Кіріспе

Аргентиналық ит тұқымы. Аргентиналық дого (көпше түрі – Dogos Argentinos) – Аргентинаға тән, мастиф типті ірі ит тұқымы. Ол 20-шы ғасырдың басында Аргентинаның орталық аймағындағы Кордобада, негізінен, пекари, жабайы шошқа және пума сияқты үлкен аңдарды аулау үшін селекцияланды. Тұқымның негізін қалаушылардың арасында қазір жойылып кеткен Кордова жауынгерлік иті, бульдог типті жауынгерлік ит, бультерьер және Пириней мастифі болды.

Тарих

1920 жылдары Аргентинаның орталық бөлігіндегі Кордова қаласының жас студенті Антонио Норес Мартинес ағасы Аугустин Норес Мартинеспен бірге үлкен аң аулауға арналған, әсіресе жабайы шошқаға арналған жаңа тұқымды иттер жасауға кірісті. Ол оның Ескі Кордова итінің күрес қасиеттерін сақтап, бірақ одан да ірі және күшті болуын қалады. Ол күреске бейімді бультерьер итті алып, оны бульдог түріндегі дақты күрес итімен шағылыстырды. Ол олардың ұрпақтарын таңдап, араластырып, ақ түстің басым болуын қамтамасыз етті және төменгі жақ сүйегі дамылмаған (ретрогнатия) жануарларды іріктеп тастады. Сегізінші буында ол Пиреней мастифін қосты; он екінші буында оның иттері тұрақты тұқымдық белгілерге ие болды. Олар аренадағы жетістіктерімен танымал болды. Кейін Норес Мартинес ирландтық вольфхаунды, боксер, үлкен даниялық ит, бультерьер, бордолық дог және испандық мастиф сияқты түрлі иттермен будандастырды. 1947 жылы ол өзінің тұқымын Буэнос-Айрес қаласындағы "Hunter's Club" клубына ұсынды; 1948 жылы "Diana" журналында тұқым стандарты жарияланды. Антонио Норес Мартинес 1956 жылы қаза тапты; алайда, қазір халықаралық елші болып қызмет ететін Аугустин, өзінің саяхаттарында Дого тұқымын насихаттауды жалғастырды. 1973 жылы Халықаралық кинологиялық федерация Дого тұқымын ресми түрде қабылдады.

Сипаттамалары

Аргентин догосы ірі тұқымды ит: иттің салмағы белгілі бір мөлшерде, ал тоқалардың салмағы сәл аз болады; биіктігі иттің және тоқаның арасында өзгереді. Дененің ұзындығы кеуде биіктігінен сәл артық, ең көп дегенде оннан бір бөлігімен ұзын болуы мүмкін. Түгі қысқа және әрқашан ақ түсті. Басындағы жалғыз қара немесе қоңыр дақ, егер ол бас өлшемінің оннан бір бөлігінен аспаса, қабылданады. Мұрынның ұзындығы шамамен бас сүйегінің ұзындығымен тең. Көптеген басқа тұқымдар сияқты, дого да туа біткен саңыраулыққа бейім; сонымен қатар, ларингеальдік паралич/полиневропатия синдромына да бейім. Бұл иттер әдетте 10-12 жыл өмір сүреді.

Қолдану

Дого негізінен пекари, жабайы шошқа және пума сияқты ірі аңдарды аулау үшін өсіріледі. Оның жақсы иіс сезу қабілеті, жылдамдығы мен төзімділігі жоғары; кейде полиция немесе әскери қызметке баулуға болады.

Реттеу

Бұл тұқымдағы иттерді ұстау кейбір елдерде, оның ішінде Австралияда, Австрияда (Төменгі Австрия, Вена және Форарлберг штаттарында), Каймар аралдарында, Гонконгта, Жаңа Зеландияда, Норвегияда, Түркияда және Ұлыбританияда заңмен тыйым салынған немесе шектеулер қойылған.