Кіріспе
ATSF теміржолы жолаушылар қызметі
Grand Canyon Limited – Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолының атаулы жолаушылар пойыздарының бірі болды. Бұл 23 және 24 нөмірлі пойыздар Чикаго, Иллинойс пен Лос-Анджелес, Калифорния қалалары арасында жүйтіп тұрды.
Тарих
1901 жылы Санта-Фе темір жолы Аризона штатының Уильямс қаласынан Гранд-Каньон Ұлттық паркінің Оңтүстік жиегіндегі "Гранд-Каньон ауылына" дейінгі 64 мильдік (103 км) тармақ желісін аяқтады. Сол жылдың 17 қыркүйегінде Уильямстан алғашқы кестелі пойыз келді; Оңтүстік Калифорния, Чикаго және Техас штаттарынан жүретін тармақ желісі пойыздары мен саяхаттар тікелей жиекке дейін жете алды. 1929 жылдың 29 маусымында Grand Canyon Limited пойызы қызмет көрсетуге кірісті, ол танымал демалыс пойызына айналды. Батысқа қарай бағытталған пойыз Барстоу қаласында екіге бөлінді, бір бөлігі Техачапи айналымы арқылы Сан-Францискоға (Окленд-Ричмонд) жүрді, ал екіншісі Лос-Анджелеске жалғасты. 1938 жылы ол Ла-Хунтаның орнына Амарилло арқылы жүре бастады; 1950 жылы Канзас-Ситиден батысқа қарай екі пойызға бөлінді, әр маршрут бойынша біреуден. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Limited пойызы әскерлерді екі немесе үш бөліммен тасымалдады. Кейінгі жылдары пойыз жолаушыларын темір жолдың жаңа пойыздарына, мысалы, Super Chief-ке, оның жылдам вагондарына жоғалтты. Гранд-Каньон пойызы 1968 жылдың басында атын жоғалтты, себебі темір жол ICC-ге Гранд-Каньон Ұлттық паркіне қызмет көрсетуді тоқтату туралы өтініш білдірді; пойыз 1 мамыр 1971 жылға дейін 23 және 24 нөмірлі пойыздар ретінде жүре берді, содан кейін барлық жолаушылар тасымалын Amtrak-қа тапсырды. Санта-Фе өзінің танымал Chiefs және San Diegan пойыздарын пайдалануды жалғастыруға дайын болғанмен, кем дегенде 1976 жылға дейін өзінің аз табысты маршруттарын пайдалану перспективасы оны жолаушылар маршруттарын Amtrak-қа беруге мәжбүр етті. Гранд-Каньон пойызы біраз уақыттан бері өткен заманға сай емес болып саналды. Автомобильдердің пайда болуымен жолаушылар үшін мұндай кестелердің қажеттілігі болмаса да, ол көбінесе тоқтау станциясы ретінде жұмыс істеді. Дегенмен, Санта-Фе пошта жөнелтімдерін тиімдірек жеткізу үшін осы кестелеу моделін сақтап қалды. Бірақ 1967 жылы Пошта басқармасы кенеттен пошта келісімшарттарын тоқтатқанда, Гранд-Каньон Санта-Фе үшін үлкен проблемаға айналды, әсіресе ICC пойысты тоқтату туралы өтініштерді қабылдамаған кезде.
