Ақлан провинциясының Нумансия муниципалитеті

Кіріспе

Аклан провинциясындағы муниципалитет, Филиппин.

Нумансия, ресми түрде Нумансия муниципалитеті (Акланон: Banwa it Numancia; Хилигайнон: Banwa sang Numancia;), Филиппиннің Аклан провинциясындағы 4-ші сынып муниципалитеті. Калибо қаласына жақын орналасқандықтан, көптеген ауылдары қалалық аймақтарға жатады, бұл муниципалитетті провинциядағы екінші ең тығыз қоныстанған муниципалитет етеді – бір шаршы километрге 1200 тұрғыннан астам адам шағалады. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 35 693 адамды құрайды. Нумансияның шығысында Калибо, солтүстігінде Сибуян теңізі, батысында Макато және оңтүстігінде Лезо жатыр.

Тарих

Нюмансияның бастапқы атауы Маянос. Маянос атауы, малай тегіне байланысты, "төмендік" дегенді білдіруі мүмкін, себебі Аклан провинциясында биік жерлері немесе тіпті кішкентай төбелері жоқ жалғыз қала осы қала. Нюмансиядан Маяс тауының шыңы сарок немесе садок тәрізді көрінеді. Мадьяс атауы "жоғары" деген мағынаны білдіретін "мадас" сөзінен туындаған болуы мүмкін. Он малай Дату Борнеодан келген кезде, олар Панай аралын Аэта басшысы Марикудодан, бұрын Анинипай деп аталған жерден сатып алды. Бұл мәміле Панайдың саудасы ретінде белгілі болды, Дату Пути Марикудоға сарок пен Капинаганның алтын алқасын берді, ал Дату Путидің әйелі Марикудоның әйелі Манивангтиванға берілді. Саудаға басқа да тауарлар қатысты. Марикудо төмендік жерді Дату Пути мен оның серіктеріне берді, ал Марикудо мен оның тайпасы биік жерлерді, төбелерді және тауларды иеленді. 1213 жылға таяу уақытта, бүкіл аралды зерттегеннен кейін, малай басшылары жиналып, Маджас конфедерациясын немесе Катилинбан и Маджасты құрды. Олар аралдарды үш сакопқа немесе провинцияға бөліп, оларды Акеан, Хантик және Иронг Иронг деп атады. Сумаквель Хантикке басшы болып тағайындалды, Бангкая Акеанға басшы болып тағайындалды, ал Пайбуронг Иронг Иронгқа басшы болып тағайындалды. Үш басшының ең үлкені болған Сумаквель халықтың дауысымен конфедерацияны басқаруға таңдалды. Әр сакоптың немесе провинцияның астаналары келесідей: Хантиктегі Бугасонг, Иронг Иронгтегі Огтом және Акеандағы Маджанос. Сумаквель Маджас конфедерациясының алғашқы пунуаны болғандықтан, Бугасонг Панайдың алғашқы астанасы болды. Көптеген тарихи есептер Бангкаяның Акландағы алғашқы қонысының нақты орналасқан жері туралы әртүрлі нұсқаларды келтіреді. Нюмансияда әлі де Маджанос деп аталатын шағын өзен бар, ол Марианнос пен Лангуинбануа арасындағы шекара болып табылады. Бұл өзен бұрын кең және кеме жүзуге қолайлы болған. Ескі адамдардың айтуынша, желкенді қайықтар бұл өзенге дейін жүзіп келген, бірақ су тасқыны, лай ағысы және сазға толу салдарынан өзен тар және жағалаусыз болып кеткен. Барангай Марианнос – Дату Бангкая мен оның отбасының, сондай-ақ оныңмен бірге келген басқа малай отбасыларының тұрған жері болуы мүмкін. Бұл барангайдың қазіргі атауы Марианносқа бұзылған. Маджанос өзені әлі де сол жерде екенін ескерсек, бұл барангайдың бастапқы атауы Маджанос болғанын айтуға болады. Маджаностағы "d" әрпі уақыт өте келе эрозияға ұшырап, испан тіліндегі "r" әрпімен ауыстырылған. Бұрын осы барангайда тұрған Падре Марианно есімді діни қызметкердің Маджанос атауын Марианносқа айналдыруына да әсер еткен болуы мүмкін. Уақыт өте келе Маджанос, Панай аралындағы басқа елді мекендер сияқты, өркендеген қауымға айналды. Халық саны өсіп, көшіп келушілер көбейді. Көптеген басқа елді мекендер құрылды және бүкіл провинцияға, қазіргі Капиц провинциясына дейін таралып кетті. Капиц бұрын Акланның бір бөлігі болған, бірақ кейіннен Легаспи Панайға келген кезде бүкіл провинция Капиц деп аталды. Ұлттық мұражайдағы он сегізінші ғасырға қатысты