Кіріспе

1970 жылы композитор Майкл Типпетттің үшінші операсы

"The Knot Garden" – композитор Майкл Типпетттің үшінші операсы, үшінші операсы үшін ол өзіндік ағылшын тіліндегі либретто жазған. Алғашқы қойылымы 1970 жылғы 2 желтоқсанда Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында, Сэр Колин Дэвис дирижерлік етуімен және Сэр Питер Холл қоюшысы болып жұмыс істеген. Түпкі актерлік құрамның жазбасы сақталған.

Өнер тарихы

Бірінші американдық қойылым 1974 жылы Солтүстік-Батыс университетінде, ал алғашқы неміс қойылымы 1987 жылы Гелзенкирхендегі Musiktheater im Revier сахнасында болды. 1984 жылы Типпет Меирион Боуэнге Лондон Синфонеттасымен Уайлд театрында қайта қойылым үшін қысқартылған оркестрлеу жасауға рұхсат берді, оны Ховард Уильямс дирижерлік етті. Шағын нұсқасы алты рет қайта қойылды, Ұлыбритания, Америка, Австралия және Австрияда өндірістер ұйымдастырылды. 1988 жылы Корольдік опера театрында Николас Хитнер режиссерлік еткен қайта қойылым болды, ал 2005 жылы Шотландия операсы Типпеттің туған күнінің 100 жылдығына арналған операны сахнаға қойды.

1-ші акті

Психиатр Мангус оқиғаны баяндайды. Тея кіреді, одан кейін дереу истерикалық Флора келеді, ол айқайлап Теяның құшағына қарай жүгіреді. Фабер кіреді, ал Тея Флораны Мангуспен бірге шығарып жібереді, сосын Фаберді (оның ойынша) Флораға қатысты ұнамсыз әрекет жасағаны үшін сөкпейді. Фабер қарсылық білдіреді: "Мен Флорамен флирт жасамаймын; Флора мен келмес бұрын-ақ айқайлайды!" Мел мен Дов "Буря" пьесасынан Ариэль мен Калибан кейіптерінің киімдерін киіп кіреді. Олар махаббатта, бірақ Мел Теямен флирт жасаса, Дов қызғаныштан Фаберге назар аударады. Бұл шиеленіскен төрттік Флораның тағы да айқайлап кіргенімен бұзылады: Теяның қарындасы Денис келіпті, және ол түршіктерден келген жарақаттардан мүжіліген. Денис өзін жалпыға бірдей әділдік үшін күресі туралы драмалық ария арқылы таныстырады. Бұл ансамбльге айналады, ал акт Мелдің жұмсақ жауабымен аяқталады: "Әрине, жаным".

2-ші акті

Екінші акт – түс сияқты диалогтар тізбегі. Композитор сахнаны қою туралы көзқарасын былай сипаттады: "Сахнаның ортасы арттағы кейіпкерді "сорып алып", алдына "лақтырып" жіберуге қабілетті сияқты. Лабиринт арқылы өтетін кейіпкерлер кездесіп, өздерінің көріністерін ойнайды. Бірақ осы көріністердің әрқайсысында бір кейіпкер шығарылып, жаңа кейіпкер сорылып, кездесу орнына жеткізіледі". Алғашқы жұп – Тея мен Дениз, олар бір-бірімен қатар айтады, бірақ кездесе алмайды. Теяның орнын Фабер басады, ол Денизбен сұхбаттасады, бірақ оны Флора ауыстырады, ол Фаберге қайта-қайта айқайлайды. Ол сахнадан шығып кетеді, Дениз атпен пайда болады, ал Дов бұрынғы құлықтауын жалғастырады. Фабер жауап береді, бірақ сахнадан шығарылып, оның орнына Мел келеді, ал ғашықтар қарым-қатынастарын аяқтағанын мойындайтын дуэт орындайды. Дов енді жоғалып, оның орнына Дениз келеді, ол Мелді жер бетіндегі құлдардың бейнесі деп қабылдайды ("Біз жеңіске жетеміз" әуені оркестрде естіледі). Кейіпкерлер тікелей кезекпен пайда болып, жоғалып, соңында Флора Довпен жеке қалады. Дов Флораны ән айтуға ынталандырып, жұбатады, ол Шуберттің "Ди шөне Мюллерин" шығармасынан "Die liebe Farbe" әнін орындайды. Дов оған жауап ретінде кейін "Довқа арналған әндер" циклінің бірінші бөлігін құрайтын әнді айтады. Акт Мелдің қайтадан кіруімен аяқталады.

3-ші акт

Мангус "Темпест" пьесасын қою басталғанын жариялайды: "Бұл бақ енді арал", және кейіпкерлер Мангус оларға тапсырған рөлдерді ойнайды. Мель мен Дов Калибан мен Ариэль рөлінде, Фабер Фердинандқа, Флора Мирандаға, ал Мангус Просперо рөліне кіріседі. Тея мен Дениз өздерінің қалпында болып, Мангустың драма режиссері ретіндегі бақылаушы және көз тіреуші рөлін сынап, болып жатқан оқиғаға баға береді. Қойылым аяқталған соң Мель мен Дениз бірге кетеді, олардан кейін әлі толық ажыраса алмайтын Дов келеді. Флора жалғыз кетеді. Тея мен Фабер келіседі.