Уақыт шкаласы
1901 жылдың 17 қыркүйегі: Санта-Фе Гранд-Каньон теміржолында қызмет басталады, бұл теміржол Вильямс, Аризона және Гранд-Каньонның Оңтүстік жиегі арасында 103 шақырым (64 миль) қашықтықты қамтиды. 1905 жылдың қаңтары: Санта-Фе құрылысындағы Эль-Товар қонақ үйі есігін ашады. Бұл сәнді демалыс орны каньонның жиегінен 6 метрдей қашықтықта орналасқан. 1929 жылдың 29 маусымы: "Гранд Каньон Лимитед" қызметке кіреді; Чикаго мен Лос-Анджелес арасындағы жол кестесі әр бағытта 66 сағатты құрайды. 1938 жылдың 4 маусымы: "Гранд Каньон Лимитед" Техас штатындағы Амарилло қаласы арқылы Беленге дейінгі жаңа жолмен қайта бағытталады. Батысқа қарай транзит уақыты 60 сағат 15 минутқа, ал шығысқа қарай 58 сағат 35 минутқа дейін қысқартылады. 1946 жылдың 2 маусымы: "Гранд Каньон Лимитед" Пасаденаның орнына Риверсайд (Фуллертон) арқылы қатынауды бастайды. 1947 жылдың 8 маусымы: Пойызға алғашқы дизельдік локомотивтер мен тот баспайтын болаттан жасалған жеңіл жолаушылар вагондары қосады. Пойыз екі бөлікке бөлінеді және атауы "Гранд-Каньон" деп қысқартылады; кесте 48 сағат 45 минутқа дейін азаяды. 1968 жылдың шілдесі: Санта-Фе Гранд-Каньон Ұлттық паркіне жолаушылар тасымалын тоқтатады, бірақ теміржол жолдары жүк тасымалы үшін сақталады; "Гранд-Каньон" пойзының атауы алынып, оның орнына жай ғана 23 және 24 нөмірі қойылады. 1971 жылдың 1 мамыры: Амтрак Санта-Феден жолаушылар тасымалын жүктеп алады; "Оңтүстік-Батыс Басшысы" (Southwest Chief) бағыттың көп бөлігінде қызмет көрсетеді. 1971 жылдың 2 мамыры: 30 сәуірде Лос-Анджелестен шыққан соңғы 24-ші пойыз Чикагодағы Дирборн станциясына келіп, Санта-Федегі жолаушылар тасымалын тоқтатады. 1974 жылы Санта-Фе Гранд-Каньон теміржолын тастап кетеді. 1989 жылдың 17 қыркүйегі: 1988 жылы Санта-Феден тәуелсіз жеке меншік иелері сатып алғаннан кейін Гранд-Каньон теміржолында жолаушылар тасымалы қайта жанданады. 2002 жылы: Санта-Фе 3751, сақталған бу локомотиві, 2002 жылғы NRHS конвенциясының аясында желіде жүреді. Ол Grand Canyon теміржолының 18 және 4960 бу локомотивтерімен бірге қысқа мерзімге жұмыс істеді. 2012 жылдың 16 мамыры: Аризона штатының құрылғанына 100 жыл толуына орай, сол атпен аталатын арнайы экскурсиялық пойызбен Гранд-Каньонға 5 күндік сапар жасалды. Санта-Фе 3751 және Гранд-Каньон теміржолы 4960 пойызын Амтрак мұралық локомотивтерінің көмегімен Гранд-Каньон теміржолының бойымен тартты.
Ерекше оқиғалар
1945 жылдың 7 шілдесі: No. 2 (Скаут) және No. 24 пойыздары, No3733 локомотивімен жүргізіліп, "Caterpillar" экскаваторына соқтығысады. Локомотивтің алғы бөлігі, фарасы және цилиндрлері зақымдалған. 1949 жылдың 27 желтоқсаны: No. 23 пойыз Калифорния штатының Хайленд Парк қаласында теміржол өткелінде автомобильмен соқтығысады, нәтижесінде локомотивтердің дөңгелектері деформацияланады. 1951 жылдың 31 мамыры: Біріктірілген пойыз Аризона штатының Чандлер қаласында No. 123 пойызбен жанаса соқтығысады, соның салдарынан #RSX 287 вагоны, #2558 экспресс, #1634 багаж және #3108 және #3070 "көрсету" вагондары рельстен шығады. No. 123 пойызының #1791 және #1601 багаж вагондары, #3087, #3158 және #1169 "кресло" вагондары, #1461 асхана вагоны, #136 лаунж вагоны, сондай-ақ Л. С. Хангерфорд, Тонелия, Торева және Сентгейт жолаушылар вагондары да зақымдалды. 1964 жылдың 5 сәуірі: No. 123 пойыз, бес дизельдік локомотив пен 16 вагонымен, Аризона штатының Даблэй қаласына жақын жердегі тас көшкініне ұшырады, нәтижесінде локомотивтер, он багаж вагоны және бір жолаушылар вагоны рельстен шығады.