жазбалар мен кейбір жергілікті жылнамашылардың тарихи эскиздері Нумансия қаласына қатысты екі атаудың айтылғанын көрсетеді: Маджанос және Лаван. Лаван қазіргі Альбасанға қарасты, жағалау бойында орналасқан, ал Маджанос ішкі аймақта орналасқан. Маджанос Аклан өзенінің батыс жағалауына жеткенде қалашыққа айналды. Оның өз шіркеуі мен сауда бекеті болды. Конфедерация Лусонг, Буглас, Рором, Сугбо және Маитті қамтығандықтан, сауда көлемі артты. Қытай, индонезия және малай саудагерлері сауда жасауға келді. Балинга, Дату Бангкаяның ұлы, Минуро-ит-Акланның пунуаны болған кезде және сонымен бірге Маджас конфедерациясының басшысы болған кезде, Дату Пайбуронг қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Маджанос қайтадан бүкіл Панай үкіметінің ордасы болды және нәтижесінде Испандық Филиппиннің ұлттық астанасы болды. Минуро-ит-Аклан басқа жерлерден келетін иммигранттардың кіреберіс портына айналды. Балинга 50 жылдан астам уақыт бойы өз азаматтарына Сумаквель кодексін еске салып, конфедерацияны басқарды. Осы уақыт аралығында ол Маджас Катилинбанының барлық аймақтарында әкесі ұстанған саясатты ұстанды. Балинганың өлімінен бастап 1570 жылы Легаспидің келуіне дейін бірнеше мұрагерлер Аклан провинциясын басқарды және үкімет орны демографиялық қозғалысқа және уақыт талабына байланысты әртүрлі орындарға көшірілді. Маджаностың ескі орны ескірген, бірақ 1620 жылы қауымның бұрынғы өмір сүруін қайта жаңғырту үшін Лагуинбанва деп аталды. Лагуинбанва қаласы қазіргі Лезо мен Нуманция аумағын қамтыды. Бірақ Аклан өзенінен өтетін қауым өркендеген сайын, 1785 жылы қала орталығы қазіргі Калибоға көшірілді, ал Лезо мен Нуманция Калибоның шағын ауылдарына айналды. Калибо қаласы маңыздылығы артып, маңызды мерекелерде адамдар жиналатын және басқа муниципалитеттер салық төлейтін орталыққа айналды. Әр жексенбіде адамдар Калибодағы шіркеуге барып, діни қызметке қатысты, себебі діни қызметке қатысу, әсіресе мерекелер мен діни мерекелерде міндетті болды. Төңкерістен және шіркеу билігінің ашуынан қорқып, адамдар діни қызметке қатысып, күнәларының кешірілуі үшін зікір етті. Алайда, сол кезде жақсы жолдар болған жоқ, тек жолдар ғана болды және Аклан өзенін кесіп өтуге арналған мықты көпірлер болған жоқ. Жаңбыр маусымында өзеннің суы көтеріліп, кесіп өту қиын болды. Осыған байланысты Лагуинбанва және Гуикод тұрғындары Себу епископына және Висаялардың әскери губернаторына өз шіркеуін салуға және жеке муниципалитет құруға рұқсат беру үшін өтініш жасады, өз проблемалары мен қиындықтарын түсіндірді. Жағдайды бағалағаннан кейін, Себу епископы мен Висаялардың әскери губернаторы Лагуинбанва және Гуикод халқы өздерінің муниципалитетін басқару үшін салық төлеуге қабілетті екенін ескерді және Лагуинбанва басшыларына Калибодан бөлінуге қарсы екендерін хабарлады. Олар Калибоға делегаттарды жіберуді сұрады, онда епископ пен әскери губернатордың өкілдері олардың ісін тыңдайды. Лагуинбанвадан келген делегация, бастауында Сильвино Кимпо болды, Себу епископының және Висаялардың әскери губернаторының өкілдерімен Калибода кездесті, онда олар өтініштері туралы сөйлесті. Олардан қалаларын қайда орналастыру керектігі және шіркеуді қайда салу керектігі туралы сұрағанда, олар Лагуинбанва, Маджанос және Лауан, сондай-ақ Гуикод халқының консенсусының қазіргі Нуманция орналасқан жеріндегі Побласионды орналастыру екенін түсіндірді, себебі бұл қауымдастықтардың орталығы болды. Делегацияның көп бөлігі Тан Бинонгтан келді және Маджанос пен Лагуинбанвадан шықты. Осылайша, 1856 жылы Нуманция муниципалитет ретінде құрылды, ал Сильвино Кимпо алғашқы Капитан Басал басшысы болды. Тағайындама провинциялық басшының бекітуін алды және екі жылдық мерзімге ие болды.

