Кіріспе

Үйленген асыл әйелдің еркек серігі XVIII және XIX ғасырдағы Италияда цицибео (/UK/, /tʃ//ɪ//tʃ//ɪ//z/'/b//eɪ//oʊ/ CHITCHizBAYoh, /US/, /tʃ//iː//tʃ// / CHEEchiz , tʃitʃiˈzbɛːo; көпше: cicisbei) немесе кавалерий сервенте – басқа біреуге үйленген әйелдің жақын досы немесе сүйіктісі болған адам. Күйеуінің білімімен және келісімімен цицибео өзінің сүйіктісіне қоғамдық шараларға, шіркеуге және басқа да оқиғаларға бірге қатысып, осы әйелге ерекше құрмет көрсетуге мүмкіндік алған. Бұл тәжірибе испан тіліндегі cortejo немесе estrecho және француз тіліндегі petit maître сияқты. Сөздің нақты этимологиясы белгісіз; кейбір деректер оның бастапқыда «сыбырлап айту» (мүмкін ономатопеялық сөз) дегенді білдіргенін көрсетеді. Тағы бір болжам бойынша, бұл bel cece сөзінің керісінен пайда болған, ол «әдемі бұршақ» деген мағынаны білдіреді. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде бұл термин алғаш рет 1718 жылы Мэри Вортли Монтегю ханымның хатында тіркелген. Итальян тілінде бұл термин 1708 жылы Джованни Мария Мутидің Quaresimale Del Padre Maestro Fra Giovanni Maria Muti De Predicatori (734-бет) еңбегінде кездеседі.

Әлеуметтік маңызы

Бұл тәртіп цицисбетура немесе цицисбеизмо деп аталады, және ол әсіресе итальяндық Генуя, Ницца, Венеция, Флоренция және Рим қалаларының ақсүйектері арасында кеңінен таралған. Цицисбейлерге қатысты көптеген заманауи сілтемелер мен олардың әлеуметтік статусының сипаттамалары болғанымен, ғалымдар осы құбылыстың нақты мәні туралы келіспеушілікте. Бір жағынан, бұл институт неке шартымен реттелгенін айтады, ал екінші жағынан, осы талапқа күмән келтіріп, оны 18 ғасырдың ерекше әдет-ғұрыптарының бірі деп санайды, оны анықтау немесе түсіндіру қиын. Тағы бір топ ғалымдар оны 18 ғасырда аристократ әйелдердің өкімшіліктен босауының белгісі деп қарастырады. Цицисбеоның гомосексуал екені белгілі болса, оған көбірек төзімділікпен қаралатын. Луиза д’Эпинай Парижден досы Фердинандо Галианиге Венеция елшісі, маркиз Альвизе Моченигоның кететіні туралы хабарлама жазды, ол Парижде өз талғамын көрсеткен еді.

Кез келген жағдайда, күйеулер көбінесе осы тәртіпке төзімділік танытып, тіпті оны құптаған. Мысалы, Лорд Байрон Тереза, Гвичиоли графинясының цицисбеосы болған. Байронның қайтысынан кейін, графиняның екінші күйеуі, маркиз де Бойси, оны «Мадам ла Маркиза де Бойси, autrefois la Maitresse de Milord Byron» (Маркиза де Бойси, бұрынғы Лорд Байронның сүйіктісі) деп таныстырып, мақтан тұтқан. Байрон осы институтты ағылшын көзқарасынан өз поэмасы «Беппо» да талдаған. Күйеудің болашақ цицисбейлерді тоқтатуға тырысуы немесе осы практиканы жалпы мақұлдамауы, әдетте, қысым мен ұятқа ұшыраған. Цицисбейлер белгілі бір ережелерге сәйкес әрекет етіп, көпшілік ортада махаббат танытудан аулақ болған. Олар қоғамдық шараларда отырған әйелдерінің артында тұрып, құлағына сыбырлаған. Сол заманғы әдет-ғұрыптар оларға бос уақытында басқа әйелдермен қарым-қатынас жасауға рұқсат бермеген, бұл тәртіпті өте талапкер еткен. Кез келген тарап қатынасты кез келген уақытта тоқтатуға құқылы болған. Әйелдің бұрынғы цицисбейлері «спиантати» (сөзбе-сөз – ақшасыз, құлаған) немесе тасталып кеткендер деп аталған.