Кіріспе

Матай 4:8 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының төртінші тарауының сегізінші аяты. Иса Шайтанның екінші сынағын қазір ғана мойын алмады. Осы аятта Шайтан Исаны үшінші сынақ үшін басқа жерге көшіреді.

Талдау

Лұқаның Ізгі хабарында тау туралы ештеңе айтылмаған, тек "биік жер" деп көрсетілген. Иерихонның жанында осы тәлкеудің болған жері деп жиі айтылатын тау бар, бірақ Франция бұл туралы жазбаларда немесе тарихи деректерде дәлел жоқ екенін атап көрсетеді. Бұл аяттың Мұсаның Қасиетті жерді көруімен байланысы болуы мүмкін, бірақ Нолланд мұндай байланысқа сенбейді. Әрине, "әлемнің барлық патшалықтарын" көруге болатын тау жоқ. Мұны түсіндірудің бір жолы – "көрсетті" сөзі физикалық көшіруді міндетті түрде білдірмейді, бұл Шайтан Исаны көру арқылы көрсеткенін білдіруі мүмкін. Джон Кальвин бұл пікірді қолдады, ал Женевалық Киелі кітапта бұл түсінік нақты айтылған. Кларк бұл мәлімдемеге қатысты берілген бірнеше басқа түсіндірмелерді тізімдейді: әлем тек сол кездегі "таныс әлемді" және адамдарды ғана білдіреді, немесе таудан көрінетін жергілікті аймақты білдіретін жалпы сөз болуы мүмкін. "Патшалық" сөзі географиялық бірліктерді емес, жердегі билікке метафора ретінде қолданылады. Көрсетілім тау үстінде болған жоқ, оның орнына бүкіл әлемнің үстінен жылдам ұшып өтуден тұрды. Тау басына шыққан соң, әзәзіл шайтан Исаға патшалықтарды тікелей көрсетпеді, керісінше, барлық патшалықтар бейнеленген картаны көрсетті. Фортна сондай-ақ, бұл аяттың Жалпақ Жер туралы ұғымды білдіруі мүмкін екенін айтады, бұл жеткілікті биік таудан барлық елдерді бірден көруге мүмкіндік береді. Кларк таулық ортаның ежелгі діндердің мифологиясына ұқсас екенін атап өтеді, онда құдайлар биік тауларда отыратын. Ең танымал мысал – гректердің Олимп тауы.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Псевдо-Хризостом: "Ібіліс осы екінші жауаптан күмәнге толып, үшінші сынаққа көшеді. Мәсіх құштарлықтың торын үзіп, мақтандылықтан арылды. Енді ол Оған дүниеге құмарлықты көрсетуге тырысады; Оны жер бетін айналып қарағанда ең биік болып көрінетін, аса биік таудың басына көтереді. Тау неғұрлым биік болса, көрініс соғұрлым кең болады. Ол Оған патшалықтарды, қалаларды, ұлттарды, күміс пен алтындарын емес, әрбір патшалық пен қала орналасқан жерлерді көрсетті. Мысалы, егер мен сіздерге биік жерден Рим мен Александрияның қайда жатқанын көрсетсем, сіздер қалалардың өзін емес, олардың орналасқан аймағын көретін боларсыз. Осылайша, Ібіліс саусағымен әрбір патшалықтың орналасқан жерін көрсете алады және әр патшалықтың ұлылығы мен жағдайын сөзбен баяндай алады, себебі түсінікке жеткізілген нәрсе көрсетілген болып саналады. Ориген: "Оған әлемнің патшалықтарын көрсеткенде, ол Персия немесе Үндістан патшалығын көрсетті деп ойламауымыз керек; бірақ ол өзінің патшалығын, әлемде қалай билік ететінін көрсетті, яғни кейбіреулері зинақорлықпен, ал басқалары ашкөздікпен басқарылатынын." Әйіптеуші Ремигий: "Олардың даңқы – алтын мен күміс, құнды тастар мен уақытша игіліктер." Рабан Мавр: "Ібіліс Мұңлыққа осының бәрін көрсетеді, бірақ Оның көру қабілетін кеңейте алатыны немесе Оған беймәлім нәрсені көрсете алатыны деп ойламаңыз. Керісінше, ол өзінің сүйікті, бос дүниелік мақтанышын сөзбен әдемілеп баяндап, Мұңлықта оған құштарлық тудыруға тырысты." Glossa Ordinaria: "Ол біз көретіндей, құштарлықпен емес, дәрігер ауруды зиянсыз қарағандай қарады."