Кіріспе

Адамнан адамға қорғаныс немесе жеке қорғаныс – американдық футбол, футбол, баскетбол және нетбол сияқты командалық спорт түрлерінде қолданылатын қорғаныс жүйесінің бір түрі. Бұл жүйеде әр ойыншыға шабуылдағы бір ойыншыны қорғау және оның қозғалысын қадағалау міндеті жүктеледі. Көбінесе ойыншы өзіне сәйкес келетін қарсыласын қорғайды (мысалы, орталық қорғаушы орталықты қорғайды), бірақ ойыншыға басқа позициядағы ойыншыны қорғау тапсырылуы мүмкін. Дегенмен, стратегия қатаң емес, қажет болған жағдайда ойыншы тапсырманы ауыстыра алады немесе шабуылдағы ойыншыны екілеп қорғау үшін сәтке тапсырмасынан бас тарта алады. Бұл термин ерлер және әйелдер спортында жиі қолданылады. Адамнан адамға қорғанысқа қарама-қарсы аймақтық қорғаныс жүйесі тұрады, онда әр ойыншы белгілі бір қарсыласты емес, белгілі бір аймақты қорғайды.

Адамнан адамға қатынас тарихы

1947 жылы Ұлттық баскетбол қауымдастығы аймақтық қорғанысты тыйым салған. Осы кезеңде, егер қорғаушы нақты шабуылшы ойыншыны емес, белгілі бір аймақты қорғаса немесе доптан алыс тұрған шабуылшы ойыншыға екі ойыншымен бірдей шабуыл жасайтын болса, «заңсыз қорғаныс» бұзушылығы деп есептелген. 2001 жылы ережеге енгізілген өзгеріс аймақтық қорғанысқа рұқсат берді, бірақ сонымен қатар, кілт ішінде тұрған қорғаушы шабуылшы ойыншыны қолдың ұзындығынан артық емес үш секундтан аспайтын қашықтықта қорғауға шек қойылды. Егер қорғаушы осы ережені бұзса, оның командасына техникалық фол беріледі, ал қарсы команда бір айып тастау құқығына және допты иеленуге ие болады. Бұл НБА командалары үшін аймақтық қорғаныспен ойнауды қиындатады, себебі мұндай қорғаныс әдетте кілттің ортасына ойыншыны орналастырып, енуге кедергі келтіреді. Адамға қарсы қорғаныс әлі де НБА-дағы басты қорғаныс схемасы болып табылады, ал кейбір жаттықтырушылар оны ғана қолданады.

Техника

Баскетболда допты қорғайтын кезде (яғни доппен жүрген ойыншыны қорғайтын кезде) ойыншылар әдетте келесі техниканың бір түрін қолдануы керек: қорғаушы қарсыласына қарап тұрады. Ол доп пен себеттің арасында, шамамен ортасында орналасады және қорғаушының командасының қорғаныс схемасына байланысты солға немесе оңға қарай бұрылуы мүмкін. Оның аяқтары иық енінен сәл асып, салмағының көп бөлігі аяқтарына түседі. Бірақ, қорғаушының өкшелері еденнен көтерілмеуі керек, себебі бұл оның тепе-теңдігін бұзады. Қорғаушының тізелері шамамен тоқсан градус бұрышпен бүгіліп, жамбасының төменгі жағы жерге параллель болуы тиіс. Бұл қорғаушының артқы жағын отырғандай күйге келтіреді. Қорғаушының арқасы түзу болуы керек, алға қарай сәл еңкейгені жөн. Бұл қорғаушының басын денесінің ортасына орналастырып, дұрыс тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Жатықтырушының нұсқауына сәйкес, қорғаушы екі қолын да кең жайып, қанатын кергендей немесе бір қолын жоғары, екіншісін төмен қоюы мүмкін. Қарсыласқа қолдың ұзындығындай қашықтықта болу керек. Бұл қорғаушыға шабуылшының кез келген қимылына жылдам реакция жасауға мүмкіндік береді. Ойыншының өзіне сенімділігіне және шабуылшының шеберлігіне қарай, сәл артқа немесе алға жылжуға болады. Қарсылас ойыншының кеудесіне назар аудару олардың қимылдарына тез реакция жасауға өте көмектеседі. Шабуылшы бас, көздері немесе денесі арқылы алдауға тырысуы мүмкін. Бірақ, ойыншыны алдау ең қиын болатын жер – оның кеудесі.