әскерлер де болды; олар 1857 жылғы Үндістан көтерілісінде, сондай-ақ Сепой бүлігі деп танылған, құлатылған династиялардың жағына бірікті. Көтерілістен кейін, 1858 жылы, Үндістанның жаңа британдық вице-королі, оның билігі Шығыс Үндістан компаниясының билігін алмастырды, бұл доктринадан бас тартты.
According to the doctrine, any Indian princely state under the suzerainty of the East India Company, the dominant imperial power in the Indian system of subsidiary alliances, would have its princely status abolished, and therefore be annexed into directly ruled British India, if the ruler was either "manifestly incompetent or died without a male heir". This supplanted the long established right of an Indian sovereign without an heir to choose a successor. The policy is most commonly associated with Dalhousie, who was the East India Company's Governor General of British India between 1848 and 1856. However, the doctrine was articulated by the Court of Directors of the Company as early as 1834, and several smaller states had already been annexed under this doctrine before Dalhousie took over the post of Governor General. By the use of the doctrine of lapse, the Company took over the princely states of Satara (1848), Jaitpur, Sambalpur (1849), Baghat (1850), Udaipur (Chhattisgarh State) (1852), Jhansi (1854), Nagpur (1854), Tanjore and Arcot (1855). Awadh (1856) is widely believed to have been annexed under the doctrine, but in fact was annexed by Dalhousie under the pretext of mis governance. Mostly claiming that the ruler was not ruling properly, the Company added about four million pounds sterling to its annual revenue by this doctrine. However, Udaipur State would later have local princely rule reinstated in 1860. With the increasing power of the East India Company, discontent simmered among many sections of Indian society, included disbanded soldiers; these rallied behind the deposed dynasties during the Indian Rebellion of 1857, also known as the Sepoy Mutiny. Following the rebellion, in 1858, the new British Viceroy of India, whose rule replaced that of the East India Company, renounced the doctrine.
Далхаузи алдындағы заңсыздық туралы ілім
Далхаузи үнділік княздіктерді аннексиялау үшін лапс доктринасын белсенді түрде қолданды, бірақ бұл саясат оның ғана ойлап тапқандығы емес. Киттур Рани Ченнамма (сол кездегі патшайым) билік еткен Киттур княздығы 1824 жылы Шығыс Үндістан компаниясымен басып алынды. Оның күйеуі мен ұлы қайтыс болғаннан кейін, ол жаңа ұлды асырап алып, оны таққа мұрагер етуге тырысты, бірақ британдықтар бұған келіспеді. Бұл жағдай 1834 жылдың басында Шығыс Үндістан компаниясының директорлар кеңесі қалыптастырған «лапс доктринасымен» ұқсас. Британдықтардың әлі аннексияламаған қалған княздықтардың көптеген билеушілері олардың қуатты әскерлеріне қарсы әлсіз еді. Үлкен қаржы жұмсауға және көптеген сарбаз жинауға құштар болмаған үнділік билеушілердің бұл саясатқа қарсы тұруға амалы қалмады. Бұл Үндістанда британдық империяға наразылықты күшейтті және 1857 жылғы көтерілістің себептерінің бірі болды.
Dalhousie vigorously applied the lapse doctrine for annexing Indian princely states, but the policy was not solely his invention. The princely state of Kittur, ruled by Kittur Rani Chennamma (the queen at the time), was taken over by the East India Company in 1824, when after the death of her husband and son she adopted a new son and attempted to make him heir to the throne, which the British refused to accept. This development has similarities with the later 'doctrine of lapse', which the Court of Directors of the East India Company articulated early in 1834. Most of the rulers of the remaining states which had not yet been annexed by the British were in a weak position against their mighty forces. Not willing to spend huge amounts of money and soldiers, the Indian rulers had little option but to give in to this policy. This caused increased resentment against the British Empire in India, and was one of the causes of the Uprising of 1857.
Тәуелсіз Үндістанда
1964 жылдың соңында Сырмур мемлекетінің соңғы танылған билеушісі, Сырмур Махараджасы Ражендра Пракаш, еркек бала тудырмай және қайтыс болғанға дейін мұрагерлікке алынбаған күйі қайтыс болды. Бірақ оның үлкен жесірі кейіннен қызының ұлын отбасы басшылығына мұрагер етіп қабылдады. Дегенмен, Үндістан үкіметі билеушінің қайтысы салдарынан отбасының конституциялық мәртебесі тоқтатылды деп шешті. Келесі жылы Ақкалкот мемлекетінің соңғы танылған билеушісі де осыған ұқсас жағдайда қайтыс болғанда, лапс доктринасы да қолданылды.
In late 1964, Maharaja Rajendra Prakash of Sirmur, the last recognized former ruler of Sirmur State, died without either leaving male issue or adopting an heir before his death, although his senior widow subsequently adopted her daughter's son as the successor to the family headship. The Indian government, however, decided that in consequence of the ruler's death, the constitutional status of the family had lapsed. The doctrine of lapse was likewise invoked the following year when the last recognized ruler of Akkalkot State died in similar circumstances.