The original name of Numancia is Majanos. The name Majanos, of Malayan in origin, could mean "lowland" for this is the only town in the Province of Aklan that has no highland or even a small hill. From Numancia one can view the mountain of Majaas with its peak shaped like a sarok or sadok. The name Madyaas could have been a derivative of the word mataas meaning "high". When the ten Malay Datus arrived from Borneo, they bought the island of Panay, formerly called the Aninipay from the Aeta Chief Marikudo. The transaction was known as the barter of Panay, Datu Puti gave a sarok to Marikudo and the gold necklace of Kapinagan, and wife of Datu Puti was given to Maniwangtiwan, the wife of Marikudo. There were other goods involved in the transaction and Marikudo gave the lowland area to Datu Puti and members of his party while Marikudo and his tribe occupied the high lands or the hills and the mountains. In about the year 1213 A. D. after having explored the whole island, the Malay leaders met and organized the Madjaas Confederacy or the Katilingban it Madjaas. They divided the islands in three sakops or provinces and naming them Akean, Hantik and Irong Irong. Sumakwel was assigned as head of Hantik, Bangkaya was assigned as head of Akean, and Paiburong was assigned as head of Irong Irong. Sumakwel who was the senior among the three heads was chosen by popular votes to head the confederation. The capitals of each sakop or province are the following: Bugasong in Hantik, Ogtom in Irong Irong and Madjanos in Akean. Since Sumakwel was the first punu an of the Madjaas Confederacy, Bugasong was the first capital of Panay. Many historical accounts have different versions about the exact locations of the first settlement established by Bangkaya in Aklan. In Numancia there is still the small river called Madjanos that serves the boundary between Marianos and Languinbanwa. This river used to be wide and navigable. According to the old folks, sailboats used to sail up to this river but because of floods, mudflows and silting, it became narrow and shallow. Barangay Marianos could be the very place where Datu bangkaya and his family lived together with the other Malay families who arrived with him. The present name of this barangay was corrupted to Marianos. It is not difficult to guess with less margin of error that the original name of this barangay is Madjanos considering that the Madjanos River is still there retaining its old name. The “d” in Madjanos in the course of time was eroded and replaced by letter “r” due to the dominance of the letter “r” in the Spanish language. Add the fact that the former priest by the name of Padre Mariano formerly lived in this barangay must have gradually influenced the corruption of the name Madjanos to Marianos. In the course of time, Madjanos like the other settlements in the island of Panay became a thriving community. The population increased and more settlers came. Many other settlements were established and were scattered throughout the whole province up to what is now the province of Capiz, Capiz was formerly a part of Aklan but later the whole province was named Capiz during the arrival of Legaspi in Panay. The eighteenth century records in the national archive and historical sketches by some local chroniclers show that there were two names mentioned pertaining to the town of Numancia. They were Madjanos and Lawan. Lawan consists of what is now Albasan is located along seashores while Madjanos located inland. Madjanos is grown into a township, when reached up to the west bank of Aklan River. It has its own church and trading post. Since the confederation has expanded to include Lusong, Buglas, Rorom, Sugbo and Mait, volumes of trades increased. Chinese, Indonesians and Malayan traders came to trade. When Balinganga, the son of Datu Bangkaya, was the Punuan of the Minuro it Aklan and at the same time the head of Madjaas Confederacy and shortly after the death of Datu Paiburong, Madjanos was again the seat of the whole government of Panay and consequently became the national capital of Pre Hispanic Philippines. The Minuro it Aklan became the clearing port of immigrants coming from other places. For more than fifty years Balinganga ruled the confederacy reminding his subject about the Code of Sumakwel. In the meanwhile, he followed the policy of his father throughout the Katilingban of Madjaas. From the death of Balinganga up to the arrival of Legaspi in 1570, several successors has ruled the province of Aklan and the seat of the government was transferred to different places due to demographic movement and the exigency of time. The old site of Madjanos, which is quite neglected, was renamed Laguinbanwa meaning "old town" in 1620 to revive the former vitality of the community. The town of Laguinbanwa included the territories, which is now occupied by Lezo and Numancia. But as the community across the Aklan River became more prosperous, the seat of the town was transferred in 1785 to what is now Kalibo, and Lezo and Numancia became barrios of Kalibo. As the town of Kalibo grew in importance it has become the hub where people gathered for important celebrations and where other municipalities pay their tribute money or taxes. Every Sunday people faithfully attended mass in Kalibo since the priests make church attendance compulsory especially during fiestas and other religious holidays. Fearing hell and the ire of the church authorities, the people were docile followers of the priests and hence, they found it necessary to hear mass and made confessions for the absolutions of their sins. At the time, however, there were no good roads, only trails and there were no strong bridges to span wide Aklan River. During the rainy season, it was difficult to cross the swollen river. In view of this, the residents of Laguinbanwa and Guicod petitioned to the bishop of Cebu and the Military governor of the Visayas to allow them to build their own church and to have a separate municipality explaining their problems and difficulties. After assessing the situation, the Bishop of Cebu and the military governor of the Visayas considered that the people of Laguinbanwa and Guicod are capable of providing tribute tax to run their own municipality informed the leaders of Laguinbanwa that they interpose no objection to their objection to separate from Kalibo. They requested that delegates should be sent to Kalibo were representatives of the bishop and the military governor will hear their cases. A delegation from Laguinbanwa headed by Silvino Kimpo met the representative of the bishop and the military governor of the Visayas in Kalibo where they talked about their petition. When they were asked where to place their town and where to build their church, they explained that the consensus of the people in Laguinbanwa, Madjanos, and Lauan and also Guicod was to put the Poblacion in what is now the site of Numancia being the center of these communities. Most of the members of the delegation of Tan Binong came from Madjanos and Laguinbanwa. So in 1856 Numancia was constituted as a municipality with Silvino Kimpo as the First Head of Kapitan Basal The appointment was approved by the Provincial Chief Executive and carried a term of two years.

