Кіріспе

Сауд Арабстанының патшасы және саясаткер (1942 жылы туған)

Ахмет бин Абдулазиз Әл Сауд (احمد بن عبد العزيز آل سعود Aḥmed bin ʿAbdulʿazīz Āl Suʿūd; 5 қыркүйек 1942 жылы туған) – Сауд әулетінің мүшесі, 1975 жылдан 2012 жылға дейін ішкі істер министрінің орынбасары, ал 2012 жылы қысқа мерзімге ішкі істер министрі болды. 2020 жылдың наурызында оның ағасы, Салман патшасы және немере інісі, Мұхаммед бин Салман тақ мұрагерінің бұйрығымен ұсталды және мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылды.

Ерте өмір және білім

Әхмед ханзада 1942 жылдың 5 қыркүйегінде Эр-Риядта дүниеге келген. Ол король Абдулазиз (Ибн Сауд) пен Хасса бинт Ахмет Аль Судаиридің ұлы және Судаири ағайындарының ең кішісі. Әхмед ханзада король Абдулазиздің 31-ші ұлы есебінде жүр. Ахмед бин Абдулазиз 1961 жылы орта білімін аяқтады. 1962 жылы Редлендс университетіне қабылданды және 1968 жылы үкімет және саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алды.

Ерте мансап

Мектеп бітіргеннен кейін Әхмед ханшайым бизнеспен айналысып, 1969 жылдан 1970 жылға дейін Ұлттық гипс компаниясының төрағасы болды. Ішкі істер министрінің орынбасары (сонымен қатар вице-министр деп аударылады) ретінде ол Ішкі істер министрі, принц Наиф бин Абдулазиз Әл Саудтың басшылығымен қызмет етті; сол кезде принц Мұхаммед бин Наиф ішкі істер министрінің көмекшісі болған еді. Ішкі істер министрлігі Сауд Арабиясының мемлекеттік қауіпсіздік жүйесінде маңызды рөл атқарды (2003 жылғы жалпы ішкі қауіпсіздік бюджеті 7 миллиард АҚШ долларына жетті), оның міндеті терроризмге қарсы күрес болды, әсіресе 2003 жылдың мамырында Эр-Риядтағы нысандарда болған жарылыстардан кейін. 1980 жылдардың басында, 1979 жылғы Шығыс провинциясындағы көтерілістерден кейін, ханзада Ахметке корольдіктің шиит азаматтары тұратын провинцияның жағдайын жақсарту үшін реформалар енгізу тапсырылды. Принц Ахмед Сауд Арабиясының бұл аймаққа немқұрайлы қарағанын және шииттерді кемсіткенін мойындады; сондай-ақ ол әл-Хасаның экономикалық инфрақұрылымын, білім беру жүйесін және басқа да салаларды дамытуға ауқымды инвестициялар жасауға уәде берді. Ол сонымен қатар өнеркәсіптік қауіпсіздік жөніндегі жоғарғы комиссияның вице-президенті және ұлттық қауіпсіздікке дайындық комитетінің төрағасы қызметін атқарды. 2006 жылы ханзада Ахмет Ирак-Сауд Арабия шекарасында қоршау салу қажеттігін айтты, бұл "бөлу қабырғасы" емес, шекара қауіпсіздігін қамтамасыз ету шарасы екенін мәлімдеді. Сауд Арабиясы журналисі Джамал Хашогги ханзада Ахмет ішкі істер министрінің орынбасары болған кезеңде көбінесе қауіпсіздік емес, әкімшілік мәселелермен айналысқанын хабарлады. 2011 жылы өткен баспасөз мәслихатында ханзада Ахмет әйелдерге көлік жүргізу заң бойынша тыйым салынғанын айтты. Ішкі істер министрі болып тағайындалғаннан кейін, Салман сияқты, ол да король Абдулланың сақтықпен жүргізілген реформаларын қолдаушы болды деген пікірлер айтылды.

Ішкі істер министрі (2012 жылдың маусым-қараша аралығы)

2012 жылдың 18 маусымында, Ішкі істер министрі ханзада Найеф бин Абдулазиздің жерленгенінен кейін бір күн өткен соң, король Абдулла ханзада Ахметті ішкі істер министрі қызметіне тағайындады. Абдул Рахман Әл Рабиан оның орнын ішкі істер министрінің орынбасары ретінде иемденді. Сонымен қатар, Абдулла қорғаныс министрі принц Салманды қорғаныс министрлігін сақтап, мұрагер ханзада лауазымына көтерді. Принц Ахмет Сауд Арабиясының басты қауіпсіздік саясатын өзгертпес деген хабар тарады, бұл саясат Йемендегі «Әл-Қаида» ұйымынан түсетін қатерлерге және Сауд Арабиясындағы шиит мұсылмандары азшылығы арасындағы тәртіпсіздіктерге бағытталған. Әмір Ахмет ішкі істер министрі қызметін атқарган кезінде жоғарғы хаж комитетінің төрағасы болды.

