Кіріспе

Америка философы Альфонсо Лингис (23 қараша 1933 жылы туған) – литва тегі бар американдық философ, жазушы және аудармашы, қазір Пенсильвания штаты университетіндегі философия профессоры қызметінде зейнеткерлікте. Оның ғылыми қызығушылықтары феноменология, экзистенциализм, заманауи философия және этиканы қамтиды. Лингис сонымен қатар фотограф ретінде танымал, және ол көптеген кітаптарындағы философиялық ойларды өзінің түсірілімдерімен толықтырады.

Мансап

Лингис Чикагодағы Лойола университетінде оқыды, содан кейін Бельгиядағы Левен католик университетінде аспирантураны аяқтады. Альфонс де Вальхенс жетекшілігімен жазылған докторлық диссертациясы француз феноменологтары Морис Мерло-Понти мен Жан-Поль Сартрды талқылаған. АҚШ-қа оралғаннан кейін Лингис Питтсбургтегі Дюкейн университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1960 жылдардың ортасында ол Пенсильвания штаты университетіне ауысты, онда философия тарихы бойынша көптеген ғылыми мақалалар жариялады, сонымен қатар континенттік философияға деген құштарлығын дамытты, бұл оның болашақ кітап жазу мансабы үшін өте маңызды болды. Лингис аударма жобаларымен де айналыса бастады және жылдар бойы Эммануэль Левинас, Морис Мерло-Понти және Пьер Клоссовский сияқты авторларды қазақ тіліне аударды. Оның алғашқы кітабы – «Артықшылықтар» (1983), ол бірқатар кітаптардың бастауын берді: антропологиялық, жаңашыл, континенттік философияға сілтеме жасайтын еңбектер. 1994 жылы Лингис бір жылдың ішінде тағы үш кітап шығарды: «Ештеңесі ортақ жоқ адамдар қауымдастығы», «Зәбір-зияраттар» және «Шет елдік денелер». 2000 жылы, 60 жасқа толған шағында Лингис «Қауіпті эмоциялар» кітабын жариялады, онда философиялық тақырыптардың кең ауқымына сілтемелермен қатар, шекті тәжірибелерге қатысты «қаһарлы әрекеттер» сериясі де бар. Оның кейінгі кітаптарына «Сенім» (2004), «Дене өзгерістері» (2005), «Бірінші жақ дауысы» (2007), «Зорлық және сұлулық» (2011) және «Айырбассыз: Өлім философиясы» (2018) кіреді. Жоғарыда аталған кітаптарында Лингистің философиялық стилі сезімтал, кейде ұятсыз және (кем дегенде) жақсылық пен жамандықтан тыс. Лингистің «Зәбір-зияраттар» (1994) кітабынан алынған «Өмір сүрмеген өмірді зерттеудің қажеті жоқ» деген ұраны осы кітаптарда айқынды түрде баса айтылған. Лингистің «феноменология» монографиялары, керісінше (мысалы, «Бүйрек» (1998)), «Сөкрат тұжырымын» – «Сынақтан өтпеген өмір сүруге тұрғысыз» дегенді баса назар аударады. Көптеген кітаптарында Альфонсо Лингис жер бетіндегі өмірдің полиморфты сексуалдығын кеңінен бекітетін эпистемологиялық этиканы жасайды. Альфонсо Лингис кейде дене саясаты туралы жазады, ол билік пен білімге кең қол жеткізу үшін нео-Фуколық азап-ләззат байланысын қажет етеді. Альфонсо Лингис – солшыл және гедонист, философиямен өмір сүріп, оны жариялайтын постмодерн Хемингуэй.

Аудармалар (ағылшыннан французға)

Эммануэль Левинас, "Қалыптасудан бастап барлыққа" (1947). Лингис аударған Existence and Existents (2001). Эммануэль Левинас, "Тотальдік және шексіз: сыртқылық туралы эссе" (1961). Лингис аударған: Totality and Infinity: An Essay on Exteriority (1969). Эммануэль Левинас, "Басқаша болу немесе мәннің өзінен әрі" (1974). Лингис аударған: Otherwise than Being, or Beyond Essence (Springer, 1991). Морис Мерло-Понти, "Көрінетін және көрінбейтін" (1964). Лингис аударған: The Visible and the Invisible (1968). Пьер Клоссовский, "Саде, менің жақын туысым" (1947). Лингис аударған: Sade My Neighbor (1991).