Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Минорлық кілт және C-диез негізіндегі гамма
Minor key and scale based on C sharp
C-диез миноры – C нотасына негізделген, C, D, E, F, G, A және B ноталарынан тұратын минор гаммасы. Оның кілт таңбасы төрт диезден тұрады. C-диез табиғи минор гаммасы:
C sharp minor is a minor scale based on C, with the pitches C, D, E, F, G, A, and B. Its key signature consists of four sharps. The C sharp natural minor scale is:
Гамманың мелодиялық және гармониялық түрлеріне қажетті өзгерістер қажет болған жағдайда акциденттермен жазылады. C-диез гармониялық минор және мелодиялық минор гаммалары:
Changes needed for the melodic and harmonic versions of the scale are written in with accidentals as necessary. The C sharp harmonic minor and melodic minor scales are:
Оның салыстырмалы мажоры – Ми мажор. Оның параллельді мажоры, C-диез мажор, көбінесе D-бемоль мажордың энгармониялық кілті ретінде жазылады, себебі C-диез мажордың жеті диезі бар кілт таңбасы әдетте қолданылмайды. Оның энгармониялық баламасы, D-бемоль миноры, сегіз бемоль, соның ішінде B бемолі бар, ұқсас мәселеге тап болады. Сондықтан C-диез миноры жиі D-бемоль мажор үшін параллельді минор ретінде қолданылады. (Осындай энгармониялық жағдай A-бемоль мажор және G-диез минор кілттерінде, ал кейбір жағдайларда G-бемоль мажор және F-диез минор кілттерінде де кездеседі.)
Its relative major is E major. Its parallel major, C sharp major, is usually written instead as the enharmonic key of D flat major, since C sharp major’s key signature with seven sharps is not normally used. Its enharmonic equivalent, D flat minor, having eight flats including the B, has a similar problem. Therefore, C sharp minor is often used as the parallel minor for D flat major. (The same enharmonic situation occurs with the keys of A flat major and G sharp minor, and in some cases, with the keys of G flat major and F sharp minor.)
Классикалық музыка осы күйде
18 ғасырда осы тоналдықта жазылған бар болғаны екі симфония ғана белгілі. Олардың бірі – Джозеф Мартин Краустың шығармасы, ол кейіннен оны до минорға қайта жазғандықтан, бұл тоналдықты орындау қиын болған сияқты. Келесі екі ғасырда до-диез минорлық симфониялар сирек кездесті. Ерекше мысалдар – Антон Брукнердің 7-симфониясының екінші бөлімі – Адажио, Густав Малердің 5-симфониясының бірінші бөлімі және Прокофьевтің 7-симфониясы. Бұл тоналдық 18-шы ғасырдан бастап фортепиано әдебиетінде жиірек кездеседі. Доменико Скарлатти до-диез минорында тек екі клавирлік соната жазды – K. 246 және K. 247. Бетховеннің 14-фортепианолық сонатасы ("Айшығының сонатасы") кейін фортепиано репертуарында одан да жиі орындала бастады. Бетховен өзінің 14-струнный квартетінің (Op. 131, 1826 ж.) сыртқы бөлімдерінде осы тоналдықты тағы қолданды. Дегенмен, Иоганнес Брамс өзінің до-диез минорындағы фортепианолық квартетін до минорында қайта жазу қажеттігін сезінді, ол 3-фортепианолық квартет ретінде жарияланды (Op. 60). Оның фортепианоға арналған үш интермеццосының соңғысы (Op. 117) до-диез минорында жазылған. Алкан до-диез минорындағы соль фортепианоға арналған концерт үшін екінші бөлімді (Адажио) жазды. Фредерик Шопен осы тоналдықта жиі жазды: мысалдарға Fantaisie Impromptu, Études Op. 10, № 4 және Op. 25, № 7, Scherzo № 3 (Op. 39), Waltz Op. 64, № 2, Polonaise Op. 26 № 1, Прелюдия Op. 45 және Ноктюрндер № 7 (Op. 27, № 1) және № 20 (Lento con gran espressione) кіреді. До-диез минорындағы туындылардың басқа мысалдары – Рахманиновтың до-диез минорындағы прелюдиясы (Op. 3, № 2), Скрябиннің до-диез минорындағы этюді (Op. 2, № 1), Франц Листтің Венгриялық рапсодиясы № 2 және Чайковскийдің до-диез минорындағы фортепианолық сонатасы. До-диез минорында жазылған фортепианолық концерттердің арасында – Пуленктің до-диез минорындағы фортепианолық концерті (FP 146, 1949), Эрих Вольфганг Корнгольдтың сол қолға арналған фортепианолық концерті (Op. 17), Николай Римский-Корсаковтың фортепианолық концерті, сондай-ақ Фердинанд Риес, Ксавер Шарвенка, Эми Бич, Мириам Хайд және Иссай Добровеннің туындылары бар. Франц Бервальд пен Дмитрий Шостакович до-диез минорында скрипкалық концерттер жазды. Жюль Ван Нуффель хор мен органға арналған [[In convertendo Dominus (Nuffel)] псалмдық әуенін до-диез минорында жазды.
There are only two known symphonies in the 18th century written in this key. One of them is by Joseph Martin Kraus, who appears to have found the key difficult since he later rewrote it in C minor. In the following two centuries, C sharp minor symphonies remained rare. Notable examples are the second movement Adagio of Anton Bruckner's Symphony No. 7, the first movement of Gustav Mahler's Symphony No. 5 and Prokofiev's Symphony No. 7. This key occurs more often in piano literature from the 18th century onwards. Domenico Scarlatti wrote just two keyboard sonatas in C sharp minor, K. 246 and K. 247. After Beethoven's Piano Sonata No. 14 (Moonlight Sonata), the key became more frequent in the piano repertoire. Beethoven himself used this key again in the outer movements of his String Quartet No. 14 (Op. 131, 1826). Even so, Johannes Brahms still felt the need to rewrite his C sharp minor piano quartet in C minor, which was published as Piano Quartet No. 3 in C minor, Op. 60. The last intermezzo from his Three Intermezzi for piano, Op. 117 is in C sharp minor. Alkan composed the second movement (Adagio) for Concerto for Solo Piano in C sharp minor. Frédéric Chopin often wrote in this key: examples include the Fantaisie Impromptu, Études Op. 10, No. 4 and Op. 25, No. 7, Scherzo No. 3 (Op. 39), Waltz Op. 64, No. 2, Polonaise Op. 26 No. 1, the Prelude opus 45 and Nocturnes No. 7 (Op. 27, No. 1) and No. 20 (Lento con gran espressione). More examples of works in C sharp minor include Rachmaninoff's Prelude in C sharp minor (Op. 3, No. 2), Scriabin's Étude in C sharp minor, Op. 2, No. 1, Franz Liszt's Hungarian Rhapsody No. 2, and Tchaikovsky's Piano Sonata in C sharp minor. Piano concertos written in C sharp minor include Poulenc's Piano Concerto in C sharp minor, FP 146 (1949), Erich Wolfgang Korngold's Piano Concerto for the Left Hand, Op. 17, Nikolai Rimsky Korsakov's Piano Concerto, and others by Ferdinand Ries, Xaver Scharwenka, Amy Beach, Miriam Hyde and Issay Dobrowen. Franz Berwald and Dimitri Shostakovich wrote violin concertos in C sharp minor. Jules Van Nuffel wrote his psalm setting [[In convertendo Dominus (Nuffel) for choir and organ in C sharp minor.