Фиджидегі христиан-демократиялық альянсының тарихы (Fijidegi khristian-demokratiyalyq al'yansyń tarihy)

Кіріспе

Христиан-демократиялық одақ, жергілікті жерде Фиджи тілінде Veitokani ni Lewenivanua Vakarisito (VLV) деп белгілі болған, 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында қызмет еткен Фиджидің саяси партиясы еді. Партия 1997 жылы сол кездегі үкіметтегі Сокосоко ни Вакавулева ни Таукей (SVT) партиясының бір тобының бөлінуінен құрылды, бірақ 1999 жылдың ақпанына дейін тіркелмеді. Әулие Рату Жосаиа Раява партия президенті болып тағайындалды, ал Фиджидің бұрынғы президенті Рату Сэр Пеная Ганилаудың ұлы және сол кездегі президент Рату Сэр Камисе Мараның күйеу баласы Рату Эпели Ганилау уақытша жетекші болып тағайындалды. Партияның басқа да көрнекті мүшелері: Ади Коила Найлатикау (Мараның қызы және Ганилаудың қарындасы), Посеси Буне, Пастор Манаса Лазаро (Методист шіркеуінің бұрынғы бас хатшысы, ол жексенбі күндері барлық коммерциялық және спорттық іс-шараларды тыйым салуды жақтаған) және Йозефа Восанибола. 1999 жылғы жалпы сайлауда VLV көпшілік тарапынан бұзушылық рөл атқарушы деп есептелді. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңдарды күшейту, кедейлікті жою бағдарламаларын құру және отбасылық құндылықтарды нығайту платформасында үгіт жүргізген партия Фиджинің аборигендерінің дауысының 19 пайызын алды, көбінесе сайлауда жеңілген SVT партиясының есебінен. Алайда, Ганилау өзі парламентке өте алмады, ал Буне оны жетекші ретінде алмастырды. VLV премьер-министр Махендра Чаудхридің Халық коалициялық үкіметіне қосылды, сондай-ақ Буне мен Найлатикау министрлер кабинетіне тағайындалды. Чаудхри үкіметін құлатып, төңкеріліске соққан саяси жағдайдан кейін VLV партиясы бөлінді. Оның көптеген мүшелері, соның ішінде Раява мен Восанибола, уақытша премьер-министр Лайсения Карасе басқарған жаңа Сокосоко Дуавата ни Левенивануа партиясына қосылды, ал басқалары, соның ішінде Буне, төңкерілген премьер-министр Чаудхридің Фиджи Еңбек партиясына қосылды. Партияның қалдық бөлігі Таниела Табу басшылығымен жалғасты және 2001 жылдың қыркүйегінде демократияны қалпына келтіру мақсатында өткізілген жалпы сайлауға екі үміткерді тікелей қойды, бірақ бұл топтың көп бөлігі кейін SVT және Жаңа Еңбек Бірлігі партиясының мүшелерімен бірігіп, бұрынғы SVT жетекшісі Филиппе Боле басшылығымен Фиджи Демократиялық партиясын құрды. 2005 жылы бұл партия бұрынғы VLV жетекшісі Рату Эпели Ганилау құрған Фиджидің жаңа Ұлттық Альянс партиясына қосылды.

The Christian Democratic Alliance, better known locally by its Fijian name, Veitokani ni Lewenivanua Vakarisito (VLV), was a Fijian political party that operated in the late 1990s and early 2000s. The party was founded in 1997 when a faction of the then ruling Soqosoqo ni Vakavulewa ni Taukei (SVT) broke away, but was not registered until February 1999. Rev. Ratu Josaia Rayawa was appointed President of the party, with Ratu Epeli Ganilau, son of former Fijian President Ratu Sir Penaia Ganilau and son in law of the then current President, Ratu Sir Kamisese Mara, as interim leader. Other prominent members of the party included Adi Koila Nailatikau (Mara's daughter and Ganilau's sister in law), Poseci Bune, Rev. Manasa Lasaro (a former Secretary General of the Methodist Church, who had advocated banning all commercial and sporting activities on Sundays), and Josefa Vosanibola. In the general election of 1999, the VLV was widely seen as playing a spoiler role. Campaigning on a platform of strengthening anti corruption laws, establishing programs to eradicate poverty, and reinforcing the family unit, it took 19 percent of the indigenous Fijian vote, mostly at the expense of the SVT, which lost the election. Ganilau himself failed to win a seat, however, and Bune replaced him as leader. The VLV joined the People's Coalition government of Prime Minister Mahendra Chaudhry, and Bune and Nailatikau were appointed to the Cabinet. The VLV splintered in the political realignment that followed the coup d'état, which deposed the Chaudhry government. Many of its members, including Rayawa and Vosanibola, joined the new Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua of interim Prime Minister Laisenia Qarase, while others, including Bune, joined the Fiji Labour Party of deposed Prime Minister Chaudhry. A rump of the party continued under the leadership of Taniela Tabu and fielded two candidates, unsuccessfully, in the general election held to restore democracy in September 2001, but most members of this rump subsequently merged with members of the SVT and the New Labour Unity Party to form the Fiji Democratic Party under the leadership of the former SVT leader Filipe Bole. In 2005, this party merged into the new National Alliance Party of Fiji, founded by the former VLV leader, Ratu Epeli Ganilau.