Кіріспе

19 ғасырғы оттық қарулардың ойлап табушысы және өндірушісі

Иоганн Николаус фон Дрейзе (20 қараша 1787 – 9 желтоқсан 1867) – неміс қару-жарақ ойлап табушысы және өндірушісі. Ол ең әйгілісі 1836 жылы пруссиялық армияға Дрейзе инелі мылтығын ұсынғаны үшін танымал, ол 1840 жылдың желтоқсанында Leichte Perkussions Gewehr M 1841 ретінде қабылданып, мылтықтың механизмі туралы жаңылыстыру үшін әдейі таңдалған атау болды – кейін 1855 жылы Zündnadelgewehr M 1841 деп қайта аталды.

Өмірбаян

Дрейзе Шоммердада (сол кезде Майнц архиепископтығының билігінде) құлыпшының ұлы болып дүниеге келді. Дрейзе 1809 жылдан 1814 жылға дейін швейцариялық Жан Сэмюэл Паулидің париждік қару фабрикасында жұмыс істеді, ол бірнеше тәжірибелік әскери мылтықтарды жобалады. 1824 жылы Соммердаға оралғаннан кейін, ол перкуссиялық капсюльдер шығаратын компания құрды. Ол сол жерде инелі мылтықты жасады. Кейбіреулер бұл қаруды алғашқы бұрандалы мылтық деп есептесе де, шындығында ол қазіргі заманғы бұрандалы мылтықтарға көп ұқсамайды, тек қана қақпақты жабу үшін қолданылған бұрандалы принциппен ғана ортақ. Дрейзе мылтығының оқ-дәрісі оқты сабода ұстап тұратын қағаз патрондардан тұрды. Мылтықтың инесі қара ұнтақ зарядын тұтандыру алдында қағаз патронды тесіп өтті. Дрейзенің қарапайым конструкциясы оны салыстырмалы түрде таза ұстауға және жұмыс істеуге оңай жасады. Мысалы, тозған инелерді бұранда механизмін бөлшектемей-ақ жылдам ауыстыруға болады. Дрейзе мылтығы сол кездегі маңызды қару-жарақ жаңалығы болды, өйткені ол 1860 жылдардың ортасына дейін әлемдік армиялар стандарты болған түймелі мылтықтарға қарағанда әлдеқайда жылдам атуға мүмкіндік берді. Бұл мылтықшыларға тұрып, өзін оққа ұшырату қаупінсіз оқ-дәрі толтыруға да мүмкіндік берді. Дрейзе мылтығын пруссиялықтар Екінші Шлезвиг соғысы, Австрия-Пруссия соғысы және Франко-Пруссия соғысы кезінде қолданды. Ол кезде қару тез ескіріп, француздық бұрандалы Mle 1866 Chassepot мылтығынан кем түсті. Басқа елдерде де бұрандалы мылтықтардың басқа үлгілері пайда болды. Мысалы, 1869 жылы Швейцария бұрандалы Веттерли мылтығын қабылдады, ол түтікшелі дүкендегі жиекпен атушы металл патронмен қайта зарядталатын болды. Француздар 11 мм Chassepot мылтығын металл патронмен бұрандалы Mle 1874 Gras мылтығына айналдырды. Германия да ертерек 11 мм металл патронға көшті, соның ішінде жаңа Mauser Model 1871 бұрандалы мылтығы да болды. Ұлыбритания мен АҚШ сол кезеңде түймелі мылтықтардан металл патронмен артқы жүктегіш мылтықтарға көшті, бірақ бұрандалы механизмнен өзге жүйелермен. Инелі мылтықты жасағаннан кейін фон Дрейзенің қызметі туралы белгісіздіктер сақталып қалды, өйткені ол өзінің есімінің Иоганн бөлігін тастап, Николаус фон Дрейзе деп танылды.