Банга, Лезо және Калибомен біріктірілген Нумансия

1899 жылы американдықтар келгенде, әскери үкімет Феликс Кимпоны қала басшысы етіп тағайындады. 1901 жылғы сайлауда ол 1901 жылдан 1903 жылға дейін президент болып сайланды. Сол кезде Капиц провинциясында 34 қала болды, бірақ кейбір қалалардың қаржылық міндеттемелерін орындауға және өзін-өзі ұстауға қабілетсіз екені анықталған соң, азаматтық комиссия қабылдаған заңмен олардың саны 24-ке дейін азайтылды. Сондықтан 1904 жылдың 4 наурызында Банга, Лезо, Нумансия және Калибо қалаларын біріктіретін жарлық қабылданды.

Нуманция - Лезоның бариосы/Лезо - Нуманцияның бөлігі

Бес жыл өткен соң, 1909 жылдың 31 шілдесінде азаматтық комиссия тағы бір заң қабылдады, Лезо мен Нумансияны Калибодан бөліп, Лезоны үкімет орталығы етіп белгіледі. Ал Нумансия Лезоның бариосына айналды. 1920 жылы Лезо мен Нумансияның мәртебесі кері өзгерді. 1920 жылғы No. 17 жарлық бойынша үкімет орталығы Нумансияға көшірілді, ал Лезо Нумансияның бариосы болды.

Лезоның Нумансиядан бөлінуі

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін президент Мануэль Л. Кэзон 1941 жылғы 28 тамыздағы № 364 жарлыққа қол қойып, Лезоны Нумансиядан бөлек муниципалитет етіп бекітті. Лезоның Нумансиядан бөліну рәсімі 1945 жылдың 1 қаңтарына дейін кейінге шегерілді. Осы күні Лезо және Нумансия екі жеке муниципалитет болып құрылды.

География

Нумансия Калибо провинциясының орталығынан. Филиппин статистикалық бас басқармасы мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Акланның жалпы ауданының бөлігін құрайды.

Барангай

Нумансия саяси тұрғыдан 17 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар. Қазіргі таңда Побласьон, Булуанг, Лагуинбануа Шығыс және Батыс барангайлары қалалық, ал қалғандары ауылдық болып саналады.

Демография

2020 жылғы санақта Нумансияның халқы 35 693 адамды құрады. Халық тығыздығы болды .

Туризм

Нумансияның туристік тартымдылықтарына жағалау бойындағы Doña Crispina Beach Resort and Hotel сияқты жағажай курорттары, сондай-ақ Barangay Navitas және Barangay Camanci Norte-дегі басқа да жағажай курорттары, Laguinbanua West-тегі Nadal Castle (Nadal Castle қазір жабық; банкроттыққа байланысты деген мәлімдеме бар) кіреді.