Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1920 жылы Латвия Тәуелсіздік соғысын аяқтаған шарт.
1920 treaty ending the Latvian War of Independence
Латвия-Совет бейбіт шарты, сондай-ақ Рига шарты деп те белгілі, 1920 жылдың 11 тамызында Латвия Республикасы мен Совет Ресейінің өкілдері қол қойды. Бұл Латвия Тәуелсіздік соғысын ресми түрде аяқтады. Шартының ІІ бабында Совет Ресейі Латвияның тәуелсіздігін "барлық уақытқа" бұзбайтын деп мойындады.
The Latvian–Soviet Peace Treaty, also known as the Treaty of Riga, was signed on 11 August 1920 by representatives of the Republic of Latvia and Soviet Russia. It officially ended the Latvian War of Independence. In Article II of the treaty, Soviet Russia recognised the independence of Latvia as inviolable "for all future time".
Өмірбаян
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес Ресейі Латвияны қайтарып алғысы келді, себебі ол бұрын Ресей империясының бір бөлігі болған еді. 1918 жылы Латвия премьер-министрі Карлис Ульманис тәуелсіздік жариялағаннан кейін Қызыл Армия Латвияға шабуыл жасады. Қызыл Армия астана Риганы басып алды, ал Ульманис орнына Кеңес үкіметі келді. Германия Латвияға большевик әскерін күштен шығаруға көмектесу үшін әскер жіберді, бірақ осы міндет орындалғаннан кейін немістер Версаль шартын бұза отырып, кетіп қалмады. Эстония армиясының 3-дивизиясы неміс әскерін елден қуғаннан кейін, Кеңес әскерлері тағы да Ригаға қарай жылжыды. Бұл әскерлер 1920 жылдың басына дейін Латвиядан ығыстырылды. Латыш-совет бейбіт шарты Латвияның Тәуелсіздік соғысын ресми түрде аяқтады.
After World War I, Soviet Russia wanted to regain Latvia, since it had once been a part of the Russian Empire. The Red Army invaded Latvia in 1918 after the Latvian prime minister, Karlis Ulmanis, declared its independence. The Red Army was able to capture the capital, Riga, and a Soviet Government replaced Ulmanis. Germany sent troops to help Latvia oust the Bolshevik troops, but after this was accomplished the Germans refused to leave, in violation of the Treaty of Versailles. After the Estonian Army 3rd Division expelled the German troops, the Soviet troops once again advanced onto Riga. These troops were pushed out of Latvia by early 1920. A Latvian–Soviet Peace Treaty then formally ended Latvia's War for Independence.
Шарттың ережелері
Келісімде Латвия мемлекетінің егемендігі туралы жиырма үш бап болды. Бірінші бапта "Тараптар арасындағы соғыс жағдайы осы бейбіт келісім күшіне енген күннен бастап тоқтатылады" делінген. Екінші бапта Латвияның тәуелсіздігі мен егемендігі жарияланды, ал үшінші бапта Латвия мемлекетінің шекарасы белгіленді, сонымен қатар шетелдік әскерлердің кетуіне мерзімдер қойылды. Төртінші және алтыншы баптар әскери істер мен соғыс салдарына қатысты, ал жетінші бапта соғыс тұтқындарын қайтару шарттары жазылған, егер олар оралуды қаласа. Сегізінші және тоғызыншы баптар азаматтыққа қатысты, сондай-ақ босқындарды елге қайтару және мүліктік талаптарды қарастырды. Он сегіз жасқа толған немесе одан үлкен ересектер Латвия немесе Ресей азаматтығын таңдауға құқылы болды, әдепкі бойынша адамдар келісімге қол қойылған кезде тұратын мемлекеттің азаматтары саналды. Он бірінші баптан он алтыншы бапқа дейін Ресейдің Латвия мемлекетіне және оның азаматтарына өтемақы төлеуі туралы мәселелер қарастырылды. Он жетінші және он сегізінші баптар сауда, транзит, почта және теңіз қатынасы туралы, ал он тоғызыншы бап дипломатиялық қатынастар туралы болды. Жиырмасыншы бапта ұлттық мәселелер қарастырылды, ал жиырма бірінші бапта өзара мүдделі мәселелерді шешу үшін комиссия құрылды. Жиырма екінші және жиырма үшінші баптарда тіл және ратификация сияқты келісімнің техникалық аспектілері қарастырылды.
The treaty had twenty three articles and dealt with the sovereignty of the state of Latvia. The first article stated that "The state of war existing between the Parties shall be ended as of the effective date of this Peace Treaty." Article 2 declared the independence and sovereignty of Latvia and Article 3 set the borders of the State of Latvia, while also creating deadlines by which foreign troops should leave. Articles 4 6 dealt with military affairs and war damage, Article 7 with provisions for the return of prisoners of war, should they desire to return. Articles 8 through 9 concerned citizenship, repatriation of refugees, and property claims. Adults aged 18 or older were free to choose either Latvian or Russian citizenship, the default being that individuals were citizens of the state in which they resided at the time the treaty was signed. Articles 11 through 16 dealt with reparations Russia was to make to the Latvian state and its citizens. Articles 17 and 18 dealt with commercial, transit, postal and navigation arrangements and Article 19 with diplomatic relations. Article 20 address nationality issues and Article 21 established a commission to handle issues of mutual interest. Articles 22 and 23 deal with treaty technicalities such as language and ratification.
Шарттың әсері
Келісімде өтемақы туралы шаралар көзделгенімен, Латвия өнеркәсіптік инфрақұрылымын қайтарудың нақты жолы болмады, оның көп бөлігі Ресейге алынып кеткен. Жаңа мемлекеттің экономикалық дамуы ауыл шаруашылығына және қажетті жер реформасына бағытталды.
While the treaty included provisions for reparations, Latvia had no practical recourse for recovering its industrial infrastructure, much of which had been taken to Russia. Agriculture and the requisite land reform became the focus for economic development in the new state.