Мұрагерлік туралы болжамдар

Наваф Э. Обаид 2002 жылы Сауд әулетінің үш мүшесі ерекше танымал болғанын айтты, бірақ олардың көптегені сыбайлас жемқор деп есептелді. Принц Ахмед осы танымал мүшелердің бірі болды; қалғандары принц Абдулла (сол кездегі мұрагер ханзада) және принц Салман (сол кездегі Эр-Рияд әкімі) еді. Принц Ахмед 2000 жылдардың басында Сауд Арабиясы тағына үміткерлердің бірі деп саналды. 2012 жылы ішкі істер министрі қызметіне тағайындалуы сол кезде Сауд Арабиясы тағына мұрагерлікке байланысты сигнал ретінде қабылданды, Ахмед патша Абдулла мен мұрагер ханзада Салманнан кейін Сауд Арабиясын басқаруға ең мүмкін кандидат деп есептелді.

Мүлікті жою және мұрагерліктен шығару

2012 жылдың 5 қарашасында ханзада Ахмет бірнеше ай қызмет еткеннен кейін ішкі істер министрі лауазымынан алынды. Оның орнын Мұхаммед бин Наиф басты, ол бұрын ішкі істер министрінің орынбасары болған. Бұл оқиға Ахметті биліктен шеттетуге және маңызды лауазымсыз қалдыруға әкелді. Ханзада Ахметтің ресми түрде орнынан алынуы оның өтініші бойынша болды делінгенімен, шын мәнінде Ахметтің қауіпсіздік күштерін тәуелсіз бөлімшелерге бөлуге қарсылығы оның жұмыстан босатылуының басты себебі болды. 2013 жылдың 1 ақпанында ханзада Мукрин екінші вице-премьер болып тағайындалды, ал 2014 жылдың 27 наурызында ол жаңадан құрылған мұрагер ханзаданың орынбасары лауазымын иеленді. 2015 жылы патша Абдулланың қазасынан кейін мұрагер принц Салман патша болды. 79 жасқа толған Салманның денсаулығының нашарлауы Сауд әулеті ішіндегі мұрагерлік үшін қызыл тіл білдіретін күреске ұйтқы болды. Сауд Арабиясының патшалық отбасындағы реформаторлар тобы ханзада Ахметті мұрагер ханзада лауазымына қолдады, олар Ахметтің туғаннан бергі құқығы бойынша, Мұхаммед бин Наифке (МБН) немесе оның қарсыласы, Салманның ұлы, жас мұрагер ханзада Мұхаммед бин Салманға (МБС) қарағанда таққа көбірек құқы бар екенін айтты. Ахмет бин Абдулазиз МБС-ті мұрагер ханзада етіп тағайындауға қарсы дауыс берген Садақа кеңесінің үш мүшесінің бірі болды. Еуропада болғанда ол МБС-ті ашық сынап, Сауд Арабиясының мыңдаған мүшелерін қамтитын патшалық үйінің ішіндегі наразылық білдірген топтардың өкілдерімен кездескендігі хабарланды. Оның інілері МБН және Науаф бин Наиф та бұл кездесулерде болды. Сауд Арабиясы үкіметі принцтер Салман мен МБС-ті құлатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Принц Ахмет әлі де қамауда отыр, бірақ 2022 жылдың мамырында Ахметтің үлкен ұлы, ханзада Абдулазиз бин Ахмет (үкіметтік лауазымы жоқ) Біріккен Араб Әмірліктерінің Әбу-Даби қаласына барған Сауд Арабиясының делегациясының құрамында МБС-пен бірге пайда болды. Бұл отбасылық бірлік пен ынтымақтың белгісі ретінде қарастырылды.

Отбасылық және жеке өмірі

Ахмет ибн Абдулазиздің екі әйелі бар, олардан бес қызы мен жеті ұлы бар. Оның әйелдерінің бірі – Фахда бинт Түркі әл-Судаири. Оның үлкен ұлы Абдулазиз – Араб офтальмологиясының бұрынғы бас хатшысы, ол принц Ахмет Редлендс университетінде оқып жүрген кезде Калифорния штатының Редлендс қаласында дүниеге келген. Ол Сауд Арабиясы Қарулы күштерінде стратегиялық жоспарлауға жауапты полковник болған. 2020 жылдың 7 наурызында тұтқындалғанға дейін құрлық әскерлерінің барлау және қауіпсіздік бас басқармасының басшысы қызметін атқарды. Принц Ахметтің қыздарының бірі – Фалва бинт Ахмет, ол Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бұрынғы бас хатшысының көмекшісі Салман бин Сұлтанға үйленген. Тағы бір қызы, Нұра, Фейсал бин Абдулла Әл Саудтың бұрынғы әйелі болған. 1968 жылдың қараша айында Калифорния штатының Редлендс қаласында туған Нұра бинт Ахмет – принцтің үшінші баласы.